Thursday, December 28, 2017
Zaw Rayin;Computer သံုးစြဲသူတိုင္း မိမိတို႕Computer မွာပါရွိတဲ့ CPU,RAM,Graphic RAM,HDD,CD DVD မ်ား Windows 32bit 64bit မ်ားကို မိမိကိုယ္တိုင္ႀကည့္ တက္ႏိုင္ေအာင္တင္ဆက္ေပးလိုက္ပါတယ္ဗ်ာ။ Computer အသစ္ဝယ္တဲ့အခ်ိန္မွာလည္း ဆိုင္ကအေရာင္းဝန္ထမ္းကို ေမးစရာမလိုပဲ အခုကြ်န္ေတာ္ေျပာျပတဲ့နည္းအတိုင္း အလြယ္တကူ ႀကည့္ရူ႕စစ္ေဆးႏိုင္မွာပါပဲျဖစ္ပါတယ္။Computer အသံုးျပဳသူတိုင္း သိထားသင့္ပါတယ္ခင္ဗ်ာ။ ေအာက္မွာ ပံုေတြနဲ႕လည္းရွင္းျပထားပါတယ္။ ပထမဦးဆံုး OS Windows အကိုအရင္ႀကည့္မယ္ဗ်ာ။ MyComputer(Win 7),ThisPC(Win 8,10) icon ေလးေပၚမွာ Right Click ႏွိပ္ျပီး Properties ကိုႏွိပ္ျပီး ႀကည့္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္ Win Key နဲ႕ Pause Break key ကိုႏွိပ္ျပီးႀကည့္ပါ။ အဲ့ထဲမွာ အသံုးျပဳထားတဲ့ Windows , CPU , RAM , Windows 32bit 64bit တို႕ကိုႀကည့္ပါ။ Processor ေနရာမွာ Intel Core i7-7500U ဆိုရင္ i7 7th Generation ပဲျဖစ္ပါတယ္။ i7 အေနာက္မွာရွိတဲ့နံပါတ္က Generation ကို ကိုယ္စားျပဳတာပါ 6 နဲ႕စရင္ 6Generation,5 နဲ႕စရင္ 5Gen,4နဲ႕စရင္4Gen အစရွိသျဖင့္ခြဲျခားလို႕ရပါတယ္။ေနာက္တစ္ခုက Graphic အမ်ိဴးအစားကိုႀကည့္ပါမယ္။ Desktop ရဲ႕လြတ္တဲ့ေနရာတစ္ခုကို Right Click ႏွိပ္လိုက္ရင္ Intel Graphic ပါတဲ့စက္က Intel လို႕ေပၚပါမယ္၊ Nvidia ဒါမွမဟုတ္ AMD ဆိုျပီးပါပါတယ္။ ပါဝင္တဲ့ Graphic ကိုႏွိပ္ျပီးဝင္ႀကည့္ပါ။ Nvidia Control Panel ထဲေရာက္ရင္ ဘယ္ဘက္ေအာက္ေဒါင့္နာမွာ System Information ကိုႏွိပ္လိုက္ပါ။ထပ္ေပၚလာတဲ့ box ထဲက Dedicated Video Memory ကိုႀကည့္ပါ 2048MB DDR 3 ဆိုရင္ Graphic RAM က 2GB DDR 3 အမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါတယ္။ (2048MB=2GB) MB နဲ႕ပဲျပပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက AMD Graphic ကိုႀကည့္ပါမယ္ Desktopေပၚမွာ Right Click AMD Radeon Setting ကိုႏွိပ္ပါ။ေပၚလာတဲ့ AMD Control Panel ထဲကညာဘက္အေပၚနားက System ကိုႏွိပ္ပါ၊ Hardware ကိုထပ္ႏွိပ္ပါ ေပၚလာတဲ့အထဲက Memory Size ကိုႀကည့္ပါ (4096 MB) လို႕ေတြ႕ရင္ 4GBပါ 1024MB=1GB, 2048MB=2GB ပါ အမ်ိဳးမ်ိဳးပါရွိႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္နည္းနဲ႕လည္းႀကည့္လို႕ရပါေသးတယ္။ Win Key + r ကိုႏွိပ္ပါ msinfo32 လို႕ရိုက္ပါ။ ဘယ္ဘက္က Component ကိုႏွိပ္ပါ Display ကိုထပ္ႏွိပ္ပါ ညာဘက္မွာ ပါဝင္တဲ့ Graphic အမ်ိဳးအစားမ်ားေပၚလာပါ့မယ္။ ဥပမာ Intel နဲ႕ Nvidia ႏွစ္ခုပါရင္ Onboard Graphic Intel နဲ႕ ေနာက္ထပ္ Nvidia Graphic ဆိုျပီး Graphic ႏွစ္ခုပါပါတယ္။ Intel တစ္ခုထဲလည္းပါႏိုင္သလို Nvidia ,AMDတစ္ခုတည္းလည္းပါႏိုင္ပါတယ္။ Win Key + r ကိုႏွိပ္ျပီးdxdiagလို႕ရိုက္ျပီးလည္းႀကည့္လို႕ရပါတယ္။ေနာက္တစ္ခုအေနဲ႕ Win key+r ကိုႏွိပ္ပါ diskmgmt.msc လို႕ရိုက္ပါ။ ဘယ္ဘက္ေအာက္နားမွာ Disk 0 (465 GB) လို႕ပါရင္ 500GBပါ။ 500GB က Computer ရဲ႕ Storage ပါ Data သိမ္းတဲ့အပိုင္းပါ။ေနာက္ဆံုးတစ္ခုအေနဲ႕ Win key+r ကိုႏွိပ္ပါ devmgmt.msc လို႔ရိုက္ပါ Computerပါတဲ့ Device ေတြကိုႀကည့္လို႕ရပါတယ္ wifi,Bluetooth,Lan တို႕ကိုလည္း Network Adapters ဆိုတဲ့နာမည္ေအာက္မွာႀကည့္လို႕ရပါတယ္။ေအာက္မွာပံုေတြနဲ႕တကြရွင္းျပထားပါတယ္။အဆင္မေျပတာရွိရင္ေမးျမန္းလို႕ရပါတယ္ခင္ဗ်ာ။
Zaw Rayin;Window 7 မွာ Start ကို ႏွိပ္ Control Panel ေပ်ာက္ေနပါက
******************************************
– အရင္ဆံုး Taskbar အေပၚ Right Click ႏွိပ္ပါ။
– Properties ကို ႏွိပ္ပါ။
– Taskbar and Start Menu Properties စာမ်က္ႏွာေလး က်ပါမယ္ အဲဒီမွာ Start Menu ကို ႏွိပ္ပါ။
– Start Menu ထဲက Customize ကို ႏွိပ္ပါ
– Control Panel ကို ရွာပါ။ Control Panel ေတြပါက Control Panel ေအာက္က Display as a link ကို အစက္ခ်ေပးပါ။
– အဆင္ေျပပါေစ။ ေအာက္မွာ ပံုနဲ႔ ျပထားပါတယ္။
****************************************
အရက္၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းသည္ က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ေစပါသည္။
****************************************
အဆင္ေျပပါေစ
ေက်ာက္ဆည္သားေလး
Wednesday, December 20, 2017
Saturday, September 9, 2017
Zaw Rayin;
✅ MPT / Telenor / Ooredoo တို႔အေၾကာင္း သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား
✅ MPT
******
-> ဖုန္းျပန္ေခၚေပးပါ
*222*လက္ခံမည့္ဖုန္းနံပါတ္#call
-> ေဘလႊဲရန္
*223*ေငြပမာဏ*လပ္ခံမည့္ဖုန္း#call
-> ေဘစစ္ရန္
*124# call (or) *124*1#call
-> အျခားဖုန္းေငြျဖည့္ရန္
*123*PIN.NO*လက္ခံမည့္ဖုန္း#call
-> Internet Package ဝယ္ရန္...
400MB (or) 1GB (or) 5GB ထိရွိတယ္။
400MB ဆို ၁လ 2800 က်မယ္။
1GB ဆို ၁လ 6500 က်မယ္။
5 GB ဆို ၁လ 25000 က်မယ္။
ဝယ္ခ်င္ရင္ 1332 ကို ဝယ္ခ်င္သေလာက္ SMS ပို႔ပါ
ဥပမာ 1GB ဝယ္ခ်င္ပါက 1332 ကို 1GB ဟုရိုတ္နွိပ္၍ Sms ပို႔ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။
✅ Telenor
**********
-> ေငြလက္က်န္စစ္ေဆးရန္
*124#
-> ေငြျဖည့္ခ်င္ရင္
*123*pin#
-> ဖုန္းေဘကုန္ေနတဲ့အခ်ိန္ သူမ်ားကို ဖုန္းျပန္ေခၚခိုင္းမယ္ဆို
*979*3*2*ph.no#
-> တယ္လီေနာ ကတ္အခ်င္းခ်င္း ေငြျဖည့္ေပးမယ္ဆိုရင္
*979*1*3*2*ph.no*pin#
-> Telenor ကတ္အခ်င္းခ်င္း ေငြလႊဲခ်င္ရင္
*979*2*4*ph.no*amount#
-> Facebook ကို 1400 က်ပ္နဲ ့ 14 ရက္ သုံးမယ္။
၁၄၀၀ က်ပ္တည္း နဲ႔ ၁၄ ရက္အတြင္း ေဖ့စဘြတ္အဝသံုး၊ ေဖ့စဘြတ္ ဗီဒီယို အဝၾကည့္ ခ်င္ရင္
500 ကို ‘FB’ ဆိုၿပီး ပို႔ပါ။
-> အေရးေပၚ ေခၚႏိုင္တဲ့ ဖုန္းနံပါတ္ေတြကေတာ့
*979*3*3*1# (ရဲစခန္း)
*979*3*3*2# (ေဆးရံုကား)
*979*3*3*3# (မီးသတ္)
-> ဖုန္းေငြကုန္သြားလို႔ တယ္လီေနာဆီက ပိုက္ဆံ ၇၀၀ ေခ်းခ်င္တယ္ဆို
*500#
-> ေနာက္ဆံုးပို႔ထားတဲ့ SMS ၅ ခုကို ျပန္လိုခ်င္ရင္
*979*1*4*3#
-> ေငြျဖည့္ထားတဲ့ Top Up ၅ ခုကို ျပန္သိခ်င္ရင္
*979*1*4*2#
-> ေနာက္ဆံုးေခၚထားတဲ့ ဖုန္း နံပါတ္ ၅ ခုကို သိခ်င္ရင္
*979*1*4*1#
-> အင္တာနက္ setting ကိုယ္တိုင္ထည့္မယ္ဆို သို႔ APN က 'internet' ျဖစ္ပါတယ္။
နံပါတ္ ႏွိပ္ၿပီးေမးမယ္ဆို...
*979*3*1#
-> ေငြလက္က်န္ကို အင္တာနက္ package၊ စူပါဇီးကြက္၊ bonus ေတြရဲ႕ လက္က်န္ေငြကိုပါ သိခ်င္တယ္ဆို
*124*1# သို႔ *979*1*1#
-> Miss Called Alert ဆိုတာ ဖုန္းပိတ္ထားတဲ့အခ်ိန္ သို႔ ဆက္သြယ္မႈ ဧရာယာ ျပင္ပေရာက္ေနခ်ိန္
တစ္ေယာက္ေယာက္က ကိုယ့္ဖုန္းကို ေခၚခဲ့တယ္ဆို ဖုန္းျပန္ဖြင့္တာ နဲ႔ SMS ပို႔ၿပီးေတာ့ ေျပာျပမွာပါ။
ဝန္ေဆာင္မႈက အခမဲ့ပါ။ Miss Called Alert ဖြင့္ဖို႔...
*979*2*3*1*2# (သို႔) "MCA ON" ဆိုၿပီး 222 ကို SMS ပို႔ပါ
-> Miss Called Alert ျဖဳတ္ဖို႔
*979*2*3*2*2# (သို႔) "MCA OFF" ဆိုၿပီး 222 ကို SMS ပို႔ပါ
-> တယ္လီေနာ ရဲ႕ Mobile Money Account ကို သံုးမယ္ဆိုရင္
*900#
-> စူပါပြားကို ဖြင့္မယ္ဆို
*365*1# သို႔ SUP ON လို႔ 365 ကို SMS ပို႔ပါ
-> စူပါပြားကို ျဖဳတ္မယ္ဆို
*365*2# သို႔ SUP OFF လို႔ 365 ကို SMS ပို႔ပါ
-> ႏိုင္ငံျခားေရာက္ေနလို႔ ျမန္မာျပည္က တယ္လီေနာ နံပါတ္နဲ႔ နဲ႔ ဟိုႏိုင္ငံမွာ ေစ်းေပါေပါ ဆက္ၿပီး အသံုးျပဳဖို႔ My Roaming Day Pack
*979*2*1*1#
-> တယ္လီေနာ္က မိနစ္ ၁၀၀ ကိုဝယ္မယ္ဆို
*801# (or) *979*2*1*2#
-> ၈၀၀ က်ပ္တန္ စူပါဇီကြက္ တစ္ပတ္စာ ဝယ္ဖို႔အတြက္
*803# (or) *979*2*1*4#
-> ၂၅၀၀ က်ပ္တန္ စူပါဇီကြက္ တစ္လစာ ဝယ္ဖို႔အတြက္
*802# (or) *979*2*1*3#.
-> Phone Ring Tunes
ဖုန္းေခၚဆိုတဲ့အခ်ိန္ သီခ်င္းသံေလးေတြ သူမ်ားကို ေပးထားေထာင္ေစဖို႔ အတြက္ျဖစ္ပါတယ္။ ၃၀၀ က်ပ္ေတာ့ ေပးရပါတယ္။
Phone Ring Tunes ဖြင့္ဖို႔။
*979*2*3*1*1#
-> Phone Ring Tunes ျဖဳတ္ဖို႔အတြက္
*979*2*3*2*1#
-> Internet Package ဝယ္မယ္ဆိုရင္
*979*2*2# (or) *400# (ပင္မစာမ်က္ႏွာ)
*979*2*2*4# (or) *400*4# (My Internet weekly 110Mb: 500kyats)
*979*2*2*5# (or) *400*5# (My Internet monthly 500Mb: 1900kyats)
*979*2*2*1# (or) *400*1# (Smart Internet monthly 500Mb: 2700kyats)
*979*2*2*2# (or) *400*2# (Smart Internet monthly 1.25Gb: 6600kyats)
*979*2*2*3# (or) *400*3# (Smart Internet monthly 2.4Gb: 11900kyats)
-> တယ္လီေနာရဲ႕ ေဘာ္ဒါ Pack ကိုယူၿပီး မိနစ္ ၁၀၀ အတြက္
တစ္မိနစ္ ၁၅ က်ပ္ နဲ႔ စကားေျပာမယ္ ဆိုရင္
*801# call သို႔ 500 ကို ‘T1500’ ဆိုၿပီး SMS ပို႔ပါ
✅ Ooredoo
***********
-> မိမိဖုန္းကုိ ေငြျဖည့္ (Topup) လုပ္လုိ ပါက
*123* <ဂဏန္း ၁၆ လုံးပါ ေငြျဖည့္ PIN နံပါတ္> # ကုိႏွိပ္ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
-> အျခား Ooredoo ဖုန္း နံပါတ္သုိ႔ ေငြျဖည့္ေပး လုိပါက
*123*< မိမိေငြျဖည့္ သြင္းေပး လုိေသာ ဖုန္းနံပါတ္ > * <ဂဏန္း ၁၆ လုံးပါ ေငြျဖည့္ PIN နံပါတ္ ># ကုိႏွိပ္ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
-> ဖုန္း ေငြလက္က်န္ စစ္ေဆး လုိပါက
*124# ကုိ ႏွိပ္ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
-> ၀န္ေဆာင္မႈ မ်ားကုိ စီမံရန္
*133# ကုိႏွိပ္ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
-> မိမိ၏ ဖုန္းနံပါတ္ကုိ စစ္ေဆးရန္
*133*5# ကုိႏွိပ္ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
-> ဖုန္း ေငြလႊဲေျပာင္း ေပးလုိ ပါက
*155*< လႊဲေျပာင္း လုိေသာ ပမာဏ > *< လက္ခံမည့္ သူ၏ ဖုန္းနံပါတ္ ># ကုိႏွိပ္ၿပီး
Call ခလုတ္ကုိႏွိပ္ပါ။
-> အျခားသူအား မိမိဖုန္းကုိ ေငြျဖည့္ေပး ေစလုိပါက
Top Me Up Function ကုိ အသုံးျပဳနုိင္ ပါသည္။
*126*< ဖုန္း ေငြျဖည့္ ေပး မည့္ သူ၏ ဖုန္းနံပါတ္ >*< ဖုန္း ေငြျဖည့္ လုိေသာ ပမာဏ ># ကုိႏွိပ္ၿပီး
Call ခလုတ္ကုိႏွိပ္ပါ။
-> ဖုန္း ျပန္ေခၚေစ လုိပါက
Call Me Back Function ကုိ အသုံးျပဳနုိင္ ပါသည္။
*122*< ျပန္ေခၚေစ လုိေသာ ဖုန္းနံပါတ္ ># ကုိႏွိပ္ ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
Telenor ကိုသံုးမယ္ဆိုရင္
ဒါေလးေတြေတာ့ သိထားသင့္တယ္
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
အေထြေထြဝန္ေဆာင္မွဳကိုလိုခ်င္ရင္
*979#
ဖုန္းေငြလက္က်န္ ကိုသိခ်င္ရင္
*124#
Bonus လက္က်န္ ကိုသိခ်င္ရင္
*124*1#
InternetPackage ရဲ႕လက္က်န္ ပမာဏကိုသိခ်င္ရင္
*979*1*1# (or) *124*1#
ေငြျဖည့္ခ်င္ရင္
*123*pin#
Telenor ကတ္အခ်င္းခ်င္း ေငြျဖည့္ေပးခ်င္ရင္
*979*1*3*2* ph.no: * pin#
Telenor ကတ္အခ်င္းခ်င္း ေငြလႊဲခ်င္ရင္
*979*2*4* ph.no: * amount #
ဖုန္းေဘကုန္ေနလို႔ Call Me Back သံုးခ်င္ရင္
*979*3*2*ph.no#
အေရးေပၚဖုန္းနံပါတ္ေခၚခ်င္ရင္
*979*3*3*1# (ရဲစခန္း)
*979*3*3*2# (ေဆးရံုကား)
*979*3*3*3# (မီးသတ္)
ဖုန္းအတြက္ Internet Setting လိုခ်င္ရင္
*979*3*1#
Internet Package ဝယ္ခ်င္ရင္
*979*2*2# (or) *400#
My Internet weekly (110Mb)
(500kyats) သံုးခ်င္ရင္
*979*2*2*4# (or) *400*4#
My Internet monthly (500Mb)
(1900kyats) သံုးခ်င္ရင္
*979*2*2*5# (or) *400*5#
Smart Internet monthly (500Mb) (2700kyats) သံုးခ်င္ရင္
*979*2*2*1# (or) *400*1#
Smart Internet monthly (1.25Gb) (6600kyats) သံုးခ်င္ရင္
*979*2*2*2# (or) *400*2#
Smart Internet monthly (2.4Gb) (11900kyats) သံုးခ်င္ရင္
*979*2*2*3# (or) *400*3#
ေနာက္ဆံုးေခၚထားတဲ့ ဖုန္းနံပါတ္ 5 ခု ကို သိခ်င္ရင္
*979*1*4*1#
ေနာက္ဆံုးျဖည့္ထားတဲ့ Top Up 5 ႀကိမ္ကိုသိခ်င္ရင္
*979*1*4*2#
ေနာက္ဆံုးပို႔ထားတဲ့ SMS 5 ခုကို သိခ်င္ရင္
*979*1*4*3#
Miss Called Alert (Free)လိုခ်င္ရင္
*979*2*3*1*2#
Miss Called Alert (Free)ျဖဳတ္ခ်င္ရင္
*979*2*3*2*2#
Phone Ring Tunes လိုခ်င္ရင္ (300Kyats)
*979*2*3*1*1#
Phone Ring Tunes ျဖဳတ္ခ်င္ရင္
*979*2*3*2*1#
စူပါပြားကိုသံုးခ်င္ရင္
*365*1#
စူပါပြားကိုျပန္ျဖဳတ္ခ်င္ရင္
*365*2#
စူပါဇီးကြက္ Night Monthly Pack
(2500Kyats)
*802# (or) *979*2*1*3#
စူပါဇီးကြက္ Night Weekly Pack
(800Kyats)
*803# (or) *979*2*1*4#
Telenor 100 Minutes Pack
*801# (or) *979*2*1*2#
Telenor My Roaming Day Pack
*979*2*1*1#
Telnor ဖုန္းေဘႀကိဳသံုးေငြ ခ်ီးယူရန္
( ဖုန္းေဘ 700 Kyats ႀကိဳသံုးႏိုင္သည္)
(ဖုန္းေငြျဖည့္လွ်င္ 725 Kyats ျပန္ျဖတ္သည္)
*500#
Telenor Mobile Money Account
*900#
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
✅ MPT / Telenor / Ooredoo တို႔အေၾကာင္း သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား
✅ MPT
******
-> ဖုန္းျပန္ေခၚေပးပါ
*222*လက္ခံမည့္ဖုန္းနံပါတ္#call
-> ေဘလႊဲရန္
*223*ေငြပမာဏ*လပ္ခံမည့္ဖုန္း#call
-> ေဘစစ္ရန္
*124# call (or) *124*1#call
-> အျခားဖုန္းေငြျဖည့္ရန္
*123*PIN.NO*လက္ခံမည့္ဖုန္း#call
-> Internet Package ဝယ္ရန္...
400MB (or) 1GB (or) 5GB ထိရွိတယ္။
400MB ဆို ၁လ 2800 က်မယ္။
1GB ဆို ၁လ 6500 က်မယ္။
5 GB ဆို ၁လ 25000 က်မယ္။
ဝယ္ခ်င္ရင္ 1332 ကို ဝယ္ခ်င္သေလာက္ SMS ပို႔ပါ
ဥပမာ 1GB ဝယ္ခ်င္ပါက 1332 ကို 1GB ဟုရိုတ္နွိပ္၍ Sms ပို႔ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။
✅ Telenor
**********
-> ေငြလက္က်န္စစ္ေဆးရန္
*124#
-> ေငြျဖည့္ခ်င္ရင္
*123*pin#
-> ဖုန္းေဘကုန္ေနတဲ့အခ်ိန္ သူမ်ားကို ဖုန္းျပန္ေခၚခိုင္းမယ္ဆို
*979*3*2*ph.no#
-> တယ္လီေနာ ကတ္အခ်င္းခ်င္း ေငြျဖည့္ေပးမယ္ဆိုရင္
*979*1*3*2*ph.no*pin#
-> Telenor ကတ္အခ်င္းခ်င္း ေငြလႊဲခ်င္ရင္
*979*2*4*ph.no*amount#
-> Facebook ကို 1400 က်ပ္နဲ ့ 14 ရက္ သုံးမယ္။
၁၄၀၀ က်ပ္တည္း နဲ႔ ၁၄ ရက္အတြင္း ေဖ့စဘြတ္အဝသံုး၊ ေဖ့စဘြတ္ ဗီဒီယို အဝၾကည့္ ခ်င္ရင္
500 ကို ‘FB’ ဆိုၿပီး ပို႔ပါ။
-> အေရးေပၚ ေခၚႏိုင္တဲ့ ဖုန္းနံပါတ္ေတြကေတာ့
*979*3*3*1# (ရဲစခန္း)
*979*3*3*2# (ေဆးရံုကား)
*979*3*3*3# (မီးသတ္)
-> ဖုန္းေငြကုန္သြားလို႔ တယ္လီေနာဆီက ပိုက္ဆံ ၇၀၀ ေခ်းခ်င္တယ္ဆို
*500#
-> ေနာက္ဆံုးပို႔ထားတဲ့ SMS ၅ ခုကို ျပန္လိုခ်င္ရင္
*979*1*4*3#
-> ေငြျဖည့္ထားတဲ့ Top Up ၅ ခုကို ျပန္သိခ်င္ရင္
*979*1*4*2#
-> ေနာက္ဆံုးေခၚထားတဲ့ ဖုန္း နံပါတ္ ၅ ခုကို သိခ်င္ရင္
*979*1*4*1#
-> အင္တာနက္ setting ကိုယ္တိုင္ထည့္မယ္ဆို သို႔ APN က 'internet' ျဖစ္ပါတယ္။
နံပါတ္ ႏွိပ္ၿပီးေမးမယ္ဆို...
*979*3*1#
-> ေငြလက္က်န္ကို အင္တာနက္ package၊ စူပါဇီးကြက္၊ bonus ေတြရဲ႕ လက္က်န္ေငြကိုပါ သိခ်င္တယ္ဆို
*124*1# သို႔ *979*1*1#
-> Miss Called Alert ဆိုတာ ဖုန္းပိတ္ထားတဲ့အခ်ိန္ သို႔ ဆက္သြယ္မႈ ဧရာယာ ျပင္ပေရာက္ေနခ်ိန္
တစ္ေယာက္ေယာက္က ကိုယ့္ဖုန္းကို ေခၚခဲ့တယ္ဆို ဖုန္းျပန္ဖြင့္တာ နဲ႔ SMS ပို႔ၿပီးေတာ့ ေျပာျပမွာပါ။
ဝန္ေဆာင္မႈက အခမဲ့ပါ။ Miss Called Alert ဖြင့္ဖို႔...
*979*2*3*1*2# (သို႔) "MCA ON" ဆိုၿပီး 222 ကို SMS ပို႔ပါ
-> Miss Called Alert ျဖဳတ္ဖို႔
*979*2*3*2*2# (သို႔) "MCA OFF" ဆိုၿပီး 222 ကို SMS ပို႔ပါ
-> တယ္လီေနာ ရဲ႕ Mobile Money Account ကို သံုးမယ္ဆိုရင္
*900#
-> စူပါပြားကို ဖြင့္မယ္ဆို
*365*1# သို႔ SUP ON လို႔ 365 ကို SMS ပို႔ပါ
-> စူပါပြားကို ျဖဳတ္မယ္ဆို
*365*2# သို႔ SUP OFF လို႔ 365 ကို SMS ပို႔ပါ
-> ႏိုင္ငံျခားေရာက္ေနလို႔ ျမန္မာျပည္က တယ္လီေနာ နံပါတ္နဲ႔ နဲ႔ ဟိုႏိုင္ငံမွာ ေစ်းေပါေပါ ဆက္ၿပီး အသံုးျပဳဖို႔ My Roaming Day Pack
*979*2*1*1#
-> တယ္လီေနာ္က မိနစ္ ၁၀၀ ကိုဝယ္မယ္ဆို
*801# (or) *979*2*1*2#
-> ၈၀၀ က်ပ္တန္ စူပါဇီကြက္ တစ္ပတ္စာ ဝယ္ဖို႔အတြက္
*803# (or) *979*2*1*4#
-> ၂၅၀၀ က်ပ္တန္ စူပါဇီကြက္ တစ္လစာ ဝယ္ဖို႔အတြက္
*802# (or) *979*2*1*3#.
-> Phone Ring Tunes
ဖုန္းေခၚဆိုတဲ့အခ်ိန္ သီခ်င္းသံေလးေတြ သူမ်ားကို ေပးထားေထာင္ေစဖို႔ အတြက္ျဖစ္ပါတယ္။ ၃၀၀ က်ပ္ေတာ့ ေပးရပါတယ္။
Phone Ring Tunes ဖြင့္ဖို႔။
*979*2*3*1*1#
-> Phone Ring Tunes ျဖဳတ္ဖို႔အတြက္
*979*2*3*2*1#
-> Internet Package ဝယ္မယ္ဆိုရင္
*979*2*2# (or) *400# (ပင္မစာမ်က္ႏွာ)
*979*2*2*4# (or) *400*4# (My Internet weekly 110Mb: 500kyats)
*979*2*2*5# (or) *400*5# (My Internet monthly 500Mb: 1900kyats)
*979*2*2*1# (or) *400*1# (Smart Internet monthly 500Mb: 2700kyats)
*979*2*2*2# (or) *400*2# (Smart Internet monthly 1.25Gb: 6600kyats)
*979*2*2*3# (or) *400*3# (Smart Internet monthly 2.4Gb: 11900kyats)
-> တယ္လီေနာရဲ႕ ေဘာ္ဒါ Pack ကိုယူၿပီး မိနစ္ ၁၀၀ အတြက္
တစ္မိနစ္ ၁၅ က်ပ္ နဲ႔ စကားေျပာမယ္ ဆိုရင္
*801# call သို႔ 500 ကို ‘T1500’ ဆိုၿပီး SMS ပို႔ပါ
✅ Ooredoo
***********
-> မိမိဖုန္းကုိ ေငြျဖည့္ (Topup) လုပ္လုိ ပါက
*123* <ဂဏန္း ၁၆ လုံးပါ ေငြျဖည့္ PIN နံပါတ္> # ကုိႏွိပ္ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
-> အျခား Ooredoo ဖုန္း နံပါတ္သုိ႔ ေငြျဖည့္ေပး လုိပါက
*123*< မိမိေငြျဖည့္ သြင္းေပး လုိေသာ ဖုန္းနံပါတ္ > * <ဂဏန္း ၁၆ လုံးပါ ေငြျဖည့္ PIN နံပါတ္ ># ကုိႏွိပ္ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
-> ဖုန္း ေငြလက္က်န္ စစ္ေဆး လုိပါက
*124# ကုိ ႏွိပ္ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
-> ၀န္ေဆာင္မႈ မ်ားကုိ စီမံရန္
*133# ကုိႏွိပ္ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
-> မိမိ၏ ဖုန္းနံပါတ္ကုိ စစ္ေဆးရန္
*133*5# ကုိႏွိပ္ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
-> ဖုန္း ေငြလႊဲေျပာင္း ေပးလုိ ပါက
*155*< လႊဲေျပာင္း လုိေသာ ပမာဏ > *< လက္ခံမည့္ သူ၏ ဖုန္းနံပါတ္ ># ကုိႏွိပ္ၿပီး
Call ခလုတ္ကုိႏွိပ္ပါ။
-> အျခားသူအား မိမိဖုန္းကုိ ေငြျဖည့္ေပး ေစလုိပါက
Top Me Up Function ကုိ အသုံးျပဳနုိင္ ပါသည္။
*126*< ဖုန္း ေငြျဖည့္ ေပး မည့္ သူ၏ ဖုန္းနံပါတ္ >*< ဖုန္း ေငြျဖည့္ လုိေသာ ပမာဏ ># ကုိႏွိပ္ၿပီး
Call ခလုတ္ကုိႏွိပ္ပါ။
-> ဖုန္း ျပန္ေခၚေစ လုိပါက
Call Me Back Function ကုိ အသုံးျပဳနုိင္ ပါသည္။
*122*< ျပန္ေခၚေစ လုိေသာ ဖုန္းနံပါတ္ ># ကုိႏွိပ္ ၿပီး Call ခလုတ္ကုိ ႏွိပ္ပါ။
Telenor ကိုသံုးမယ္ဆိုရင္
ဒါေလးေတြေတာ့ သိထားသင့္တယ္
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
အေထြေထြဝန္ေဆာင္မွဳကိုလိုခ်င္ရင္
*979#
ဖုန္းေငြလက္က်န္ ကိုသိခ်င္ရင္
*124#
Bonus လက္က်န္ ကိုသိခ်င္ရင္
*124*1#
InternetPackage ရဲ႕လက္က်န္ ပမာဏကိုသိခ်င္ရင္
*979*1*1# (or) *124*1#
ေငြျဖည့္ခ်င္ရင္
*123*pin#
Telenor ကတ္အခ်င္းခ်င္း ေငြျဖည့္ေပးခ်င္ရင္
*979*1*3*2* ph.no: * pin#
Telenor ကတ္အခ်င္းခ်င္း ေငြလႊဲခ်င္ရင္
*979*2*4* ph.no: * amount #
ဖုန္းေဘကုန္ေနလို႔ Call Me Back သံုးခ်င္ရင္
*979*3*2*ph.no#
အေရးေပၚဖုန္းနံပါတ္ေခၚခ်င္ရင္
*979*3*3*1# (ရဲစခန္း)
*979*3*3*2# (ေဆးရံုကား)
*979*3*3*3# (မီးသတ္)
ဖုန္းအတြက္ Internet Setting လိုခ်င္ရင္
*979*3*1#
Internet Package ဝယ္ခ်င္ရင္
*979*2*2# (or) *400#
My Internet weekly (110Mb)
(500kyats) သံုးခ်င္ရင္
*979*2*2*4# (or) *400*4#
My Internet monthly (500Mb)
(1900kyats) သံုးခ်င္ရင္
*979*2*2*5# (or) *400*5#
Smart Internet monthly (500Mb) (2700kyats) သံုးခ်င္ရင္
*979*2*2*1# (or) *400*1#
Smart Internet monthly (1.25Gb) (6600kyats) သံုးခ်င္ရင္
*979*2*2*2# (or) *400*2#
Smart Internet monthly (2.4Gb) (11900kyats) သံုးခ်င္ရင္
*979*2*2*3# (or) *400*3#
ေနာက္ဆံုးေခၚထားတဲ့ ဖုန္းနံပါတ္ 5 ခု ကို သိခ်င္ရင္
*979*1*4*1#
ေနာက္ဆံုးျဖည့္ထားတဲ့ Top Up 5 ႀကိမ္ကိုသိခ်င္ရင္
*979*1*4*2#
ေနာက္ဆံုးပို႔ထားတဲ့ SMS 5 ခုကို သိခ်င္ရင္
*979*1*4*3#
Miss Called Alert (Free)လိုခ်င္ရင္
*979*2*3*1*2#
Miss Called Alert (Free)ျဖဳတ္ခ်င္ရင္
*979*2*3*2*2#
Phone Ring Tunes လိုခ်င္ရင္ (300Kyats)
*979*2*3*1*1#
Phone Ring Tunes ျဖဳတ္ခ်င္ရင္
*979*2*3*2*1#
စူပါပြားကိုသံုးခ်င္ရင္
*365*1#
စူပါပြားကိုျပန္ျဖဳတ္ခ်င္ရင္
*365*2#
စူပါဇီးကြက္ Night Monthly Pack
(2500Kyats)
*802# (or) *979*2*1*3#
စူပါဇီးကြက္ Night Weekly Pack
(800Kyats)
*803# (or) *979*2*1*4#
Telenor 100 Minutes Pack
*801# (or) *979*2*1*2#
Telenor My Roaming Day Pack
*979*2*1*1#
Telnor ဖုန္းေဘႀကိဳသံုးေငြ ခ်ီးယူရန္
( ဖုန္းေဘ 700 Kyats ႀကိဳသံုးႏိုင္သည္)
(ဖုန္းေငြျဖည့္လွ်င္ 725 Kyats ျပန္ျဖတ္သည္)
*500#
Telenor Mobile Money Account
*900#
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
Zaw Rayin;
PPTT(Per-service Prinary Teacher Tranining)
လုပ္ငန္းခြင္အႀကိဳမူလတန္းဆရာအတတ္ပညာသင္တန္း
မူလတန္းဆရာအတတ္ပညာေရးလက္မွတ္
B.Ed(Bachelor of Education)
ပညာေရးဘြဲ႔တက္ေရာက္သူမ်ားသင္တန္း
ပညာေရးဘြဲ
DTEd(Diploma and Per-service Teachering Coach Education)
လုပ္ငန္းခြင္အႀကိဳဆရာအတတ္ပညာဒီပလိုမာသင္တန္း
ဆရာအတတ္ပညာဒီပလုိမာဘြဲ႔
DTVET(Department of Technical and Vocational Education)
နည္းပညာႏွင့္သက္ေမြးပညာေရးဦးစီးဌာန
PPTT(Per-service Prinary Teacher Tranining)
လုပ္ငန္းခြင္အႀကိဳမူလတန္းဆရာအတတ္ပညာသင္တန္း
မူလတန္းဆရာအတတ္ပညာေရးလက္မွတ္
B.Ed(Bachelor of Education)
ပညာေရးဘြဲ႔တက္ေရာက္သူမ်ားသင္တန္း
ပညာေရးဘြဲ
DTEd(Diploma and Per-service Teachering Coach Education)
လုပ္ငန္းခြင္အႀကိဳဆရာအတတ္ပညာဒီပလိုမာသင္တန္း
ဆရာအတတ္ပညာဒီပလုိမာဘြဲ႔
DTVET(Department of Technical and Vocational Education)
နည္းပညာႏွင့္သက္ေမြးပညာေရးဦးစီးဌာန
Zaw Rayin;
R2Pအေၾကာငး္ သိေကာငး္စရာ.....
“ၿမန္မာ့အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာကိုု ၿခိမ္းေခ်ာက္ေနသည့္ R2P”
လက္ရွိ အေျခအေနအရ ရခိုုင္ၿပည္နယ္မွာ က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာတဲ့
ေယာက်္ား မိန္းမ ခေလး လူၾကီး အားလံုးဟာ အၾကမ္းဖက္ေတြျဖစ္ေပမယ့္ ၿမန္မာ့လုုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြအေနနဲ႕ အားလံုးကို ပစ္ခတ္ ဖမ္းဆီး နွိမ္နင္းလို႕ မျဖစ္နိဳင္ပါဘူး။
ဘာၿဖစ္လို႕လဲဆိုေတာ့ UN က အသစ္ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့တဲ့ R2P အဖြဲ႕ေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။
R2P (Responsibility to Protect) အဖြဲ႕ဆိုတာ ……….
International Commission on Intervention and State Sovereignty (ICISS) နိဳင္ငံတစ္ခု၏အခ်ဳပ္အျခာအာဏာနွင့္၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္းဆိုင္ရာအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေကာ္မရွင္ဆိုတဲ့အဖြဲ႕ကို၂၀၀၁ဒီဇင္ဘာမွာစဖြဲ႕ခဲ႕တာ ၿဖစ္ၿပီး အဲဒီအဖြဲ႕ကိုုအေၿခခံၿပီး ထပ္ဖြဲ႕လိုုက္တဲ့
နိဳင္ငံတစ္ကာ အခ်ဳပ္အခ်ာ အာဏာကို ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ခြင့္ ရတဲ့ အဖြဲ႕ပါ ။
သူတို႕ဟာ လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ျခင္း
လူမ်ိဳးႏြယ္စု တစ္ခု ရွင္းလင္းသုတ္သင္ျခင္း
အၾကမ္းဖက္အေၾကာင္းျပ ျပီးေဒသတစ္ခုကို ေခ်မွဳန္းျခင္း
အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္ျခင္း ေတြလုပ္ရင္
ျခိမ္းေျခာက္ခံလူသားေတြ ကယ္တင္ေရး စတာေတြအတြက္
R2P အဖြဲ႕ရဲ႕ အာဏာနဲ႕ UN ကတပ္က နိဳင္ငံတစ္နိဳင္ငံကို အတားအဆီး မရွိ အာဏာသိမ္းခြင့္ ရွိတဲ့အဖြဲ႕ ပါ ။
ဒီအတြက္ ညွိနိွဳင္းစရာမလိုဘူး လြပ္လပ္စြာ ၀င္သိမ္းခြင့္ရွိတယ္။
UN မွာရွိတဲ့ စစ္ေရးအရ အေရးယူဘို႕ ဆံုးျဖတ္ရင္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ မွာ ဗီတိုအာဏာသံုးစြဲခြင့္ရွိတဲ့ နိုုင္ငံေတြသေဘာမတူလည္း နိဳင္ငံတစ္နိဳင္ငံကို ၀င္တိုက္ ပိုင္ခြင့္ရွိတဲ့ အဖြဲ႕ပါ။
အဲ့ဒီ အဖြဲ႕ရဲ႕ ဥကၠဌကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ရဲ႕ အခ်စ္ေတာ္ ကိုဖီအာနန္ပါပဲ ။
...၂၀၀၁ ခုုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလလည္းေရာက္ေရာ(ICISS) ရဲ့ အစီရင္ခံစာကိုု ထုုတ္ျပန္ တယ္။
(After the September 11, 2001 terrorist attacks, the international debate shifted away from consideration of measures to prevent genocide and mass atrocity toward measures for the prevention and preemption of terrorist activities and the proliferation of weapons of mass destruction. Moreover, the invasion of Iraq in 2003, premised in part on an argument of humanitarian intervention, was even more destructive to the advancement of the RtoP agenda. The invasion heightened concerns that RtoP would be used to further erode the sovereignty of smaller developing countries. )
စက္တင္ဘာလ၁၁ရက္၂၀၀၁ခုနွစ္ WTC တိုက္ခိုက္ခံရအျပီးနဲ႕ သူတို႕အစီရင္ခံစာထုတ္ၿပန္မႈဟာ အခ်ိန္ကြက္တိျဖစ္ေနတာျမင္ရလိမ့္မယ္။
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ညွိနွိဳင္းေျပာဆိုေနရမႈေတြဟာ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မွဴေတြအေပၚ ၊ လူအစုအလိုက္အျပံဳလိုက္ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္စြာသတ္ျဖတ္ျခင္းေတြအေပၚ ၊ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈနဲ႕ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာကလက္မခံတဲ့အဖ်က္စြမ္းအားျပင္းလက္နက္ၾကီးေတြအသံုးျပဳမွဴေတြအေပၚ စတဲ့အခ်က္ေတြကိုဟန္႕တားဖို႕အတြက္ ညွိနွိဳင္းေနဖို႕မလိုအပ္ဘူး ဒါေတြကိုဟန္႕တားနိဳင္ဖို႕သာအဓိကျဖစ္တယ္လို႕ဆိုလိုပါတယ္။
Responsible To Protect ဆိုတဲ့အာဂ်င္ဒါ (သေဘာထားမူၾကမ္း) ကိုခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ဖို႕သင့္ျပီလို႕ေဖာ္ျပထားတာၿဖစ္ပါတယ္။
၂၀၀၃ခုနွစ္ စက္တင္ဘာလ ေရာက္ေတာ့ ကိုဖီအာနန္က နိဳင္ငံတကာအစည္းအေ၀း တစ္ရပ္ ေခၚယူျပီး R2P အာဂ်င္ဒါက ိုခ်ျပရွင္းလင္းခဲ့ပါတယ္။
သတိၿပဳရမွာက ၂၀၀၃ခုနွစ္မတ္လ၂၀ရက္ေန႕မွာ US ဟာအီရတ္ကို၀င္တိုက္ခဲ့ျပီး ေမလ၁ရက္ေန႕မွာသိမ္းပိုက္ခဲ့ျပီးျဖစ္ေနတဲ့အခ်က္ပါ။
ကိုဖီအာနန္ဟာ ဒီဇင္ဘာ၂၀၀၄ မွာ A More Secure World ပိုမိုလံုျခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ကမၻာၾကီး ဆိုတဲ့စာတမ္းအသစ္တစ္ခုတင္သြင္းျပန္တယ္။
ဒီစာတမ္းမွာလည္းအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာလံုျခံဳေရးမူ၀ါဒက်င့္ထံုးေတြနဲ႕အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာတာ၀န္ခံမႈေတြက ျခိမ္းေခ်ာက္ခံလူသားေတြကို ကယ္တင္ဖို႕ဆိုျပီး... စကားလံုး အမ်ိဳးမ်ိဳး သံုးစြဲတင္ျပ ခဲ့ၾက ျပန္တယ္။
တစ္နည္းအားျဖင့္ေတာ့ကမၻာၾကီး ကလူသားေတြကို စကားလံုးလွလွေတြ ထိုးေက်ြးျပီး နိဳင္ငံေရးကေန စစ္ပြဲဖန္တီးမွဴကို Soft Power ကေန Hard Power အေရြ႕ဖက္ကို ေရႊ႕ယူတဲ့မဟာဗ်ဴဟာ လို႕တင္စားရမွာပါ။
အဲ့ဒီေနာက္ေတာ့ In Larger Freedom ပိုမိုလြတ္လပ္မႈရွိတဲ့ ကမၻာၾကီး ဆိုတဲ့ စာတမ္းကို ကိုဖီအာနန္ကပဲတင္သြင္းခဲ့ျပီး ၂၀၀၅ခုနွစ္ ကမၻာ႕ထိပ္သီးညီလာခံမွာ အတည္ျပဳ ခဲ့ၾကၿပန္ပါတယ္။
အဲ့ဒီမွာ Resolution 1674 on the Protection of Civilians in Armed Conflict လို႕ေခၚတဲ့ UN Resolution အမွတ္၁၆၇၄ ကိုျပဌာန္းခဲ့တယ္။
အရပ္သားစစ္ေဘးဒုကၡသည္ မ်ားကို စစ္ပြဲေနရာမွ ကာကြယ္ပိုင္ခြင့္တဲ့...
အဲဒီက paragraph 138 and 139 on the Responsibility to Protect အပိုဒ္၁၃၈နဲ႕၁၃၉
အရ Responsibility to Protect ဆိုတဲ့အသံုးအနွဳန္းကိုတရား၀င္သံုးစြဲလာခဲ့ျပီး R2P ဆိုတာ ေပၚလာခဲ့ၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။
ကုလအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္သစ္ျဖစ္တဲ့ ဘန္ကီမြန္းဟာ Mr. Edward Luck အက္ဒြပ္လုခ္ဆိုသူကို Special Adviser to the Secretary General with a focus on the Responsibility to Protect
အထူးအၾကံေပးအရာရွိအျဖစ္စတင္ခန္႕ထားခဲ့ျပီး
သူကမွတဆင့္ R2P အဖြဲ႕အစည္းကိုစတင္ထူေထာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ၂၀၀၈ခုေဖေဖာ္၀ါရီလမွာေတာ့ The Global Centre for the Responsibility to Protect ဆိုတဲ့ဌာနတစ္ခု UN ေအာက္မွာ တရား၀င္ ထူေထာင္ခဲ့ၾကျပီး.. ေဒါက္တာဆိုင္မြန္အဒမ္Dr. Simon Adamsဆိုသူက Executive Director အျဖစ္တာ၀န္ယူျပီး.. ၀န္ထမ္း ၁၃ဦးပါ၀င္တဲ့ ရံုးအဖြဲ႕ကို စတင္လည္ပတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
နိုုင္ငံေတာ္အတိုုင္ပင္ခံပုုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ၂၀၁၆၊
ၾသဂုတ္လ ( ၁၇ ) ရက္မွာ ကိုဖီအာနန္ဦးစီးတဲ့ ရခိုင္ေကာ္မရွင္ကို လူ ( ၉ ) ဦးနဲ႕ ဖြဲ႕ခဲ႕ပါတယ္။
တစ္လတင္းတင္းျပည့္တဲ့ ၂၀၁၆ စက္တင္ဘာ ( ၁၆ ) ေန႕မွာ R2P အဖြဲ႕ရဲ႕ ေၾကျငာစာတမ္း တစ္ေစာင္ထြက္လာတယ္။
ေခါင္းစဥ္က
""ျမန္မာနိဳင္ငံအတြင္းက ခြဲျခားဆက္ဆံ ဖိနွိပ္ခံေနရေသာ နိဳင္ငံမဲ့ရိုဟင္ဂ်ာမ်ား၏ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း ကိုျခိမ္းေခ်ာက္ လာေသာျပႆနာ ရပ္မ်ားနွင့္ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရေသာ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕၏ လူသားျဖစ္တည္မႈအေပၚျပစ္မွဴက်ဴးလြန္ျခင္းမ်ား""" တဲ့ …..
ေနာက္ေၾကာင္း ရာဇ၀င္ ေလးလဲ ေရးထားေသးတယ္ …..
""ျမန္မာနိဳင္ငံအစိုးရရဲ႕စနစ္တက်ခြဲျခားထားတဲ့ ေပၚလစီေတြေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတစ္သန္းေက်ာ္ ေလာက္ ဟာ ျခိမ္းေခ်ာက္ခံေနရပါတယ္၊
ဒီလူေတြဟာကြဲျပားတဲ့မူဆလင္လူမ်ိဳးစုေတြျဖစ္ပါတယ္။ဇြန္လ၂၀ရက္မွာ UN ရဲ႕လူ႕အခြင့္အေရး ဆိုင္ရာ အထူးကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္သူ Zeid Ra'ad al Hussein ဟာ ျမန္မာနိဳင္ငံအတြင္းမွာရွိေနတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရမွဴေတြ သူတို႕ရဲ႕ လူမ်ိဳးျဖစ္မွဴကို ခြဲျခားဆက္ဆံျပီး အသိအမွတ္ မျပဳမွဴေတြကို UN လူ႕အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ကိုတင္ျပခဲ့ပါတယ္""
''ဒီကိစၥရပ္ေတြဟာအတြင္းၾကိတ္ျဖစ္ပြားေနျပီး စနစ္တက် စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ ခဲ့တာေတြျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေတြဟာဖိနွိပ္ညွင္းပန္းမႈနဲ႕လူသားျဖစ္ျခင္းအေပၚ ၿပစ္မွဴေျမာက္တဲ့က်ဴးလြန္မွဴေတြျဖစ္တယ္လို႕အစီရင္ခံစာမွာေဖာ္ျပထားပါတယ္။"
"" ၂၀၁၂ ခုနွစ္လူမ်ိဳးေရးပဋိပကၡေတြအျပီးမွာ ရိုဟင္ဂ်ာခန္႕ မွန္းတစ္သိန္း နွစ္ေသာင္းေလာက္ဟာ ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာေနထိုင္ေနၾကရပါတယ္။
၂၀၁၆ခုေဖေဖာ္၀ါရီလထဲမွာသြားေရာက္ခဲ့တဲ့ UNရဲ႕
အရာရွိ John Ging ဂ်ြန္ဂင္းရဲ႕ခရီးစဥ္မွာေတြ႕ရွိတင္ျပခ်က္ေတြကေတာ့ အလြန္ဆိုးရြား စိတ္ပ်က္ ဖြယ္ အေျခအေနေတြနဲ႕အတူဘယ္လိုမွလက္ခံနိဳင္ဖြယ္မရွိတဲ့ခြဲျခားဆက္ဆံခံရမွူေပၚလစီေတြ ကိုျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတယ္လို႕တင္ျပထားပါတယ္။""""
“”ဒီလိုလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြေၾကာင္ပိုဆိုးလာတဲ့ရိုက္ခတ္မွဴေတြနဲ႕ေနထိုင္မွဴအေျခအေနဆိုးေတြတိုးပြားလာဖြယ္သာရွိျပီး ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚပိုမိုဆိုးရြား တဲ့ဖိစီးနွိပ္စက္မွဴေတြသာ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္..
ဒါေၾကာင့္မို႕လို႕ပဲ တစ္ေသာင္းေက်ာ္ေလာက္ရွိတဲ့ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ အိမ္နီးခ်င္း တိုင္းျပည္ေတြကို ထြက္ေျပးလာၾက ဖြယ္ရွိတယ္..
ဒီအတြက္ေၾကာင့္ပဲသူတို႕ဟာလူကုန္ကူးခံရျခင္းနဲ႕ဒုကၡသည္ဘ၀ေရာက္ရွိရျခင္းေတြကိုျဖစ္ေစခဲ့ျပီးတျခားအျဖစ္ဆိုးေတြလည္းေတြ႕ခဲ့ၾကရတာျဖစ္တယ္။"" တဲ့
ဒါတင္မကေသးဘူး
UN ရဲ႕လူ႕အခြင့္အေရးအထူးကိုယ္စားလွယ္ ရန္ဟီးလီက
ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ self-identification လို႕ေခၚတဲ့ မိမိကိုယ္မိမိ အတည္ျပဳေဖာ္ျပခြင့္ကို UNရဲ႕နိဳင္ငံတကာအတည္ျပဳထားတဲ့ အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာလူ႕အခြင့္အေရးဥပေဒ အရေဖာ္ျပခံယူခြင့္ရွိရ မယ္လို႕ မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့တယ္ ဆိုျပီးဒီစာတမ္းမွာေဖာ္ျပထားတယ္။
ေနာက္ တစ္ခါ ရိုဟင္ဂ်ာ အေရးနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး
"" ယခင္အစိုးရေဟာင္းအေနျဖင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕ကို နိဳင္ငံသားအျဖစ္ လက္ခံရန္ အစဥ္တစိုက္ျငင္းပယ္ခဲ့ရံုသာမက ျပည္နယ္အတြင္းခြဲျခားဆက္ဆံျခင္းေနထိုင္မွဴကန္႕သတ္ျခင္းတို႕ျဖင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕၏ အေျခခံလူသား ရပိုင္ခြင့္ကို ပိတ္ပင္ တားဆီးထားရံုမက င္ေစသည့္အျပဳအမူေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္းေတြ႕ရွိရ
ပါသည္။
လူမ်ိဳးဘာသာတစ္ခု၏ သတ္မွတ္ေဖာ္ျပခြင့္အခြင့္အေရးနွင့္ ကာကြယ္ေသာ္ လည္း အျခားလူမ်ိဳးစုစာရင္းတြင္ထည့္သြင္းမခံရေၾကာင္းေတြ႕ရွိရပါသည္။"" တဲ့
ရိုဟင္ဂ်ာကို တရား၀င္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုအျဖစ္ ေဖာ္ျပေပးဘို႕ အထိ ေရးထားတယ္။
ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ ….
"" NLD အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ ၄င္းခြဲျခားဆက္ဆံေစသည့္ ဥပေဒနွင့္ ရိုဟင္ဂ်ာဆန္႕က်င္ေရး ေပၚလစီတို႕ကို အစိုးရေဟာင္းထံမွ အေမြ ဆက္ခံရရွိခဲ့ေသာ္လည္း အဆိုပါအခ်က္မ်ားကို ပယ္ဖ်က္ရန္ ဆႏၵရွိစြာျဖင့္ေဆာင္ရြက္ေနၾကပါသည္။
နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာဖိနွိပ္ ဆက္ဆံေနသည့္လူစုမ်ားကိုလည္း တားဆီးရန္ၾကိဳးပမ္းေနၾကပါသည္။
ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာျခင္းကို ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္းနွင့္ အတူ ရိုဟင္ဂ်ာ မ်ားကိုျမန္မာျပည္ အတြင္းမွ ထြက္ေျပးမႈမ်ိဳး မျဖစ္ေပၚေတာ့ေစရန္ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေနပါသည္။
နိဳင္ငံတကာမွလည္း အဆိုပါရိုဟင္ဂ်ာမ်ား၏ နိဳင္ငံေရးခိုလွႈံခြင့္မ်ားကိုလည္း ပိတ္ဆို႕တားျမစ္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။
NLDအစိုးရအေနျဖင့္ သမိုင္းအခ်က္အလက္ဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳျပီး တားဆီးပိတ္ပင္ျခင္းမ်ားကို အဆံုးသတ္ေစျခင္းနွင့္ အတူ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕ကို အတည္ျပဳနိဳင္ေရး အင္တိုက္အားတိုက္ ကတိျပဳၾကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္ေပးလ်ွက္ရွိပါသည္ "" ….. တဲ့
ဒီစာတမ္းကို UN အဖြဲ႕၀င္နိဳင္ငံအားလံုးကတစ္ညီတစ္ညြတ္တည္း လက္ခံထားၾကတယ္။
R2P လမ္းေၾကာင္းနဲ႕ UN က ၀င္သိမ္းလိုု႕ရေအာင္ စနစ္တက်အကြင္ဆင္ထား
တာၿဖစ္ပါတယ္။
ၾကားမွာတစ္ခု ေျပာရရင္ ( ၂၀၁၃ ) တုန္းက R2P နဲ႕ OIC က UN မွာ စာတစ္ခုတင္တယ္ ။ျမန္မာျပည္က လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မွဳေတြကို ယူအန္ ၀င္သိမ္းဘို႕ မဲခြဲေပးဘို႕တဲ့ ။ ယူအန္မွာ မြတ္စလင္ခ်ည္း ၇၅% ေက်ာ္တယ္ ။ သူတို႕နိဳင္မွာပဲ ။
၀င္သိမ္းၿပီးတာနဲ႕ သူတို႕ ၾသဇာခံကို သမၼတေျမွာက္မယ္ေပါ့ ။
လစ္ဗ်ားနဲ႕ အီရတ္ကိုလည္း ဒီနည္းတိုင္း လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ သူပုန္က တပ္မေတာ္ျဖစ္ တပ္မေတာ္က ေတာခို၊ သူပုုန္ၿဖစ္။
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အတိုက္ အခံဘ၀ထဲက ဒီမိုေတြေရာ သူတို႕ပါ ယူအန္၀င္သိမ္းဖိုု႕ ခနခန ေတာင္းဆို ခဲ့ၾကတာ လူတိုင္းသိျပီးသားျဖစ္မွာပါ။
ဒီအစီရင္ခံစာ နဲ႕ အေျခအေနေတြကို နိဳင္ငံေရး ( ဦးရဲထြဋ္ကလြဲလို႕ ) သမၻာရင့္သူေတြက ဘယ္လို သံုးသပ္လဲဆိုေတာ့ ….
ရခိုင္ျပည္နယ္အေရးက ကိုဖီအာနန္ေကာ္မရွင္အေနနဲ႕ R2P ေၾကျငာခ်က္နဲ႕ မတိမ္းမယိမ္းအၾကံျပဳခ်က္ ေတြသာထြက္လာဖို႕ေသခ်ာေနျပီလို႕ ယူဆရ ပါတယ္တဲ့ ။
ကိုဖီအာနန္ရဲ႕အၾကံျပဳခ်က္ထြက္လာတာနဲ႕ R2P လိုအဖြဲ႕ဆီ ခ်က္ခ်င္း ေရာက္ မယ္ ။
ဒါကို အေထာက္အထား လုပ္ျပီး UNရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ ကေၾကျငာခ်က္ထုတ္မယ္ US က လံုျခံဳေရးေကာင္စီတင္မယ္ ။
ၿမန္မာ့တပ္မေတာ္အေပၚ အစဥ္တစိုုက္ေထာက္ခံရပ္တည္ေပးခဲ့ၾကတဲ့ ရုုရွား နဲ႕
တရုုတ္နိုုင္ငံအစိုုးရေတြက ဗီတိုနဲ႕ပယ္ခ် ရင္ R2P အာဏာနဲ႕
United Nations peacekeeping Forces ေတြေရာက္လာမယ္။
အဲ့ဒီ UN တပ္ေတြထဲမွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ က တပ္ေတြနဲ႕ အာရပ္နိဳင္ငံေတြက တပ္ေတြကိုပဲေရြးလႊတ္လိမ့္မယ္။
UN တပ္ေတြ သြင္းလို႕ရေအာင္
ကိုဖီအာနန္အၾကံျပဳခ်က္ ထြက္အျပီးမွာ ရခိုင္က မူဆလင္ေတြဟာ ပဋိကၡ
အၾကီး ၾကီး တစ္ခုကိုလည္းဖန္တီးၾကလိမ့္မယ္ ။
ေဘယ္လို ပဋိပကၡမ်ိဳးလဲဆိုရင္ စစ္တပ္က မလႊဲမေရွာင္သာ တိုုက္ခိုုက္နွိမ္နင္းရတဲ့ ၾကီးမားတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈ ပဋိပကၡၾကီးတစ္ခု ကို ဖန္တီးၾကလိမ့္မယ့္ ။
အဲဒီ ပဋိပကၡမွာ ၿမန္မာ့လုုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြအေနနဲ႕ ရိုုဟင္ဂ်ာလိုု႕ သူတိုု႕ေၿပာေနတဲ့ က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာၾကတဲ့ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြကိုုပစ္ခတ္မိတာနဲ႕ R2P နဲ႕ UN တပ္ေတြ ၿမန္မာနိုုင္ငံကိုုဝင္ေရာက္ၿပီး
အနည္းဆုုံးေတာ့ ရခိုုင္ၿပည္နယ္ကိုု Save Zone အၿဖစ္သတ္မွတ္ကာ ထိန္းခ်ဳပ္ထားမွာၿဖစ္ပါတယ္။
ကဲ ဒါဆို ဘာေၾကာင့္ R2P ဥကၠဌ အာနန္ကို ေဒၚလာသန္းခ်ီေပးေခၚရလဲ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းရင္း သိျပီေပါ့ ေနာ္ အမ်ိဳးတို႕ ။
ၿမန္မာနိုုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာ နဲ႕ နယ္နမိတ္မဆုုံးရႈံးရေအာင္ ၿမန္မာ့တပ္မေတာ္ မွ အခ်ိန္မွီ တားဆီးေဆာင္ရြက္နိုုင္ဖိုု႕လိုုအပ္ေနပါၿပီ။
ကိုစစ္ေသြး(မိုုးေက်ာ္) ႏွင့္ မယ္မဒီ တိုု႕ရဲ႕ စာတမ္းမ်ားကိုု ကိုးကားထားၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။
ဝင္းေမာ္(ေရႊသံစဥ္)
၁-၇-၂၀၁၇“ၿမန္မာ့အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာကိုု ၿခိမ္းေခ်ာက္ေနသည့္ R2P”
လက္ရွိ အေျခအေနအရ ရခိုုင္ၿပည္နယ္မွာ က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာတဲ့
ေယာက်္ား မိန္းမ ခေလး လူၾကီး အားလံုးဟာ အၾကမ္းဖက္ေတြျဖစ္ေပမယ့္ ၿမန္မာ့လုုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြအေနနဲ႕ အားလံုးကို ပစ္ခတ္ ဖမ္းဆီး နွိမ္နင္းလို႕ မျဖစ္နိဳင္ပါဘူး။
ဘာၿဖစ္လို႕လဲဆိုေတာ့ UN က အသစ္ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့တဲ့ R2P အဖြဲ႕ေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။
R2P (Responsibility to Protect) အဖြဲ႕ဆိုတာ ……….
International Commission on Intervention and State Sovereignty (ICISS) နိဳင္ငံတစ္ခု၏အခ်ဳပ္အျခာအာဏာနွင့္၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္းဆိုင္ရာအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေကာ္မရွင္ဆိုတဲ့အဖြဲ႕ကို၂၀၀၁ဒီဇင္ဘာမွာစဖြဲ႕ခဲ႕တာ ၿဖစ္ၿပီး အဲဒီအဖြဲ႕ကိုုအေၿခခံၿပီး ထပ္ဖြဲ႕လိုုက္တဲ့
နိဳင္ငံတစ္ကာ အခ်ဳပ္အခ်ာ အာဏာကို ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ခြင့္ ရတဲ့ အဖြဲ႕ပါ ။
သူတို႕ဟာ လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ျခင္း
လူမ်ိဳးႏြယ္စု တစ္ခု ရွင္းလင္းသုတ္သင္ျခင္း
အၾကမ္းဖက္အေၾကာင္းျပ ျပီးေဒသတစ္ခုကို ေခ်မွဳန္းျခင္း
အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္ျခင္း ေတြလုပ္ရင္
ျခိမ္းေျခာက္ခံလူသားေတြ ကယ္တင္ေရး စတာေတြအတြက္
R2P အဖြဲ႕ရဲ႕ အာဏာနဲ႕ UN ကတပ္က နိဳင္ငံတစ္နိဳင္ငံကို အတားအဆီး မရွိ အာဏာသိမ္းခြင့္ ရွိတဲ့အဖြဲ႕ ပါ ။
ဒီအတြက္ ညွိနိွဳင္းစရာမလိုဘူး လြပ္လပ္စြာ ၀င္သိမ္းခြင့္ရွိတယ္။
UN မွာရွိတဲ့ စစ္ေရးအရ အေရးယူဘို႕ ဆံုးျဖတ္ရင္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ မွာ ဗီတိုအာဏာသံုးစြဲခြင့္ရွိတဲ့ နိုုင္ငံေတြသေဘာမတူလည္း နိဳင္ငံတစ္နိဳင္ငံကို ၀င္တိုက္ ပိုင္ခြင့္ရွိတဲ့ အဖြဲ႕ပါ။
အဲ့ဒီ အဖြဲ႕ရဲ႕ ဥကၠဌကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ရဲ႕ အခ်စ္ေတာ္ ကိုဖီအာနန္ပါပဲ ။
...၂၀၀၁ ခုုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလလည္းေရာက္ေရာ(ICISS) ရဲ့ အစီရင္ခံစာကိုု ထုုတ္ျပန္ တယ္။
(After the September 11, 2001 terrorist attacks, the international debate shifted away from consideration of measures to prevent genocide and mass atrocity toward measures for the prevention and preemption of terrorist activities and the proliferation of weapons of mass destruction. Moreover, the invasion of Iraq in 2003, premised in part on an argument of humanitarian intervention, was even more destructive to the advancement of the RtoP agenda. The invasion heightened concerns that RtoP would be used to further erode the sovereignty of smaller developing countries. )
စက္တင္ဘာလ၁၁ရက္၂၀၀၁ခုနွစ္ WTC တိုက္ခိုက္ခံရအျပီးနဲ႕ သူတို႕အစီရင္ခံစာထုတ္ၿပန္မႈဟာ အခ်ိန္ကြက္တိျဖစ္ေနတာျမင္ရလိမ့္မယ္။
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ညွိနွိဳင္းေျပာဆိုေနရမႈေတြဟာ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မွဴေတြအေပၚ ၊ လူအစုအလိုက္အျပံဳလိုက္ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္စြာသတ္ျဖတ္ျခင္းေတြအေပၚ ၊ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈနဲ႕ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာကလက္မခံတဲ့အဖ်က္စြမ္းအားျပင္းလက္နက္ၾကီးေတြအသံုးျပဳမွဴေတြအေပၚ စတဲ့အခ်က္ေတြကိုဟန္႕တားဖို႕အတြက္ ညွိနွိဳင္းေနဖို႕မလိုအပ္ဘူး ဒါေတြကိုဟန္႕တားနိဳင္ဖို႕သာအဓိကျဖစ္တယ္လို႕ဆိုလိုပါတယ္။
Responsible To Protect ဆိုတဲ့အာဂ်င္ဒါ (သေဘာထားမူၾကမ္း) ကိုခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ဖို႕သင့္ျပီလို႕ေဖာ္ျပထားတာၿဖစ္ပါတယ္။
၂၀၀၃ခုနွစ္ စက္တင္ဘာလ ေရာက္ေတာ့ ကိုဖီအာနန္က နိဳင္ငံတကာအစည္းအေ၀း တစ္ရပ္ ေခၚယူျပီး R2P အာဂ်င္ဒါက ိုခ်ျပရွင္းလင္းခဲ့ပါတယ္။
သတိၿပဳရမွာက ၂၀၀၃ခုနွစ္မတ္လ၂၀ရက္ေန႕မွာ US ဟာအီရတ္ကို၀င္တိုက္ခဲ့ျပီး ေမလ၁ရက္ေန႕မွာသိမ္းပိုက္ခဲ့ျပီးျဖစ္ေနတဲ့အခ်က္ပါ။
ကိုဖီအာနန္ဟာ ဒီဇင္ဘာ၂၀၀၄ မွာ A More Secure World ပိုမိုလံုျခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ကမၻာၾကီး ဆိုတဲ့စာတမ္းအသစ္တစ္ခုတင္သြင္းျပန္တယ္။
ဒီစာတမ္းမွာလည္းအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာလံုျခံဳေရးမူ၀ါဒက်င့္ထံုးေတြနဲ႕အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာတာ၀န္ခံမႈေတြက ျခိမ္းေခ်ာက္ခံလူသားေတြကို ကယ္တင္ဖို႕ဆိုျပီး... စကားလံုး အမ်ိဳးမ်ိဳး သံုးစြဲတင္ျပ ခဲ့ၾက ျပန္တယ္။
တစ္နည္းအားျဖင့္ေတာ့ကမၻာၾကီး ကလူသားေတြကို စကားလံုးလွလွေတြ ထိုးေက်ြးျပီး နိဳင္ငံေရးကေန စစ္ပြဲဖန္တီးမွဴကို Soft Power ကေန Hard Power အေရြ႕ဖက္ကို ေရႊ႕ယူတဲ့မဟာဗ်ဴဟာ လို႕တင္စားရမွာပါ။
အဲ့ဒီေနာက္ေတာ့ In Larger Freedom ပိုမိုလြတ္လပ္မႈရွိတဲ့ ကမၻာၾကီး ဆိုတဲ့ စာတမ္းကို ကိုဖီအာနန္ကပဲတင္သြင္းခဲ့ျပီး ၂၀၀၅ခုနွစ္ ကမၻာ႕ထိပ္သီးညီလာခံမွာ အတည္ျပဳ ခဲ့ၾကၿပန္ပါတယ္။
အဲ့ဒီမွာ Resolution 1674 on the Protection of Civilians in Armed Conflict လို႕ေခၚတဲ့ UN Resolution အမွတ္၁၆၇၄ ကိုျပဌာန္းခဲ့တယ္။
အရပ္သားစစ္ေဘးဒုကၡသည္ မ်ားကို စစ္ပြဲေနရာမွ ကာကြယ္ပိုင္ခြင့္တဲ့...
အဲဒီက paragraph 138 and 139 on the Responsibility to Protect အပိုဒ္၁၃၈နဲ႕၁၃၉
အရ Responsibility to Protect ဆိုတဲ့အသံုးအနွဳန္းကိုတရား၀င္သံုးစြဲလာခဲ့ျပီး R2P ဆိုတာ ေပၚလာခဲ့ၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။
ကုလအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္သစ္ျဖစ္တဲ့ ဘန္ကီမြန္းဟာ Mr. Edward Luck အက္ဒြပ္လုခ္ဆိုသူကို Special Adviser to the Secretary General with a focus on the Responsibility to Protect
အထူးအၾကံေပးအရာရွိအျဖစ္စတင္ခန္႕ထားခဲ့ျပီး
သူကမွတဆင့္ R2P အဖြဲ႕အစည္းကိုစတင္ထူေထာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ၂၀၀၈ခုေဖေဖာ္၀ါရီလမွာေတာ့ The Global Centre for the Responsibility to Protect ဆိုတဲ့ဌာနတစ္ခု UN ေအာက္မွာ တရား၀င္ ထူေထာင္ခဲ့ၾကျပီး.. ေဒါက္တာဆိုင္မြန္အဒမ္Dr. Simon Adamsဆိုသူက Executive Director အျဖစ္တာ၀န္ယူျပီး.. ၀န္ထမ္း ၁၃ဦးပါ၀င္တဲ့ ရံုးအဖြဲ႕ကို စတင္လည္ပတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
နိုုင္ငံေတာ္အတိုုင္ပင္ခံပုုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ၂၀၁၆၊
ၾသဂုတ္လ ( ၁၇ ) ရက္မွာ ကိုဖီအာနန္ဦးစီးတဲ့ ရခိုင္ေကာ္မရွင္ကို လူ ( ၉ ) ဦးနဲ႕ ဖြဲ႕ခဲ႕ပါတယ္။
တစ္လတင္းတင္းျပည့္တဲ့ ၂၀၁၆ စက္တင္ဘာ ( ၁၆ ) ေန႕မွာ R2P အဖြဲ႕ရဲ႕ ေၾကျငာစာတမ္း တစ္ေစာင္ထြက္လာတယ္။
ေခါင္းစဥ္က
""ျမန္မာနိဳင္ငံအတြင္းက ခြဲျခားဆက္ဆံ ဖိနွိပ္ခံေနရေသာ နိဳင္ငံမဲ့ရိုဟင္ဂ်ာမ်ား၏ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း ကိုျခိမ္းေခ်ာက္ လာေသာျပႆနာ ရပ္မ်ားနွင့္ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရေသာ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕၏ လူသားျဖစ္တည္မႈအေပၚျပစ္မွဴက်ဴးလြန္ျခင္းမ်ား""" တဲ့ …..
ေနာက္ေၾကာင္း ရာဇ၀င္ ေလးလဲ ေရးထားေသးတယ္ …..
""ျမန္မာနိဳင္ငံအစိုးရရဲ႕စနစ္တက်ခြဲျခားထားတဲ့ ေပၚလစီေတြေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတစ္သန္းေက်ာ္ ေလာက္ ဟာ ျခိမ္းေခ်ာက္ခံေနရပါတယ္၊
ဒီလူေတြဟာကြဲျပားတဲ့မူဆလင္လူမ်ိဳးစုေတြျဖစ္ပါတယ္။ဇြန္လ၂၀ရက္မွာ UN ရဲ႕လူ႕အခြင့္အေရး ဆိုင္ရာ အထူးကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္သူ Zeid Ra'ad al Hussein ဟာ ျမန္မာနိဳင္ငံအတြင္းမွာရွိေနတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရမွဴေတြ သူတို႕ရဲ႕ လူမ်ိဳးျဖစ္မွဴကို ခြဲျခားဆက္ဆံျပီး အသိအမွတ္ မျပဳမွဴေတြကို UN လူ႕အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ကိုတင္ျပခဲ့ပါတယ္""
''ဒီကိစၥရပ္ေတြဟာအတြင္းၾကိတ္ျဖစ္ပြားေနျပီး စနစ္တက် စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ ခဲ့တာေတြျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေတြဟာဖိနွိပ္ညွင္းပန္းမႈနဲ႕လူသားျဖစ္ျခင္းအေပၚ ၿပစ္မွဴေျမာက္တဲ့က်ဴးလြန္မွဴေတြျဖစ္တယ္လို႕အစီရင္ခံစာမွာေဖာ္ျပထားပါတယ္။"
"" ၂၀၁၂ ခုနွစ္လူမ်ိဳးေရးပဋိပကၡေတြအျပီးမွာ ရိုဟင္ဂ်ာခန္႕ မွန္းတစ္သိန္း နွစ္ေသာင္းေလာက္ဟာ ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာေနထိုင္ေနၾကရပါတယ္။
၂၀၁၆ခုေဖေဖာ္၀ါရီလထဲမွာသြားေရာက္ခဲ့တဲ့ UNရဲ႕
အရာရွိ John Ging ဂ်ြန္ဂင္းရဲ႕ခရီးစဥ္မွာေတြ႕ရွိတင္ျပခ်က္ေတြကေတာ့ အလြန္ဆိုးရြား စိတ္ပ်က္ ဖြယ္ အေျခအေနေတြနဲ႕အတူဘယ္လိုမွလက္ခံနိဳင္ဖြယ္မရွိတဲ့ခြဲျခားဆက္ဆံခံရမွူေပၚလစီေတြ ကိုျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတယ္လို႕တင္ျပထားပါတယ္။""""
“”ဒီလိုလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြေၾကာင္ပိုဆိုးလာတဲ့ရိုက္ခတ္မွဴေတြနဲ႕ေနထိုင္မွဴအေျခအေနဆိုးေတြတိုးပြားလာဖြယ္သာရွိျပီး ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚပိုမိုဆိုးရြား တဲ့ဖိစီးနွိပ္စက္မွဴေတြသာ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္..
ဒါေၾကာင့္မို႕လို႕ပဲ တစ္ေသာင္းေက်ာ္ေလာက္ရွိတဲ့ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ အိမ္နီးခ်င္း တိုင္းျပည္ေတြကို ထြက္ေျပးလာၾက ဖြယ္ရွိတယ္..
ဒီအတြက္ေၾကာင့္ပဲသူတို႕ဟာလူကုန္ကူးခံရျခင္းနဲ႕ဒုကၡသည္ဘ၀ေရာက္ရွိရျခင္းေတြကိုျဖစ္ေစခဲ့ျပီးတျခားအျဖစ္ဆိုးေတြလည္းေတြ႕ခဲ့ၾကရတာျဖစ္တယ္။"" တဲ့
ဒါတင္မကေသးဘူး
UN ရဲ႕လူ႕အခြင့္အေရးအထူးကိုယ္စားလွယ္ ရန္ဟီးလီက
ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ self-identification လို႕ေခၚတဲ့ မိမိကိုယ္မိမိ အတည္ျပဳေဖာ္ျပခြင့္ကို UNရဲ႕နိဳင္ငံတကာအတည္ျပဳထားတဲ့ အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာလူ႕အခြင့္အေရးဥပေဒ အရေဖာ္ျပခံယူခြင့္ရွိရ မယ္လို႕ မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့တယ္ ဆိုျပီးဒီစာတမ္းမွာေဖာ္ျပထားတယ္။
ေနာက္ တစ္ခါ ရိုဟင္ဂ်ာ အေရးနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး
"" ယခင္အစိုးရေဟာင္းအေနျဖင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕ကို နိဳင္ငံသားအျဖစ္ လက္ခံရန္ အစဥ္တစိုက္ျငင္းပယ္ခဲ့ရံုသာမက ျပည္နယ္အတြင္းခြဲျခားဆက္ဆံျခင္းေနထိုင္မွဴကန္႕သတ္ျခင္းတို႕ျဖင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕၏ အေျခခံလူသား ရပိုင္ခြင့္ကို ပိတ္ပင္ တားဆီးထားရံုမက င္ေစသည့္အျပဳအမူေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္းေတြ႕ရွိရ
ပါသည္။
လူမ်ိဳးဘာသာတစ္ခု၏ သတ္မွတ္ေဖာ္ျပခြင့္အခြင့္အေရးနွင့္ ကာကြယ္ေသာ္ လည္း အျခားလူမ်ိဳးစုစာရင္းတြင္ထည့္သြင္းမခံရေၾကာင္းေတြ႕ရွိရပါသည္။"" တဲ့
ရိုဟင္ဂ်ာကို တရား၀င္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုအျဖစ္ ေဖာ္ျပေပးဘို႕ အထိ ေရးထားတယ္။
ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ ….
"" NLD အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ ၄င္းခြဲျခားဆက္ဆံေစသည့္ ဥပေဒနွင့္ ရိုဟင္ဂ်ာဆန္႕က်င္ေရး ေပၚလစီတို႕ကို အစိုးရေဟာင္းထံမွ အေမြ ဆက္ခံရရွိခဲ့ေသာ္လည္း အဆိုပါအခ်က္မ်ားကို ပယ္ဖ်က္ရန္ ဆႏၵရွိစြာျဖင့္ေဆာင္ရြက္ေနၾကပါသည္။
နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာဖိနွိပ္ ဆက္ဆံေနသည့္လူစုမ်ားကိုလည္း တားဆီးရန္ၾကိဳးပမ္းေနၾကပါသည္။
ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာျခင္းကို ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္းနွင့္ အတူ ရိုဟင္ဂ်ာ မ်ားကိုျမန္မာျပည္ အတြင္းမွ ထြက္ေျပးမႈမ်ိဳး မျဖစ္ေပၚေတာ့ေစရန္ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေနပါသည္။
နိဳင္ငံတကာမွလည္း အဆိုပါရိုဟင္ဂ်ာမ်ား၏ နိဳင္ငံေရးခိုလွႈံခြင့္မ်ားကိုလည္း ပိတ္ဆို႕တားျမစ္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။
NLDအစိုးရအေနျဖင့္ သမိုင္းအခ်က္အလက္ဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳျပီး တားဆီးပိတ္ပင္ျခင္းမ်ားကို အဆံုးသတ္ေစျခင္းနွင့္ အတူ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕ကို အတည္ျပဳနိဳင္ေရး အင္တိုက္အားတိုက္ ကတိျပဳၾကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္ေပးလ်ွက္ရွိပါသည္ "" ….. တဲ့
ဒီစာတမ္းကို UN အဖြဲ႕၀င္နိဳင္ငံအားလံုးကတစ္ညီတစ္ညြတ္တည္း လက္ခံထားၾကတယ္။
R2P လမ္းေၾကာင္းနဲ႕ UN က ၀င္သိမ္းလိုု႕ရေအာင္ စနစ္တက်အကြင္ဆင္ထား
တာၿဖစ္ပါတယ္။
ၾကားမွာတစ္ခု ေျပာရရင္ ( ၂၀၁၃ ) တုန္းက R2P နဲ႕ OIC က UN မွာ စာတစ္ခုတင္တယ္ ။ျမန္မာျပည္က လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မွဳေတြကို ယူအန္ ၀င္သိမ္းဘို႕ မဲခြဲေပးဘို႕တဲ့ ။ ယူအန္မွာ မြတ္စလင္ခ်ည္း ၇၅% ေက်ာ္တယ္ ။ သူတို႕နိဳင္မွာပဲ ။
၀င္သိမ္းၿပီးတာနဲ႕ သူတို႕ ၾသဇာခံကို သမၼတေျမွာက္မယ္ေပါ့ ။
လစ္ဗ်ားနဲ႕ အီရတ္ကိုလည္း ဒီနည္းတိုင္း လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ သူပုန္က တပ္မေတာ္ျဖစ္ တပ္မေတာ္က ေတာခို၊ သူပုုန္ၿဖစ္။
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အတိုက္ အခံဘ၀ထဲက ဒီမိုေတြေရာ သူတို႕ပါ ယူအန္၀င္သိမ္းဖိုု႕ ခနခန ေတာင္းဆို ခဲ့ၾကတာ လူတိုင္းသိျပီးသားျဖစ္မွာပါ။
ဒီအစီရင္ခံစာ နဲ႕ အေျခအေနေတြကို နိဳင္ငံေရး ( ဦးရဲထြဋ္ကလြဲလို႕ ) သမၻာရင့္သူေတြက ဘယ္လို သံုးသပ္လဲဆိုေတာ့ ….
ရခိုင္ျပည္နယ္အေရးက ကိုဖီအာနန္ေကာ္မရွင္အေနနဲ႕ R2P ေၾကျငာခ်က္နဲ႕ မတိမ္းမယိမ္းအၾကံျပဳခ်က္ ေတြသာထြက္လာဖို႕ေသခ်ာေနျပီလို႕ ယူဆရ ပါတယ္တဲ့ ။
ကိုဖီအာနန္ရဲ႕အၾကံျပဳခ်က္ထြက္လာတာနဲ႕ R2P လိုအဖြဲ႕ဆီ ခ်က္ခ်င္း ေရာက္ မယ္ ။
ဒါကို အေထာက္အထား လုပ္ျပီး UNရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ ကေၾကျငာခ်က္ထုတ္မယ္ US က လံုျခံဳေရးေကာင္စီတင္မယ္ ။
ၿမန္မာ့တပ္မေတာ္အေပၚ အစဥ္တစိုုက္ေထာက္ခံရပ္တည္ေပးခဲ့ၾကတဲ့ ရုုရွား နဲ႕
တရုုတ္နိုုင္ငံအစိုုးရေတြက ဗီတိုနဲ႕ပယ္ခ် ရင္ R2P အာဏာနဲ႕
United Nations peacekeeping Forces ေတြေရာက္လာမယ္။
အဲ့ဒီ UN တပ္ေတြထဲမွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ က တပ္ေတြနဲ႕ အာရပ္နိဳင္ငံေတြက တပ္ေတြကိုပဲေရြးလႊတ္လိမ့္မယ္။
UN တပ္ေတြ သြင္းလို႕ရေအာင္
ကိုဖီအာနန္အၾကံျပဳခ်က္ ထြက္အျပီးမွာ ရခိုင္က မူဆလင္ေတြဟာ ပဋိကၡ
အၾကီး ၾကီး တစ္ခုကိုလည္းဖန္တီးၾကလိမ့္မယ္ ။
ေဘယ္လို ပဋိပကၡမ်ိဳးလဲဆိုရင္ စစ္တပ္က မလႊဲမေရွာင္သာ တိုုက္ခိုုက္နွိမ္နင္းရတဲ့ ၾကီးမားတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈ ပဋိပကၡၾကီးတစ္ခု ကို ဖန္တီးၾကလိမ့္မယ့္ ။
အဲဒီ ပဋိပကၡမွာ ၿမန္မာ့လုုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြအေနနဲ႕ ရိုုဟင္ဂ်ာလိုု႕ သူတိုု႕ေၿပာေနတဲ့ က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာၾကတဲ့ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြကိုုပစ္ခတ္မိတာနဲ႕ R2P နဲ႕ UN တပ္ေတြ ၿမန္မာနိုုင္ငံကိုုဝင္ေရာက္ၿပီး
အနည္းဆုုံးေတာ့ ရခိုုင္ၿပည္နယ္ကိုု Save Zone အၿဖစ္သတ္မွတ္ကာ ထိန္းခ်ဳပ္ထားမွာၿဖစ္ပါတယ္။
ကဲ ဒါဆို ဘာေၾကာင့္ R2P ဥကၠဌ အာနန္ကို ေဒၚလာသန္းခ်ီေပးေခၚရလဲ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းရင္း သိျပီေပါ့ ေနာ္ အမ်ိဳးတို႕ ။
ၿမန္မာနိုုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာ နဲ႕ နယ္နမိတ္မဆုုံးရႈံးရေအာင္ ၿမန္မာ့တပ္မေတာ္ မွ အခ်ိန္မွီ တားဆီးေဆာင္ရြက္နိုုင္ဖိုု႕လိုုအပ္ေနပါၿပီ။
=====+++++++=======
ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ တာ၀န္ယူမႈ (The Responsibility to Project)
‘ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ တာ၀န္ယူမႈ’ ကို R2P ဒါမွမဟုတ္ R to P လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒါဟာ လူမ်ဳိးတုံးသတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ သုတ္သင္ပစ္မႈနဲ႔ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြကို ကာကြယ္ဖုိ႔ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ကမၻာ့ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲမွာ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံေတြအားလံုး အတည္ျပဳခဲ့တဲ့ ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ႏိုင္ငံေရး သေဘာတူညီခ်က္တစ္ရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။
R2P ရဲ႕ သေဘာတရား စည္းမ်ည္းကေတာ့ လူအုပ္စုအားလံုးအေပၚ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကေန ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးဖုိ႔ တာ၀န္ယူတဲ့ အခြင့္အာဏာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သေဘာတူညီထားမႈအေပၚ အေျခခံပါတယ္။ R2P ရဲ႕ သေဘာထား စည္းမ်ည္းဟာ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒေတြရဲ႕ စံသတ္မွတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ သေဘာတရားေတြ (အထူးသျဖင့္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္ဆုိင္မႈ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ လံုျခံဳေရး၊ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒစည္းမ်ည္းေတြ) ကို ေလးစားလိုက္နာမႈအေပၚမွာ အေျခခံပါတယ္။
R2P ဟာ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြကို ကာကြယ္ဖုိ႔နဲ႔ အဲဒီလိုျဖစ္ပြားမႈေတြကေန အရပ္သားေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖုိ႔ ရွိႏွင့္ၿပီးသားျဖစ္တဲ့ က်င့္သံုးမႈေတြ (ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းျခင္း၊ ႀကိဳတင္သတိေပးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္၊ စီးပြားေရးပိတ္ဆုိ႔မႈနဲ႔ အထူးအခြင့္အာဏာ) ေတြအတြက္ မူေဘာင္တစ္ခု ေပးထားတာပါ။
R2P ရဲ႕ မူေဘာင္ေအာက္မွာ သက္ဆုိင္ရာတာ၀န္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ အင္အားသံုးပိုင္ခြင့္ဟာ ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီနဲ႔ မတတ္ႏိုင္တဲ့အဆံုး က်င့္သံုးဖုိ႔ ေနာက္ဆံုးနည္းလမ္းအျဖစ္ သတ္မွတ္လိုက္မႈအေပၚမွာပဲ မူတည္ေနပါတယ္။
ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္က ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းကေန စလို႔ R2P နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ႏွစ္ပတ္လည္ အစီရင္ခံစာေတြကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြကို ကာကြယ္ဖုိ႔ အစိုးရအဖြဲ႕ေတြ၊ အစုိးရအဖြဲ႕ေတြအၾကား ေဆာင္ရြက္ေပးတဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႕အစည္း ေတြအတြက္ အဆင္ေျပႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြအျဖစ္ ခ်ဲ႕ထြင္ခဲ့ပါတယ္။
R2P ဟာ အထူးသျဖင့္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ သီးျခားအေျခအေနရပ္ေတြနဲ႔ဆုိင္တဲ့ အ၀န္းအ၀ိုင္းအတြင္းမွာ R2P ရဲ႕ သေဘာထားစည္းမ်ည္းကို လုပ္ေဆာင္သူအမ်ဳိးမ်ဳိးက အေကာင္အထည္ေဖာ္တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အထိုက္အေလ်ာက္ ျငင္းခံုမႈေတြ ျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အေၾကာင္းအရာတစ္ရပ္ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔ လစ္ဗ်ား၊ ဆီးရီးယား၊ ဆူဒန္နဲ႔ ကင္ညာ ႏိုင္ငံအသီးသီးဟာ မတူကြဲျပားတဲ့ သီးျခားအေျခအေနရပ္ေတြမွာ ရွိခဲ့ပါတယ္။
လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈနဲ႔ က်ယ္ျပန္႔တဲ့အတုိင္းအတာနဲ႔ က်ဴးလြန္တဲ့ စစ္ရာဇ၀တ္မႈေတြကေနသူ တုိ႔ကိုယ္သူတုိ႔ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖုိ႔ လူအုပ္စုေတြအေနနဲ႔ စစ္ေရးအရ စုစည္းခုခံပိုင္ခြင့္ ရွိတာကိုလည္း ႏိုင္ငံတကာဥပေဒအရ အသိအမွတ္ျပဳသင့္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ R2P ကို တရားမွ်တစြာ က်င့္သံုးဖို႔နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေစာဒကတက္ႏုိင္စရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။
======----------========
“အပိုဒ္ ၁၃၉- ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းသည္ ကုလသမဂၢမွတစ္ဆင့္ လူအုပ္စုမ်ားကို လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ သုတ္သင္မႈႏွင့္ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္ေသာ ရာဇ၀တ္မႈတုိ႔မွေန၍ ကာကြယ္ရာ၌ ကူညီရန္ ကုလသမဂၢ ပဋိညာဥ္စာတမ္း၏ အခန္း (၆) ႏွင့္ (၇) တုိ႔ႏွင့္အညီ သင့္ေတာ္ေသာ သံတမန္ဆုိင္ရာ၊ လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားမႈဆုိင္ရာႏွင့္ အျခားၿငိမ္းခ်မ္းေသာ နည္းလမ္းမ်ား အသံုးျပဳရန္လည္း တာ၀န္ရွိသည္။ ဤျပ႒ာန္းခ်က္၌ ကြၽႏ္ုပ္တုိ႔သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေသာ နည္းလမ္းမ်ားက မလံုေလာက္ျခင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၏ အာဏာပိုင္မ်ားအေနျဖင့္ ၎တုိ႔ ႏုိင္ငံအတြင္းရွိ လူမ်ားအား လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ သုတ္သင္မႈႏွင့္ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္ေသာ ရာဇ၀တ္မႈမ်ားမွေန၍ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ သိသာထင္ရွားစြာ ပ်က္ကြက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ေပၚပါက သက္ဆုိင္ရာေဒသတြင္း အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ သင့္ေတာ္သလို ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းႏွင့္အတူ အမႈတစ္ခုခ်င္း အေျခခံသေဘာျဖင့္ အခန္း (၇) အပါအ၀င္ ကုလသမဂၢ ပဋိညာဥ္စာတမ္းႏွင့္အညီ လံုျခံဳေရးေကာင္စီမွတစ္ဆင့္ အခ်ိန္ႏွင့္ တစ္ေျပးညီ ျပတ္သားေသာနည္းလမ္းအရ စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ခ်က္ကို ျပဳလုပ္ရန္ ျပင္ဆင္ထားပါသည္။ လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ သုတ္သင္မႈႏွင့္ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္ေသာ ရာဇ၀တ္မႈတုိ႔အျပင္ ယင္းတို႔ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနေသာ ႐ိုက္ခတ္ခ်က္မ်ားမွေန၍ လူအုပ္စုမ်ား ကိုကာကြယ္ေရးအတြက္ တာ၀န္ယူမႈကို ဆက္လက္သတ္မွတ္ရန္ ကုလသမဂၢပဋိညာဥ္ စာတမ္းႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာ ဥပေဒ၏ သေဘာထားစည္းမ်ည္းမ်ားကို ႏွလံုးသြင္းလ်က္ အေထြေထြညီလာခံအတြက္ လိုအပ္ခ်က္ကို ကြၽႏ္ုပ္တို႔ အထူးဂ႐ုျပဳပါသည္။ လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ သုတ္သင္မႈႏွင့္ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္ေသာ ရာဇ၀တ္မႈတုိ႔မွေန၍ ၎တုိ႔ႏ ိုင္ငံအတြင္းရွိလူမ်ားကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံအသီးသီး၏ စြမ္းရည္တည္ေဆာက္ေရးအား ကူညီရန္ႏွင့္ ပဋိပကၡႏွင့္ အက်ပ္အတည္းမ်ား မျဖစ္ပြားမီ ယင္းဖိစီးမႈမ်ားေအာက္ ေရာက္ရွိေနသည့္ ႏုိင္ငံမ်ားအား ေထာက္ပံ့ကူညီရန္ လိုအပ္သလိုႏွင့္ သင့္ေတာ္သလို ကြၽႏ္ုပ္တုိ႔အေနျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ရန္လည္း ရည္ရြယ္ထားပါသည္။”
“အပိုဒ္ ၁၄၀- လူမ်ဳိးတံုး သတ္ျဖတ္မႈမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္၏ အထူးအၾကံေပးမစ္ရွင္အား ကြၽႏ္ုပ္တို႔အေနျဖင့္ အျပည့္အ၀ ေထာက္ပံ့ေထာက္ခံပါသည္။”
၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ကမၻာ့ထိပ္သီး ေဆြးေႏြးပြဲရလဒ္ သက္ေသခံစာတမ္းမွာ ပါ၀င္တဲ့ အေပၚမွာေဖာ္ျပထားတဲ့ စာပိုဒ္ေတြဟာ R2P အတြက္ အစိုးရ အဖဲြ႕ေတြအၾကား သေဘာတူညီမႈရဲ႕ အေျခခံျဖစ္ပါတယ္။ ကုလသမဂၢအ ေထြေထြညီလာခံဟာ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ကမၻာ့ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲရလဒ္ သက္ေသခံစာတမ္းကို ဆံုးျဖတ္ခ်က္ အမွတ္ ၂၀၀၅၊ ၆၀^၁ နဲ႔ အတည္ျပဳ ခဲ့ပါတယ္။
R2Pအေၾကာငး္ သိေကာငး္စရာ.....
“ၿမန္မာ့အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာကိုု ၿခိမ္းေခ်ာက္ေနသည့္ R2P”
လက္ရွိ အေျခအေနအရ ရခိုုင္ၿပည္နယ္မွာ က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာတဲ့
ေယာက်္ား မိန္းမ ခေလး လူၾကီး အားလံုးဟာ အၾကမ္းဖက္ေတြျဖစ္ေပမယ့္ ၿမန္မာ့လုုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြအေနနဲ႕ အားလံုးကို ပစ္ခတ္ ဖမ္းဆီး နွိမ္နင္းလို႕ မျဖစ္နိဳင္ပါဘူး။
ဘာၿဖစ္လို႕လဲဆိုေတာ့ UN က အသစ္ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့တဲ့ R2P အဖြဲ႕ေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။
R2P (Responsibility to Protect) အဖြဲ႕ဆိုတာ ……….
International Commission on Intervention and State Sovereignty (ICISS) နိဳင္ငံတစ္ခု၏အခ်ဳပ္အျခာအာဏာနွင့္၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္းဆိုင္ရာအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေကာ္မရွင္ဆိုတဲ့အဖြဲ႕ကို၂၀၀၁ဒီဇင္ဘာမွာစဖြဲ႕ခဲ႕တာ ၿဖစ္ၿပီး အဲဒီအဖြဲ႕ကိုုအေၿခခံၿပီး ထပ္ဖြဲ႕လိုုက္တဲ့
နိဳင္ငံတစ္ကာ အခ်ဳပ္အခ်ာ အာဏာကို ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ခြင့္ ရတဲ့ အဖြဲ႕ပါ ။
သူတို႕ဟာ လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ျခင္း
လူမ်ိဳးႏြယ္စု တစ္ခု ရွင္းလင္းသုတ္သင္ျခင္း
အၾကမ္းဖက္အေၾကာင္းျပ ျပီးေဒသတစ္ခုကို ေခ်မွဳန္းျခင္း
အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္ျခင္း ေတြလုပ္ရင္
ျခိမ္းေျခာက္ခံလူသားေတြ ကယ္တင္ေရး စတာေတြအတြက္
R2P အဖြဲ႕ရဲ႕ အာဏာနဲ႕ UN ကတပ္က နိဳင္ငံတစ္နိဳင္ငံကို အတားအဆီး မရွိ အာဏာသိမ္းခြင့္ ရွိတဲ့အဖြဲ႕ ပါ ။
ဒီအတြက္ ညွိနိွဳင္းစရာမလိုဘူး လြပ္လပ္စြာ ၀င္သိမ္းခြင့္ရွိတယ္။
UN မွာရွိတဲ့ စစ္ေရးအရ အေရးယူဘို႕ ဆံုးျဖတ္ရင္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ မွာ ဗီတိုအာဏာသံုးစြဲခြင့္ရွိတဲ့ နိုုင္ငံေတြသေဘာမတူလည္း နိဳင္ငံတစ္နိဳင္ငံကို ၀င္တိုက္ ပိုင္ခြင့္ရွိတဲ့ အဖြဲ႕ပါ။
အဲ့ဒီ အဖြဲ႕ရဲ႕ ဥကၠဌကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ရဲ႕ အခ်စ္ေတာ္ ကိုဖီအာနန္ပါပဲ ။
...၂၀၀၁ ခုုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလလည္းေရာက္ေရာ(ICISS) ရဲ့ အစီရင္ခံစာကိုု ထုုတ္ျပန္ တယ္။
(After the September 11, 2001 terrorist attacks, the international debate shifted away from consideration of measures to prevent genocide and mass atrocity toward measures for the prevention and preemption of terrorist activities and the proliferation of weapons of mass destruction. Moreover, the invasion of Iraq in 2003, premised in part on an argument of humanitarian intervention, was even more destructive to the advancement of the RtoP agenda. The invasion heightened concerns that RtoP would be used to further erode the sovereignty of smaller developing countries. )
စက္တင္ဘာလ၁၁ရက္၂၀၀၁ခုနွစ္ WTC တိုက္ခိုက္ခံရအျပီးနဲ႕ သူတို႕အစီရင္ခံစာထုတ္ၿပန္မႈဟာ အခ်ိန္ကြက္တိျဖစ္ေနတာျမင္ရလိမ့္မယ္။
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ညွိနွိဳင္းေျပာဆိုေနရမႈေတြဟာ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မွဴေတြအေပၚ ၊ လူအစုအလိုက္အျပံဳလိုက္ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္စြာသတ္ျဖတ္ျခင္းေတြအေပၚ ၊ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈနဲ႕ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာကလက္မခံတဲ့အဖ်က္စြမ္းအားျပင္းလက္နက္ၾကီးေတြအသံုးျပဳမွဴေတြအေပၚ စတဲ့အခ်က္ေတြကိုဟန္႕တားဖို႕အတြက္ ညွိနွိဳင္းေနဖို႕မလိုအပ္ဘူး ဒါေတြကိုဟန္႕တားနိဳင္ဖို႕သာအဓိကျဖစ္တယ္လို႕ဆိုလိုပါတယ္။
Responsible To Protect ဆိုတဲ့အာဂ်င္ဒါ (သေဘာထားမူၾကမ္း) ကိုခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ဖို႕သင့္ျပီလို႕ေဖာ္ျပထားတာၿဖစ္ပါတယ္။
၂၀၀၃ခုနွစ္ စက္တင္ဘာလ ေရာက္ေတာ့ ကိုဖီအာနန္က နိဳင္ငံတကာအစည္းအေ၀း တစ္ရပ္ ေခၚယူျပီး R2P အာဂ်င္ဒါက ိုခ်ျပရွင္းလင္းခဲ့ပါတယ္။
သတိၿပဳရမွာက ၂၀၀၃ခုနွစ္မတ္လ၂၀ရက္ေန႕မွာ US ဟာအီရတ္ကို၀င္တိုက္ခဲ့ျပီး ေမလ၁ရက္ေန႕မွာသိမ္းပိုက္ခဲ့ျပီးျဖစ္ေနတဲ့အခ်က္ပါ။
ကိုဖီအာနန္ဟာ ဒီဇင္ဘာ၂၀၀၄ မွာ A More Secure World ပိုမိုလံုျခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ကမၻာၾကီး ဆိုတဲ့စာတမ္းအသစ္တစ္ခုတင္သြင္းျပန္တယ္။
ဒီစာတမ္းမွာလည္းအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာလံုျခံဳေရးမူ၀ါဒက်င့္ထံုးေတြနဲ႕အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာတာ၀န္ခံမႈေတြက ျခိမ္းေခ်ာက္ခံလူသားေတြကို ကယ္တင္ဖို႕ဆိုျပီး... စကားလံုး အမ်ိဳးမ်ိဳး သံုးစြဲတင္ျပ ခဲ့ၾက ျပန္တယ္။
တစ္နည္းအားျဖင့္ေတာ့ကမၻာၾကီး ကလူသားေတြကို စကားလံုးလွလွေတြ ထိုးေက်ြးျပီး နိဳင္ငံေရးကေန စစ္ပြဲဖန္တီးမွဴကို Soft Power ကေန Hard Power အေရြ႕ဖက္ကို ေရႊ႕ယူတဲ့မဟာဗ်ဴဟာ လို႕တင္စားရမွာပါ။
အဲ့ဒီေနာက္ေတာ့ In Larger Freedom ပိုမိုလြတ္လပ္မႈရွိတဲ့ ကမၻာၾကီး ဆိုတဲ့ စာတမ္းကို ကိုဖီအာနန္ကပဲတင္သြင္းခဲ့ျပီး ၂၀၀၅ခုနွစ္ ကမၻာ႕ထိပ္သီးညီလာခံမွာ အတည္ျပဳ ခဲ့ၾကၿပန္ပါတယ္။
အဲ့ဒီမွာ Resolution 1674 on the Protection of Civilians in Armed Conflict လို႕ေခၚတဲ့ UN Resolution အမွတ္၁၆၇၄ ကိုျပဌာန္းခဲ့တယ္။
အရပ္သားစစ္ေဘးဒုကၡသည္ မ်ားကို စစ္ပြဲေနရာမွ ကာကြယ္ပိုင္ခြင့္တဲ့...
အဲဒီက paragraph 138 and 139 on the Responsibility to Protect အပိုဒ္၁၃၈နဲ႕၁၃၉
အရ Responsibility to Protect ဆိုတဲ့အသံုးအနွဳန္းကိုတရား၀င္သံုးစြဲလာခဲ့ျပီး R2P ဆိုတာ ေပၚလာခဲ့ၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။
ကုလအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္သစ္ျဖစ္တဲ့ ဘန္ကီမြန္းဟာ Mr. Edward Luck အက္ဒြပ္လုခ္ဆိုသူကို Special Adviser to the Secretary General with a focus on the Responsibility to Protect
အထူးအၾကံေပးအရာရွိအျဖစ္စတင္ခန္႕ထားခဲ့ျပီး
သူကမွတဆင့္ R2P အဖြဲ႕အစည္းကိုစတင္ထူေထာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ၂၀၀၈ခုေဖေဖာ္၀ါရီလမွာေတာ့ The Global Centre for the Responsibility to Protect ဆိုတဲ့ဌာနတစ္ခု UN ေအာက္မွာ တရား၀င္ ထူေထာင္ခဲ့ၾကျပီး.. ေဒါက္တာဆိုင္မြန္အဒမ္Dr. Simon Adamsဆိုသူက Executive Director အျဖစ္တာ၀န္ယူျပီး.. ၀န္ထမ္း ၁၃ဦးပါ၀င္တဲ့ ရံုးအဖြဲ႕ကို စတင္လည္ပတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
နိုုင္ငံေတာ္အတိုုင္ပင္ခံပုုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ၂၀၁၆၊
ၾသဂုတ္လ ( ၁၇ ) ရက္မွာ ကိုဖီအာနန္ဦးစီးတဲ့ ရခိုင္ေကာ္မရွင္ကို လူ ( ၉ ) ဦးနဲ႕ ဖြဲ႕ခဲ႕ပါတယ္။
တစ္လတင္းတင္းျပည့္တဲ့ ၂၀၁၆ စက္တင္ဘာ ( ၁၆ ) ေန႕မွာ R2P အဖြဲ႕ရဲ႕ ေၾကျငာစာတမ္း တစ္ေစာင္ထြက္လာတယ္။
ေခါင္းစဥ္က
""ျမန္မာနိဳင္ငံအတြင္းက ခြဲျခားဆက္ဆံ ဖိနွိပ္ခံေနရေသာ နိဳင္ငံမဲ့ရိုဟင္ဂ်ာမ်ား၏ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း ကိုျခိမ္းေခ်ာက္ လာေသာျပႆနာ ရပ္မ်ားနွင့္ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရေသာ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕၏ လူသားျဖစ္တည္မႈအေပၚျပစ္မွဴက်ဴးလြန္ျခင္းမ်ား""" တဲ့ …..
ေနာက္ေၾကာင္း ရာဇ၀င္ ေလးလဲ ေရးထားေသးတယ္ …..
""ျမန္မာနိဳင္ငံအစိုးရရဲ႕စနစ္တက်ခြဲျခားထားတဲ့ ေပၚလစီေတြေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတစ္သန္းေက်ာ္ ေလာက္ ဟာ ျခိမ္းေခ်ာက္ခံေနရပါတယ္၊
ဒီလူေတြဟာကြဲျပားတဲ့မူဆလင္လူမ်ိဳးစုေတြျဖစ္ပါတယ္။ဇြန္လ၂၀ရက္မွာ UN ရဲ႕လူ႕အခြင့္အေရး ဆိုင္ရာ အထူးကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္သူ Zeid Ra'ad al Hussein ဟာ ျမန္မာနိဳင္ငံအတြင္းမွာရွိေနတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရမွဴေတြ သူတို႕ရဲ႕ လူမ်ိဳးျဖစ္မွဴကို ခြဲျခားဆက္ဆံျပီး အသိအမွတ္ မျပဳမွဴေတြကို UN လူ႕အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ကိုတင္ျပခဲ့ပါတယ္""
''ဒီကိစၥရပ္ေတြဟာအတြင္းၾကိတ္ျဖစ္ပြားေနျပီး စနစ္တက် စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ ခဲ့တာေတြျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေတြဟာဖိနွိပ္ညွင္းပန္းမႈနဲ႕လူသားျဖစ္ျခင္းအေပၚ ၿပစ္မွဴေျမာက္တဲ့က်ဴးလြန္မွဴေတြျဖစ္တယ္လို႕အစီရင္ခံစာမွာေဖာ္ျပထားပါတယ္။"
"" ၂၀၁၂ ခုနွစ္လူမ်ိဳးေရးပဋိပကၡေတြအျပီးမွာ ရိုဟင္ဂ်ာခန္႕ မွန္းတစ္သိန္း နွစ္ေသာင္းေလာက္ဟာ ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာေနထိုင္ေနၾကရပါတယ္။
၂၀၁၆ခုေဖေဖာ္၀ါရီလထဲမွာသြားေရာက္ခဲ့တဲ့ UNရဲ႕
အရာရွိ John Ging ဂ်ြန္ဂင္းရဲ႕ခရီးစဥ္မွာေတြ႕ရွိတင္ျပခ်က္ေတြကေတာ့ အလြန္ဆိုးရြား စိတ္ပ်က္ ဖြယ္ အေျခအေနေတြနဲ႕အတူဘယ္လိုမွလက္ခံနိဳင္ဖြယ္မရွိတဲ့ခြဲျခားဆက္ဆံခံရမွူေပၚလစီေတြ ကိုျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတယ္လို႕တင္ျပထားပါတယ္။""""
“”ဒီလိုလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြေၾကာင္ပိုဆိုးလာတဲ့ရိုက္ခတ္မွဴေတြနဲ႕ေနထိုင္မွဴအေျခအေနဆိုးေတြတိုးပြားလာဖြယ္သာရွိျပီး ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚပိုမိုဆိုးရြား တဲ့ဖိစီးနွိပ္စက္မွဴေတြသာ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္..
ဒါေၾကာင့္မို႕လို႕ပဲ တစ္ေသာင္းေက်ာ္ေလာက္ရွိတဲ့ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ အိမ္နီးခ်င္း တိုင္းျပည္ေတြကို ထြက္ေျပးလာၾက ဖြယ္ရွိတယ္..
ဒီအတြက္ေၾကာင့္ပဲသူတို႕ဟာလူကုန္ကူးခံရျခင္းနဲ႕ဒုကၡသည္ဘ၀ေရာက္ရွိရျခင္းေတြကိုျဖစ္ေစခဲ့ျပီးတျခားအျဖစ္ဆိုးေတြလည္းေတြ႕ခဲ့ၾကရတာျဖစ္တယ္။"" တဲ့
ဒါတင္မကေသးဘူး
UN ရဲ႕လူ႕အခြင့္အေရးအထူးကိုယ္စားလွယ္ ရန္ဟီးလီက
ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ self-identification လို႕ေခၚတဲ့ မိမိကိုယ္မိမိ အတည္ျပဳေဖာ္ျပခြင့္ကို UNရဲ႕နိဳင္ငံတကာအတည္ျပဳထားတဲ့ အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာလူ႕အခြင့္အေရးဥပေဒ အရေဖာ္ျပခံယူခြင့္ရွိရ မယ္လို႕ မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့တယ္ ဆိုျပီးဒီစာတမ္းမွာေဖာ္ျပထားတယ္။
ေနာက္ တစ္ခါ ရိုဟင္ဂ်ာ အေရးနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး
"" ယခင္အစိုးရေဟာင္းအေနျဖင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕ကို နိဳင္ငံသားအျဖစ္ လက္ခံရန္ အစဥ္တစိုက္ျငင္းပယ္ခဲ့ရံုသာမက ျပည္နယ္အတြင္းခြဲျခားဆက္ဆံျခင္းေနထိုင္မွဴကန္႕သတ္ျခင္းတို႕ျဖင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕၏ အေျခခံလူသား ရပိုင္ခြင့္ကို ပိတ္ပင္ တားဆီးထားရံုမက င္ေစသည့္အျပဳအမူေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္းေတြ႕ရွိရ
ပါသည္။
လူမ်ိဳးဘာသာတစ္ခု၏ သတ္မွတ္ေဖာ္ျပခြင့္အခြင့္အေရးနွင့္ ကာကြယ္ေသာ္ လည္း အျခားလူမ်ိဳးစုစာရင္းတြင္ထည့္သြင္းမခံရေၾကာင္းေတြ႕ရွိရပါသည္။"" တဲ့
ရိုဟင္ဂ်ာကို တရား၀င္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုအျဖစ္ ေဖာ္ျပေပးဘို႕ အထိ ေရးထားတယ္။
ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ ….
"" NLD အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ ၄င္းခြဲျခားဆက္ဆံေစသည့္ ဥပေဒနွင့္ ရိုဟင္ဂ်ာဆန္႕က်င္ေရး ေပၚလစီတို႕ကို အစိုးရေဟာင္းထံမွ အေမြ ဆက္ခံရရွိခဲ့ေသာ္လည္း အဆိုပါအခ်က္မ်ားကို ပယ္ဖ်က္ရန္ ဆႏၵရွိစြာျဖင့္ေဆာင္ရြက္ေနၾကပါသည္။
နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာဖိနွိပ္ ဆက္ဆံေနသည့္လူစုမ်ားကိုလည္း တားဆီးရန္ၾကိဳးပမ္းေနၾကပါသည္။
ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာျခင္းကို ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္းနွင့္ အတူ ရိုဟင္ဂ်ာ မ်ားကိုျမန္မာျပည္ အတြင္းမွ ထြက္ေျပးမႈမ်ိဳး မျဖစ္ေပၚေတာ့ေစရန္ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေနပါသည္။
နိဳင္ငံတကာမွလည္း အဆိုပါရိုဟင္ဂ်ာမ်ား၏ နိဳင္ငံေရးခိုလွႈံခြင့္မ်ားကိုလည္း ပိတ္ဆို႕တားျမစ္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။
NLDအစိုးရအေနျဖင့္ သမိုင္းအခ်က္အလက္ဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳျပီး တားဆီးပိတ္ပင္ျခင္းမ်ားကို အဆံုးသတ္ေစျခင္းနွင့္ အတူ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕ကို အတည္ျပဳနိဳင္ေရး အင္တိုက္အားတိုက္ ကတိျပဳၾကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္ေပးလ်ွက္ရွိပါသည္ "" ….. တဲ့
ဒီစာတမ္းကို UN အဖြဲ႕၀င္နိဳင္ငံအားလံုးကတစ္ညီတစ္ညြတ္တည္း လက္ခံထားၾကတယ္။
R2P လမ္းေၾကာင္းနဲ႕ UN က ၀င္သိမ္းလိုု႕ရေအာင္ စနစ္တက်အကြင္ဆင္ထား
တာၿဖစ္ပါတယ္။
ၾကားမွာတစ္ခု ေျပာရရင္ ( ၂၀၁၃ ) တုန္းက R2P နဲ႕ OIC က UN မွာ စာတစ္ခုတင္တယ္ ။ျမန္မာျပည္က လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မွဳေတြကို ယူအန္ ၀င္သိမ္းဘို႕ မဲခြဲေပးဘို႕တဲ့ ။ ယူအန္မွာ မြတ္စလင္ခ်ည္း ၇၅% ေက်ာ္တယ္ ။ သူတို႕နိဳင္မွာပဲ ။
၀င္သိမ္းၿပီးတာနဲ႕ သူတို႕ ၾသဇာခံကို သမၼတေျမွာက္မယ္ေပါ့ ။
လစ္ဗ်ားနဲ႕ အီရတ္ကိုလည္း ဒီနည္းတိုင္း လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ သူပုန္က တပ္မေတာ္ျဖစ္ တပ္မေတာ္က ေတာခို၊ သူပုုန္ၿဖစ္။
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အတိုက္ အခံဘ၀ထဲက ဒီမိုေတြေရာ သူတို႕ပါ ယူအန္၀င္သိမ္းဖိုု႕ ခနခန ေတာင္းဆို ခဲ့ၾကတာ လူတိုင္းသိျပီးသားျဖစ္မွာပါ။
ဒီအစီရင္ခံစာ နဲ႕ အေျခအေနေတြကို နိဳင္ငံေရး ( ဦးရဲထြဋ္ကလြဲလို႕ ) သမၻာရင့္သူေတြက ဘယ္လို သံုးသပ္လဲဆိုေတာ့ ….
ရခိုင္ျပည္နယ္အေရးက ကိုဖီအာနန္ေကာ္မရွင္အေနနဲ႕ R2P ေၾကျငာခ်က္နဲ႕ မတိမ္းမယိမ္းအၾကံျပဳခ်က္ ေတြသာထြက္လာဖို႕ေသခ်ာေနျပီလို႕ ယူဆရ ပါတယ္တဲ့ ။
ကိုဖီအာနန္ရဲ႕အၾကံျပဳခ်က္ထြက္လာတာနဲ႕ R2P လိုအဖြဲ႕ဆီ ခ်က္ခ်င္း ေရာက္ မယ္ ။
ဒါကို အေထာက္အထား လုပ္ျပီး UNရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ ကေၾကျငာခ်က္ထုတ္မယ္ US က လံုျခံဳေရးေကာင္စီတင္မယ္ ။
ၿမန္မာ့တပ္မေတာ္အေပၚ အစဥ္တစိုုက္ေထာက္ခံရပ္တည္ေပးခဲ့ၾကတဲ့ ရုုရွား နဲ႕
တရုုတ္နိုုင္ငံအစိုုးရေတြက ဗီတိုနဲ႕ပယ္ခ် ရင္ R2P အာဏာနဲ႕
United Nations peacekeeping Forces ေတြေရာက္လာမယ္။
အဲ့ဒီ UN တပ္ေတြထဲမွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ က တပ္ေတြနဲ႕ အာရပ္နိဳင္ငံေတြက တပ္ေတြကိုပဲေရြးလႊတ္လိမ့္မယ္။
UN တပ္ေတြ သြင္းလို႕ရေအာင္
ကိုဖီအာနန္အၾကံျပဳခ်က္ ထြက္အျပီးမွာ ရခိုင္က မူဆလင္ေတြဟာ ပဋိကၡ
အၾကီး ၾကီး တစ္ခုကိုလည္းဖန္တီးၾကလိမ့္မယ္ ။
ေဘယ္လို ပဋိပကၡမ်ိဳးလဲဆိုရင္ စစ္တပ္က မလႊဲမေရွာင္သာ တိုုက္ခိုုက္နွိမ္နင္းရတဲ့ ၾကီးမားတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈ ပဋိပကၡၾကီးတစ္ခု ကို ဖန္တီးၾကလိမ့္မယ့္ ။
အဲဒီ ပဋိပကၡမွာ ၿမန္မာ့လုုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြအေနနဲ႕ ရိုုဟင္ဂ်ာလိုု႕ သူတိုု႕ေၿပာေနတဲ့ က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာၾကတဲ့ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြကိုုပစ္ခတ္မိတာနဲ႕ R2P နဲ႕ UN တပ္ေတြ ၿမန္မာနိုုင္ငံကိုုဝင္ေရာက္ၿပီး
အနည္းဆုုံးေတာ့ ရခိုုင္ၿပည္နယ္ကိုု Save Zone အၿဖစ္သတ္မွတ္ကာ ထိန္းခ်ဳပ္ထားမွာၿဖစ္ပါတယ္။
ကဲ ဒါဆို ဘာေၾကာင့္ R2P ဥကၠဌ အာနန္ကို ေဒၚလာသန္းခ်ီေပးေခၚရလဲ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းရင္း သိျပီေပါ့ ေနာ္ အမ်ိဳးတို႕ ။
ၿမန္မာနိုုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာ နဲ႕ နယ္နမိတ္မဆုုံးရႈံးရေအာင္ ၿမန္မာ့တပ္မေတာ္ မွ အခ်ိန္မွီ တားဆီးေဆာင္ရြက္နိုုင္ဖိုု႕လိုုအပ္ေနပါၿပီ။
ကိုစစ္ေသြး(မိုုးေက်ာ္) ႏွင့္ မယ္မဒီ တိုု႕ရဲ႕ စာတမ္းမ်ားကိုု ကိုးကားထားၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။
ဝင္းေမာ္(ေရႊသံစဥ္)
၁-၇-၂၀၁၇“ၿမန္မာ့အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာကိုု ၿခိမ္းေခ်ာက္ေနသည့္ R2P”
လက္ရွိ အေျခအေနအရ ရခိုုင္ၿပည္နယ္မွာ က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာတဲ့
ေယာက်္ား မိန္းမ ခေလး လူၾကီး အားလံုးဟာ အၾကမ္းဖက္ေတြျဖစ္ေပမယ့္ ၿမန္မာ့လုုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြအေနနဲ႕ အားလံုးကို ပစ္ခတ္ ဖမ္းဆီး နွိမ္နင္းလို႕ မျဖစ္နိဳင္ပါဘူး။
ဘာၿဖစ္လို႕လဲဆိုေတာ့ UN က အသစ္ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့တဲ့ R2P အဖြဲ႕ေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။
R2P (Responsibility to Protect) အဖြဲ႕ဆိုတာ ……….
International Commission on Intervention and State Sovereignty (ICISS) နိဳင္ငံတစ္ခု၏အခ်ဳပ္အျခာအာဏာနွင့္၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္းဆိုင္ရာအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေကာ္မရွင္ဆိုတဲ့အဖြဲ႕ကို၂၀၀၁ဒီဇင္ဘာမွာစဖြဲ႕ခဲ႕တာ ၿဖစ္ၿပီး အဲဒီအဖြဲ႕ကိုုအေၿခခံၿပီး ထပ္ဖြဲ႕လိုုက္တဲ့
နိဳင္ငံတစ္ကာ အခ်ဳပ္အခ်ာ အာဏာကို ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ခြင့္ ရတဲ့ အဖြဲ႕ပါ ။
သူတို႕ဟာ လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ျခင္း
လူမ်ိဳးႏြယ္စု တစ္ခု ရွင္းလင္းသုတ္သင္ျခင္း
အၾကမ္းဖက္အေၾကာင္းျပ ျပီးေဒသတစ္ခုကို ေခ်မွဳန္းျခင္း
အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္ျခင္း ေတြလုပ္ရင္
ျခိမ္းေျခာက္ခံလူသားေတြ ကယ္တင္ေရး စတာေတြအတြက္
R2P အဖြဲ႕ရဲ႕ အာဏာနဲ႕ UN ကတပ္က နိဳင္ငံတစ္နိဳင္ငံကို အတားအဆီး မရွိ အာဏာသိမ္းခြင့္ ရွိတဲ့အဖြဲ႕ ပါ ။
ဒီအတြက္ ညွိနိွဳင္းစရာမလိုဘူး လြပ္လပ္စြာ ၀င္သိမ္းခြင့္ရွိတယ္။
UN မွာရွိတဲ့ စစ္ေရးအရ အေရးယူဘို႕ ဆံုးျဖတ္ရင္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ မွာ ဗီတိုအာဏာသံုးစြဲခြင့္ရွိတဲ့ နိုုင္ငံေတြသေဘာမတူလည္း နိဳင္ငံတစ္နိဳင္ငံကို ၀င္တိုက္ ပိုင္ခြင့္ရွိတဲ့ အဖြဲ႕ပါ။
အဲ့ဒီ အဖြဲ႕ရဲ႕ ဥကၠဌကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ရဲ႕ အခ်စ္ေတာ္ ကိုဖီအာနန္ပါပဲ ။
...၂၀၀၁ ခုုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလလည္းေရာက္ေရာ(ICISS) ရဲ့ အစီရင္ခံစာကိုု ထုုတ္ျပန္ တယ္။
(After the September 11, 2001 terrorist attacks, the international debate shifted away from consideration of measures to prevent genocide and mass atrocity toward measures for the prevention and preemption of terrorist activities and the proliferation of weapons of mass destruction. Moreover, the invasion of Iraq in 2003, premised in part on an argument of humanitarian intervention, was even more destructive to the advancement of the RtoP agenda. The invasion heightened concerns that RtoP would be used to further erode the sovereignty of smaller developing countries. )
စက္တင္ဘာလ၁၁ရက္၂၀၀၁ခုနွစ္ WTC တိုက္ခိုက္ခံရအျပီးနဲ႕ သူတို႕အစီရင္ခံစာထုတ္ၿပန္မႈဟာ အခ်ိန္ကြက္တိျဖစ္ေနတာျမင္ရလိမ့္မယ္။
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ညွိနွိဳင္းေျပာဆိုေနရမႈေတြဟာ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မွဴေတြအေပၚ ၊ လူအစုအလိုက္အျပံဳလိုက္ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္စြာသတ္ျဖတ္ျခင္းေတြအေပၚ ၊ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈနဲ႕ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာကလက္မခံတဲ့အဖ်က္စြမ္းအားျပင္းလက္နက္ၾကီးေတြအသံုးျပဳမွဴေတြအေပၚ စတဲ့အခ်က္ေတြကိုဟန္႕တားဖို႕အတြက္ ညွိနွိဳင္းေနဖို႕မလိုအပ္ဘူး ဒါေတြကိုဟန္႕တားနိဳင္ဖို႕သာအဓိကျဖစ္တယ္လို႕ဆိုလိုပါတယ္။
Responsible To Protect ဆိုတဲ့အာဂ်င္ဒါ (သေဘာထားမူၾကမ္း) ကိုခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ဖို႕သင့္ျပီလို႕ေဖာ္ျပထားတာၿဖစ္ပါတယ္။
၂၀၀၃ခုနွစ္ စက္တင္ဘာလ ေရာက္ေတာ့ ကိုဖီအာနန္က နိဳင္ငံတကာအစည္းအေ၀း တစ္ရပ္ ေခၚယူျပီး R2P အာဂ်င္ဒါက ိုခ်ျပရွင္းလင္းခဲ့ပါတယ္။
သတိၿပဳရမွာက ၂၀၀၃ခုနွစ္မတ္လ၂၀ရက္ေန႕မွာ US ဟာအီရတ္ကို၀င္တိုက္ခဲ့ျပီး ေမလ၁ရက္ေန႕မွာသိမ္းပိုက္ခဲ့ျပီးျဖစ္ေနတဲ့အခ်က္ပါ။
ကိုဖီအာနန္ဟာ ဒီဇင္ဘာ၂၀၀၄ မွာ A More Secure World ပိုမိုလံုျခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ကမၻာၾကီး ဆိုတဲ့စာတမ္းအသစ္တစ္ခုတင္သြင္းျပန္တယ္။
ဒီစာတမ္းမွာလည္းအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာလံုျခံဳေရးမူ၀ါဒက်င့္ထံုးေတြနဲ႕အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာတာ၀န္ခံမႈေတြက ျခိမ္းေခ်ာက္ခံလူသားေတြကို ကယ္တင္ဖို႕ဆိုျပီး... စကားလံုး အမ်ိဳးမ်ိဳး သံုးစြဲတင္ျပ ခဲ့ၾက ျပန္တယ္။
တစ္နည္းအားျဖင့္ေတာ့ကမၻာၾကီး ကလူသားေတြကို စကားလံုးလွလွေတြ ထိုးေက်ြးျပီး နိဳင္ငံေရးကေန စစ္ပြဲဖန္တီးမွဴကို Soft Power ကေန Hard Power အေရြ႕ဖက္ကို ေရႊ႕ယူတဲ့မဟာဗ်ဴဟာ လို႕တင္စားရမွာပါ။
အဲ့ဒီေနာက္ေတာ့ In Larger Freedom ပိုမိုလြတ္လပ္မႈရွိတဲ့ ကမၻာၾကီး ဆိုတဲ့ စာတမ္းကို ကိုဖီအာနန္ကပဲတင္သြင္းခဲ့ျပီး ၂၀၀၅ခုနွစ္ ကမၻာ႕ထိပ္သီးညီလာခံမွာ အတည္ျပဳ ခဲ့ၾကၿပန္ပါတယ္။
အဲ့ဒီမွာ Resolution 1674 on the Protection of Civilians in Armed Conflict လို႕ေခၚတဲ့ UN Resolution အမွတ္၁၆၇၄ ကိုျပဌာန္းခဲ့တယ္။
အရပ္သားစစ္ေဘးဒုကၡသည္ မ်ားကို စစ္ပြဲေနရာမွ ကာကြယ္ပိုင္ခြင့္တဲ့...
အဲဒီက paragraph 138 and 139 on the Responsibility to Protect အပိုဒ္၁၃၈နဲ႕၁၃၉
အရ Responsibility to Protect ဆိုတဲ့အသံုးအနွဳန္းကိုတရား၀င္သံုးစြဲလာခဲ့ျပီး R2P ဆိုတာ ေပၚလာခဲ့ၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။
ကုလအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္သစ္ျဖစ္တဲ့ ဘန္ကီမြန္းဟာ Mr. Edward Luck အက္ဒြပ္လုခ္ဆိုသူကို Special Adviser to the Secretary General with a focus on the Responsibility to Protect
အထူးအၾကံေပးအရာရွိအျဖစ္စတင္ခန္႕ထားခဲ့ျပီး
သူကမွတဆင့္ R2P အဖြဲ႕အစည္းကိုစတင္ထူေထာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ၂၀၀၈ခုေဖေဖာ္၀ါရီလမွာေတာ့ The Global Centre for the Responsibility to Protect ဆိုတဲ့ဌာနတစ္ခု UN ေအာက္မွာ တရား၀င္ ထူေထာင္ခဲ့ၾကျပီး.. ေဒါက္တာဆိုင္မြန္အဒမ္Dr. Simon Adamsဆိုသူက Executive Director အျဖစ္တာ၀န္ယူျပီး.. ၀န္ထမ္း ၁၃ဦးပါ၀င္တဲ့ ရံုးအဖြဲ႕ကို စတင္လည္ပတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
နိုုင္ငံေတာ္အတိုုင္ပင္ခံပုုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ၂၀၁၆၊
ၾသဂုတ္လ ( ၁၇ ) ရက္မွာ ကိုဖီအာနန္ဦးစီးတဲ့ ရခိုင္ေကာ္မရွင္ကို လူ ( ၉ ) ဦးနဲ႕ ဖြဲ႕ခဲ႕ပါတယ္။
တစ္လတင္းတင္းျပည့္တဲ့ ၂၀၁၆ စက္တင္ဘာ ( ၁၆ ) ေန႕မွာ R2P အဖြဲ႕ရဲ႕ ေၾကျငာစာတမ္း တစ္ေစာင္ထြက္လာတယ္။
ေခါင္းစဥ္က
""ျမန္မာနိဳင္ငံအတြင္းက ခြဲျခားဆက္ဆံ ဖိနွိပ္ခံေနရေသာ နိဳင္ငံမဲ့ရိုဟင္ဂ်ာမ်ား၏ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း ကိုျခိမ္းေခ်ာက္ လာေသာျပႆနာ ရပ္မ်ားနွင့္ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရေသာ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕၏ လူသားျဖစ္တည္မႈအေပၚျပစ္မွဴက်ဴးလြန္ျခင္းမ်ား""" တဲ့ …..
ေနာက္ေၾကာင္း ရာဇ၀င္ ေလးလဲ ေရးထားေသးတယ္ …..
""ျမန္မာနိဳင္ငံအစိုးရရဲ႕စနစ္တက်ခြဲျခားထားတဲ့ ေပၚလစီေတြေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတစ္သန္းေက်ာ္ ေလာက္ ဟာ ျခိမ္းေခ်ာက္ခံေနရပါတယ္၊
ဒီလူေတြဟာကြဲျပားတဲ့မူဆလင္လူမ်ိဳးစုေတြျဖစ္ပါတယ္။ဇြန္လ၂၀ရက္မွာ UN ရဲ႕လူ႕အခြင့္အေရး ဆိုင္ရာ အထူးကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္သူ Zeid Ra'ad al Hussein ဟာ ျမန္မာနိဳင္ငံအတြင္းမွာရွိေနတဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရမွဴေတြ သူတို႕ရဲ႕ လူမ်ိဳးျဖစ္မွဴကို ခြဲျခားဆက္ဆံျပီး အသိအမွတ္ မျပဳမွဴေတြကို UN လူ႕အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ကိုတင္ျပခဲ့ပါတယ္""
''ဒီကိစၥရပ္ေတြဟာအတြင္းၾကိတ္ျဖစ္ပြားေနျပီး စနစ္တက် စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ ခဲ့တာေတြျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေတြဟာဖိနွိပ္ညွင္းပန္းမႈနဲ႕လူသားျဖစ္ျခင္းအေပၚ ၿပစ္မွဴေျမာက္တဲ့က်ဴးလြန္မွဴေတြျဖစ္တယ္လို႕အစီရင္ခံစာမွာေဖာ္ျပထားပါတယ္။"
"" ၂၀၁၂ ခုနွစ္လူမ်ိဳးေရးပဋိပကၡေတြအျပီးမွာ ရိုဟင္ဂ်ာခန္႕ မွန္းတစ္သိန္း နွစ္ေသာင္းေလာက္ဟာ ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာေနထိုင္ေနၾကရပါတယ္။
၂၀၁၆ခုေဖေဖာ္၀ါရီလထဲမွာသြားေရာက္ခဲ့တဲ့ UNရဲ႕
အရာရွိ John Ging ဂ်ြန္ဂင္းရဲ႕ခရီးစဥ္မွာေတြ႕ရွိတင္ျပခ်က္ေတြကေတာ့ အလြန္ဆိုးရြား စိတ္ပ်က္ ဖြယ္ အေျခအေနေတြနဲ႕အတူဘယ္လိုမွလက္ခံနိဳင္ဖြယ္မရွိတဲ့ခြဲျခားဆက္ဆံခံရမွူေပၚလစီေတြ ကိုျမင္ေတြ႕ခဲ့ရတယ္လို႕တင္ျပထားပါတယ္။""""
“”ဒီလိုလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြေၾကာင္ပိုဆိုးလာတဲ့ရိုက္ခတ္မွဴေတြနဲ႕ေနထိုင္မွဴအေျခအေနဆိုးေတြတိုးပြားလာဖြယ္သာရွိျပီး ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚပိုမိုဆိုးရြား တဲ့ဖိစီးနွိပ္စက္မွဴေတြသာ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္..
ဒါေၾကာင့္မို႕လို႕ပဲ တစ္ေသာင္းေက်ာ္ေလာက္ရွိတဲ့ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ အိမ္နီးခ်င္း တိုင္းျပည္ေတြကို ထြက္ေျပးလာၾက ဖြယ္ရွိတယ္..
ဒီအတြက္ေၾကာင့္ပဲသူတို႕ဟာလူကုန္ကူးခံရျခင္းနဲ႕ဒုကၡသည္ဘ၀ေရာက္ရွိရျခင္းေတြကိုျဖစ္ေစခဲ့ျပီးတျခားအျဖစ္ဆိုးေတြလည္းေတြ႕ခဲ့ၾကရတာျဖစ္တယ္။"" တဲ့
ဒါတင္မကေသးဘူး
UN ရဲ႕လူ႕အခြင့္အေရးအထူးကိုယ္စားလွယ္ ရန္ဟီးလီက
ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ self-identification လို႕ေခၚတဲ့ မိမိကိုယ္မိမိ အတည္ျပဳေဖာ္ျပခြင့္ကို UNရဲ႕နိဳင္ငံတကာအတည္ျပဳထားတဲ့ အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာလူ႕အခြင့္အေရးဥပေဒ အရေဖာ္ျပခံယူခြင့္ရွိရ မယ္လို႕ မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့တယ္ ဆိုျပီးဒီစာတမ္းမွာေဖာ္ျပထားတယ္။
ေနာက္ တစ္ခါ ရိုဟင္ဂ်ာ အေရးနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး
"" ယခင္အစိုးရေဟာင္းအေနျဖင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕ကို နိဳင္ငံသားအျဖစ္ လက္ခံရန္ အစဥ္တစိုက္ျငင္းပယ္ခဲ့ရံုသာမက ျပည္နယ္အတြင္းခြဲျခားဆက္ဆံျခင္းေနထိုင္မွဴကန္႕သတ္ျခင္းတို႕ျဖင့္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕၏ အေျခခံလူသား ရပိုင္ခြင့္ကို ပိတ္ပင္ တားဆီးထားရံုမက င္ေစသည့္အျပဳအမူေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္းေတြ႕ရွိရ
ပါသည္။
လူမ်ိဳးဘာသာတစ္ခု၏ သတ္မွတ္ေဖာ္ျပခြင့္အခြင့္အေရးနွင့္ ကာကြယ္ေသာ္ လည္း အျခားလူမ်ိဳးစုစာရင္းတြင္ထည့္သြင္းမခံရေၾကာင္းေတြ႕ရွိရပါသည္။"" တဲ့
ရိုဟင္ဂ်ာကို တရား၀င္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုအျဖစ္ ေဖာ္ျပေပးဘို႕ အထိ ေရးထားတယ္။
ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ ….
"" NLD အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ ၄င္းခြဲျခားဆက္ဆံေစသည့္ ဥပေဒနွင့္ ရိုဟင္ဂ်ာဆန္႕က်င္ေရး ေပၚလစီတို႕ကို အစိုးရေဟာင္းထံမွ အေမြ ဆက္ခံရရွိခဲ့ေသာ္လည္း အဆိုပါအခ်က္မ်ားကို ပယ္ဖ်က္ရန္ ဆႏၵရွိစြာျဖင့္ေဆာင္ရြက္ေနၾကပါသည္။
နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာဖိနွိပ္ ဆက္ဆံေနသည့္လူစုမ်ားကိုလည္း တားဆီးရန္ၾကိဳးပမ္းေနၾကပါသည္။
ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာျခင္းကို ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္းနွင့္ အတူ ရိုဟင္ဂ်ာ မ်ားကိုျမန္မာျပည္ အတြင္းမွ ထြက္ေျပးမႈမ်ိဳး မျဖစ္ေပၚေတာ့ေစရန္ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေနပါသည္။
နိဳင္ငံတကာမွလည္း အဆိုပါရိုဟင္ဂ်ာမ်ား၏ နိဳင္ငံေရးခိုလွႈံခြင့္မ်ားကိုလည္း ပိတ္ဆို႕တားျမစ္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။
NLDအစိုးရအေနျဖင့္ သမိုင္းအခ်က္အလက္ဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳျပီး တားဆီးပိတ္ပင္ျခင္းမ်ားကို အဆံုးသတ္ေစျခင္းနွင့္ အတူ ရိုဟင္ဂ်ာတို႕ကို အတည္ျပဳနိဳင္ေရး အင္တိုက္အားတိုက္ ကတိျပဳၾကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္ေပးလ်ွက္ရွိပါသည္ "" ….. တဲ့
ဒီစာတမ္းကို UN အဖြဲ႕၀င္နိဳင္ငံအားလံုးကတစ္ညီတစ္ညြတ္တည္း လက္ခံထားၾကတယ္။
R2P လမ္းေၾကာင္းနဲ႕ UN က ၀င္သိမ္းလိုု႕ရေအာင္ စနစ္တက်အကြင္ဆင္ထား
တာၿဖစ္ပါတယ္။
ၾကားမွာတစ္ခု ေျပာရရင္ ( ၂၀၁၃ ) တုန္းက R2P နဲ႕ OIC က UN မွာ စာတစ္ခုတင္တယ္ ။ျမန္မာျပည္က လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မွဳေတြကို ယူအန္ ၀င္သိမ္းဘို႕ မဲခြဲေပးဘို႕တဲ့ ။ ယူအန္မွာ မြတ္စလင္ခ်ည္း ၇၅% ေက်ာ္တယ္ ။ သူတို႕နိဳင္မွာပဲ ။
၀င္သိမ္းၿပီးတာနဲ႕ သူတို႕ ၾသဇာခံကို သမၼတေျမွာက္မယ္ေပါ့ ။
လစ္ဗ်ားနဲ႕ အီရတ္ကိုလည္း ဒီနည္းတိုင္း လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ သူပုန္က တပ္မေတာ္ျဖစ္ တပ္မေတာ္က ေတာခို၊ သူပုုန္ၿဖစ္။
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အတိုက္ အခံဘ၀ထဲက ဒီမိုေတြေရာ သူတို႕ပါ ယူအန္၀င္သိမ္းဖိုု႕ ခနခန ေတာင္းဆို ခဲ့ၾကတာ လူတိုင္းသိျပီးသားျဖစ္မွာပါ။
ဒီအစီရင္ခံစာ နဲ႕ အေျခအေနေတြကို နိဳင္ငံေရး ( ဦးရဲထြဋ္ကလြဲလို႕ ) သမၻာရင့္သူေတြက ဘယ္လို သံုးသပ္လဲဆိုေတာ့ ….
ရခိုင္ျပည္နယ္အေရးက ကိုဖီအာနန္ေကာ္မရွင္အေနနဲ႕ R2P ေၾကျငာခ်က္နဲ႕ မတိမ္းမယိမ္းအၾကံျပဳခ်က္ ေတြသာထြက္လာဖို႕ေသခ်ာေနျပီလို႕ ယူဆရ ပါတယ္တဲ့ ။
ကိုဖီအာနန္ရဲ႕အၾကံျပဳခ်က္ထြက္လာတာနဲ႕ R2P လိုအဖြဲ႕ဆီ ခ်က္ခ်င္း ေရာက္ မယ္ ။
ဒါကို အေထာက္အထား လုပ္ျပီး UNရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီ ကေၾကျငာခ်က္ထုတ္မယ္ US က လံုျခံဳေရးေကာင္စီတင္မယ္ ။
ၿမန္မာ့တပ္မေတာ္အေပၚ အစဥ္တစိုုက္ေထာက္ခံရပ္တည္ေပးခဲ့ၾကတဲ့ ရုုရွား နဲ႕
တရုုတ္နိုုင္ငံအစိုုးရေတြက ဗီတိုနဲ႕ပယ္ခ် ရင္ R2P အာဏာနဲ႕
United Nations peacekeeping Forces ေတြေရာက္လာမယ္။
အဲ့ဒီ UN တပ္ေတြထဲမွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ က တပ္ေတြနဲ႕ အာရပ္နိဳင္ငံေတြက တပ္ေတြကိုပဲေရြးလႊတ္လိမ့္မယ္။
UN တပ္ေတြ သြင္းလို႕ရေအာင္
ကိုဖီအာနန္အၾကံျပဳခ်က္ ထြက္အျပီးမွာ ရခိုင္က မူဆလင္ေတြဟာ ပဋိကၡ
အၾကီး ၾကီး တစ္ခုကိုလည္းဖန္တီးၾကလိမ့္မယ္ ။
ေဘယ္လို ပဋိပကၡမ်ိဳးလဲဆိုရင္ စစ္တပ္က မလႊဲမေရွာင္သာ တိုုက္ခိုုက္နွိမ္နင္းရတဲ့ ၾကီးမားတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈ ပဋိပကၡၾကီးတစ္ခု ကို ဖန္တီးၾကလိမ့္မယ့္ ။
အဲဒီ ပဋိပကၡမွာ ၿမန္မာ့လုုံၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြအေနနဲ႕ ရိုုဟင္ဂ်ာလိုု႕ သူတိုု႕ေၿပာေနတဲ့ က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္လာၾကတဲ့ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြကိုုပစ္ခတ္မိတာနဲ႕ R2P နဲ႕ UN တပ္ေတြ ၿမန္မာနိုုင္ငံကိုုဝင္ေရာက္ၿပီး
အနည္းဆုုံးေတာ့ ရခိုုင္ၿပည္နယ္ကိုု Save Zone အၿဖစ္သတ္မွတ္ကာ ထိန္းခ်ဳပ္ထားမွာၿဖစ္ပါတယ္။
ကဲ ဒါဆို ဘာေၾကာင့္ R2P ဥကၠဌ အာနန္ကို ေဒၚလာသန္းခ်ီေပးေခၚရလဲ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းရင္း သိျပီေပါ့ ေနာ္ အမ်ိဳးတို႕ ။
ၿမန္မာနိုုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာ နဲ႕ နယ္နမိတ္မဆုုံးရႈံးရေအာင္ ၿမန္မာ့တပ္မေတာ္ မွ အခ်ိန္မွီ တားဆီးေဆာင္ရြက္နိုုင္ဖိုု႕လိုုအပ္ေနပါၿပီ။
=====+++++++=======
ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ တာ၀န္ယူမႈ (The Responsibility to Project)
‘ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ တာ၀န္ယူမႈ’ ကို R2P ဒါမွမဟုတ္ R to P လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒါဟာ လူမ်ဳိးတုံးသတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ သုတ္သင္ပစ္မႈနဲ႔ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြကို ကာကြယ္ဖုိ႔ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ကမၻာ့ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲမွာ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံေတြအားလံုး အတည္ျပဳခဲ့တဲ့ ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ႏိုင္ငံေရး သေဘာတူညီခ်က္တစ္ရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။
R2P ရဲ႕ သေဘာတရား စည္းမ်ည္းကေတာ့ လူအုပ္စုအားလံုးအေပၚ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကေန ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးဖုိ႔ တာ၀န္ယူတဲ့ အခြင့္အာဏာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သေဘာတူညီထားမႈအေပၚ အေျခခံပါတယ္။ R2P ရဲ႕ သေဘာထား စည္းမ်ည္းဟာ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒေတြရဲ႕ စံသတ္မွတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ သေဘာတရားေတြ (အထူးသျဖင့္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္ဆုိင္မႈ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ လံုျခံဳေရး၊ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒစည္းမ်ည္းေတြ) ကို ေလးစားလိုက္နာမႈအေပၚမွာ အေျခခံပါတယ္။
R2P ဟာ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြကို ကာကြယ္ဖုိ႔နဲ႔ အဲဒီလိုျဖစ္ပြားမႈေတြကေန အရပ္သားေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖုိ႔ ရွိႏွင့္ၿပီးသားျဖစ္တဲ့ က်င့္သံုးမႈေတြ (ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းျခင္း၊ ႀကိဳတင္သတိေပးျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္၊ စီးပြားေရးပိတ္ဆုိ႔မႈနဲ႔ အထူးအခြင့္အာဏာ) ေတြအတြက္ မူေဘာင္တစ္ခု ေပးထားတာပါ။
R2P ရဲ႕ မူေဘာင္ေအာက္မွာ သက္ဆုိင္ရာတာ၀န္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ အင္အားသံုးပိုင္ခြင့္ဟာ ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီနဲ႔ မတတ္ႏိုင္တဲ့အဆံုး က်င့္သံုးဖုိ႔ ေနာက္ဆံုးနည္းလမ္းအျဖစ္ သတ္မွတ္လိုက္မႈအေပၚမွာပဲ မူတည္ေနပါတယ္။
ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္က ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းကေန စလို႔ R2P နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ႏွစ္ပတ္လည္ အစီရင္ခံစာေတြကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈေတြကို ကာကြယ္ဖုိ႔ အစိုးရအဖြဲ႕ေတြ၊ အစုိးရအဖြဲ႕ေတြအၾကား ေဆာင္ရြက္ေပးတဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႕အစည္း ေတြအတြက္ အဆင္ေျပႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြအျဖစ္ ခ်ဲ႕ထြင္ခဲ့ပါတယ္။
R2P ဟာ အထူးသျဖင့္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံရဲ႕ သီးျခားအေျခအေနရပ္ေတြနဲ႔ဆုိင္တဲ့ အ၀န္းအ၀ိုင္းအတြင္းမွာ R2P ရဲ႕ သေဘာထားစည္းမ်ည္းကို လုပ္ေဆာင္သူအမ်ဳိးမ်ဳိးက အေကာင္အထည္ေဖာ္တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အထိုက္အေလ်ာက္ ျငင္းခံုမႈေတြ ျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အေၾကာင္းအရာတစ္ရပ္ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔ လစ္ဗ်ား၊ ဆီးရီးယား၊ ဆူဒန္နဲ႔ ကင္ညာ ႏိုင္ငံအသီးသီးဟာ မတူကြဲျပားတဲ့ သီးျခားအေျခအေနရပ္ေတြမွာ ရွိခဲ့ပါတယ္။
လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈနဲ႔ က်ယ္ျပန္႔တဲ့အတုိင္းအတာနဲ႔ က်ဴးလြန္တဲ့ စစ္ရာဇ၀တ္မႈေတြကေနသူ တုိ႔ကိုယ္သူတုိ႔ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖုိ႔ လူအုပ္စုေတြအေနနဲ႔ စစ္ေရးအရ စုစည္းခုခံပိုင္ခြင့္ ရွိတာကိုလည္း ႏိုင္ငံတကာဥပေဒအရ အသိအမွတ္ျပဳသင့္ပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ R2P ကို တရားမွ်တစြာ က်င့္သံုးဖို႔နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေစာဒကတက္ႏုိင္စရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။
======----------========
“အပိုဒ္ ၁၃၉- ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းသည္ ကုလသမဂၢမွတစ္ဆင့္ လူအုပ္စုမ်ားကို လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ သုတ္သင္မႈႏွင့္ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္ေသာ ရာဇ၀တ္မႈတုိ႔မွေန၍ ကာကြယ္ရာ၌ ကူညီရန္ ကုလသမဂၢ ပဋိညာဥ္စာတမ္း၏ အခန္း (၆) ႏွင့္ (၇) တုိ႔ႏွင့္အညီ သင့္ေတာ္ေသာ သံတမန္ဆုိင္ရာ၊ လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားမႈဆုိင္ရာႏွင့္ အျခားၿငိမ္းခ်မ္းေသာ နည္းလမ္းမ်ား အသံုးျပဳရန္လည္း တာ၀န္ရွိသည္။ ဤျပ႒ာန္းခ်က္၌ ကြၽႏ္ုပ္တုိ႔သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေသာ နည္းလမ္းမ်ားက မလံုေလာက္ျခင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၏ အာဏာပိုင္မ်ားအေနျဖင့္ ၎တုိ႔ ႏုိင္ငံအတြင္းရွိ လူမ်ားအား လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ သုတ္သင္မႈႏွင့္ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္ေသာ ရာဇ၀တ္မႈမ်ားမွေန၍ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ သိသာထင္ရွားစြာ ပ်က္ကြက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ေပၚပါက သက္ဆုိင္ရာေဒသတြင္း အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ သင့္ေတာ္သလို ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းႏွင့္အတူ အမႈတစ္ခုခ်င္း အေျခခံသေဘာျဖင့္ အခန္း (၇) အပါအ၀င္ ကုလသမဂၢ ပဋိညာဥ္စာတမ္းႏွင့္အညီ လံုျခံဳေရးေကာင္စီမွတစ္ဆင့္ အခ်ိန္ႏွင့္ တစ္ေျပးညီ ျပတ္သားေသာနည္းလမ္းအရ စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ခ်က္ကို ျပဳလုပ္ရန္ ျပင္ဆင္ထားပါသည္။ လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ သုတ္သင္မႈႏွင့္ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္ေသာ ရာဇ၀တ္မႈတုိ႔အျပင္ ယင္းတို႔ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနေသာ ႐ိုက္ခတ္ခ်က္မ်ားမွေန၍ လူအုပ္စုမ်ား ကိုကာကြယ္ေရးအတြက္ တာ၀န္ယူမႈကို ဆက္လက္သတ္မွတ္ရန္ ကုလသမဂၢပဋိညာဥ္ စာတမ္းႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာ ဥပေဒ၏ သေဘာထားစည္းမ်ည္းမ်ားကို ႏွလံုးသြင္းလ်က္ အေထြေထြညီလာခံအတြက္ လိုအပ္ခ်က္ကို ကြၽႏ္ုပ္တို႔ အထူးဂ႐ုျပဳပါသည္။ လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ၊ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ သုတ္သင္မႈႏွင့္ လူသားဆန္မႈကို ခ်ဳိးေဖာက္ေသာ ရာဇ၀တ္မႈတုိ႔မွေန၍ ၎တုိ႔ႏ ိုင္ငံအတြင္းရွိလူမ်ားကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံအသီးသီး၏ စြမ္းရည္တည္ေဆာက္ေရးအား ကူညီရန္ႏွင့္ ပဋိပကၡႏွင့္ အက်ပ္အတည္းမ်ား မျဖစ္ပြားမီ ယင္းဖိစီးမႈမ်ားေအာက္ ေရာက္ရွိေနသည့္ ႏုိင္ငံမ်ားအား ေထာက္ပံ့ကူညီရန္ လိုအပ္သလိုႏွင့္ သင့္ေတာ္သလို ကြၽႏ္ုပ္တုိ႔အေနျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ရန္လည္း ရည္ရြယ္ထားပါသည္။”
“အပိုဒ္ ၁၄၀- လူမ်ဳိးတံုး သတ္ျဖတ္မႈမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္၏ အထူးအၾကံေပးမစ္ရွင္အား ကြၽႏ္ုပ္တို႔အေနျဖင့္ အျပည့္အ၀ ေထာက္ပံ့ေထာက္ခံပါသည္။”
၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ကမၻာ့ထိပ္သီး ေဆြးေႏြးပြဲရလဒ္ သက္ေသခံစာတမ္းမွာ ပါ၀င္တဲ့ အေပၚမွာေဖာ္ျပထားတဲ့ စာပိုဒ္ေတြဟာ R2P အတြက္ အစိုးရ အဖဲြ႕ေတြအၾကား သေဘာတူညီမႈရဲ႕ အေျခခံျဖစ္ပါတယ္။ ကုလသမဂၢအ ေထြေထြညီလာခံဟာ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ကမၻာ့ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲရလဒ္ သက္ေသခံစာတမ္းကို ဆံုးျဖတ္ခ်က္ အမွတ္ ၂၀၀၅၊ ၆၀^၁ နဲ႔ အတည္ျပဳ ခဲ့ပါတယ္။
Zaw Rayin;
White card ျပႆနာ
ဝႈိက္ကတ္ ဆိုသည္မွာ နိုင္ငံသားအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳေသာ ကတ္ မဟုတ္ပါဘူး။ လူဦးေရစာရင္ အမွတ္အသားသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဝႈိက္ကတ္ ကို ဘယ္နိုင္ငံသားလို႔ မေဖာ္ျပနိုင္တဲ့သူေတြကို ေပးတဲ့ကတ္ျဖစ္ပါတယ္။
ျမန္မာနိုင္ငံ အမ်ိဳးသားမွတ္ပံုတင္ (၃ ေခါက္ခ်ိဳးကတ္)၊ နိုင္ငံသားစိစစ္ေရးကတ္( ပန္းေရာင္)၊ နိုင္ငံသားျပဳခြင့္ရကတ္(အစိမ္းေရာင္)
တို႔ရွိေနပါတယ္။ ဒီကတ္ကိုင္ေဆာင္သူေတြဟာ နိုင္ငံသားမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။
ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားအေနနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာနိုင္ငံရဲ႕ နိုင္ငံကူးလက္မွတ္ေတြ ကိုင္ေဆာင္ၾကပါတယ္။
အျဖဴေရာင္ကတ္ (White card )ေတြကေတာ့ ဘယ္နိုင္ငံသားဆိုတာ မေဖာ္ျပနိုင္တဲ့သူေတြ ကို ေပးထားတဲ့ကတ္ျဖစ္ပါတယ္။
White card ဆိုတာ
ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္သာ ျဖစ္ပါတယ္။ လံုၿခံဳေရးအတြက္ လူဦးေရစိစစ္နိုင္ေရး ေပးအပ္ထားျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဝႈိက္ကတ္ ကိုင္ေဆာင္သုမ်ား မဲေပးခြင့္ကို ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ခြင့္ျပဳခဲ့ေပမယ့္ အေျခခံဥပေဒအရ မဲေပးခြင့္သည္ နိုင္ငံသားအခြင့္အေရးသာ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးခြင့္ ရုတ္သိမ္းခဲ့ပါတယ္။
ဝႈိက္ကတ္ ထုတ္ေပးျခင္းသည္ ၁၉၈၂ ျမန္မာနိုင္ငံသားဥပေဒျပဌာန္းခ်က္နွင့္အညီ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဝႈိက္ကတ္မ်ားကို ၁၉၉၅ ခုနွစ္က ထုတ္ေပးခ့ဲျခင္းျဖစ္ျပီး ၂၀၁၅ ေမလ ၃၀ ရက္ေန႕တြင္ သက္တမ္းကုန္ဆံုးေသာေျကာင့္ ယင္းေန႕မတိုင္မွီ ျပန္လည္အပ္နွံေစခ့ဲျပီးျဖစ္ပါတယ္။
ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ဝႈိက္ကတ္ကိုင္ေဆာင္သူ ခုနစ္သိန္းနီးပါးရွိေပမဲ့လည္း ျပန္လည္အပ္ႏွံသူဟာ ၃၉၇၄၉၇ ဦးသာရွိပါတယ္။
ဝႈိက္ကတ္မ်ားသည္ ၂၀၁၅ ေမလ ၃၀ ရက္ေန႕တြင္ သက္တမ္းကုန္ဆံုးခဲ့ျပီးျဖစ္လို႔ ကိုင္ေဆာင္ထားေသာ္လည္း မည္သည့္ အေထာက္အထားမွ မျဖစ္ေတာ့ပါဘူး။
ဝိႈက္ကတ္ကိုင္သူေတြထဲမွ
နိုင္ငံသား အစစ္ခံရမည့္သူ၏ သက္ေသခံကဒ္ျပား (NATIONAL VERIFICATION CARD) NVC ထုတ္ေပးျခင္းလုပ္ငန္းကို
ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ၁၆/၁/၂၀၁၇ ေန႔ အထိ ၆၂၀၂ ဦးကိုသာ NVC ကဒ္ထုတ္ေပးထားပါေသးပါတယ္။
ဒါသည္လည္း ၁၉၈၂ နိုင္ငံသားဥပေဒ ျပဌာန္းခ်က္အတိုင္း ေဆာင္ရြက္ျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။
အခု ရခိုင္မွာ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ျပႆနာသည္ ဝႈိက္ကတ္ေၾကာင့္လို႔ အျမင္က်ဥ္းေျမာင္းလွတဲ့ ငွက္ပိန္းေတြ သိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
ဝႈိက္ကတ္ ျပန္မအပ္မႈထက္ပိုဆိုးတာက ၂၀၁၄ သန္းေခါင္စာရင္း ေကာက္ယူမႈကို ျငင္းဆန္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ သန္းေခါင္စာရင္းကို ျငင္းဆန္ရတာပါလဲ???????
White card ျပႆနာ
ဝႈိက္ကတ္ ဆိုသည္မွာ နိုင္ငံသားအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳေသာ ကတ္ မဟုတ္ပါဘူး။ လူဦးေရစာရင္ အမွတ္အသားသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဝႈိက္ကတ္ ကို ဘယ္နိုင္ငံသားလို႔ မေဖာ္ျပနိုင္တဲ့သူေတြကို ေပးတဲ့ကတ္ျဖစ္ပါတယ္။
ျမန္မာနိုင္ငံ အမ်ိဳးသားမွတ္ပံုတင္ (၃ ေခါက္ခ်ိဳးကတ္)၊ နိုင္ငံသားစိစစ္ေရးကတ္( ပန္းေရာင္)၊ နိုင္ငံသားျပဳခြင့္ရကတ္(အစိမ္းေရာင္)
တို႔ရွိေနပါတယ္။ ဒီကတ္ကိုင္ေဆာင္သူေတြဟာ နိုင္ငံသားမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။
ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားအေနနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာနိုင္ငံရဲ႕ နိုင္ငံကူးလက္မွတ္ေတြ ကိုင္ေဆာင္ၾကပါတယ္။
အျဖဴေရာင္ကတ္ (White card )ေတြကေတာ့ ဘယ္နိုင္ငံသားဆိုတာ မေဖာ္ျပနိုင္တဲ့သူေတြ ကို ေပးထားတဲ့ကတ္ျဖစ္ပါတယ္။
White card ဆိုတာ
ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္သာ ျဖစ္ပါတယ္။ လံုၿခံဳေရးအတြက္ လူဦးေရစိစစ္နိုင္ေရး ေပးအပ္ထားျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဝႈိက္ကတ္ ကိုင္ေဆာင္သုမ်ား မဲေပးခြင့္ကို ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ခြင့္ျပဳခဲ့ေပမယ့္ အေျခခံဥပေဒအရ မဲေပးခြင့္သည္ နိုင္ငံသားအခြင့္အေရးသာ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးခြင့္ ရုတ္သိမ္းခဲ့ပါတယ္။
ဝႈိက္ကတ္ ထုတ္ေပးျခင္းသည္ ၁၉၈၂ ျမန္မာနိုင္ငံသားဥပေဒျပဌာန္းခ်က္နွင့္အညီ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဝႈိက္ကတ္မ်ားကို ၁၉၉၅ ခုနွစ္က ထုတ္ေပးခ့ဲျခင္းျဖစ္ျပီး ၂၀၁၅ ေမလ ၃၀ ရက္ေန႕တြင္ သက္တမ္းကုန္ဆံုးေသာေျကာင့္ ယင္းေန႕မတိုင္မွီ ျပန္လည္အပ္နွံေစခ့ဲျပီးျဖစ္ပါတယ္။
ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ဝႈိက္ကတ္ကိုင္ေဆာင္သူ ခုနစ္သိန္းနီးပါးရွိေပမဲ့လည္း ျပန္လည္အပ္ႏွံသူဟာ ၃၉၇၄၉၇ ဦးသာရွိပါတယ္။
ဝႈိက္ကတ္မ်ားသည္ ၂၀၁၅ ေမလ ၃၀ ရက္ေန႕တြင္ သက္တမ္းကုန္ဆံုးခဲ့ျပီးျဖစ္လို႔ ကိုင္ေဆာင္ထားေသာ္လည္း မည္သည့္ အေထာက္အထားမွ မျဖစ္ေတာ့ပါဘူး။
ဝိႈက္ကတ္ကိုင္သူေတြထဲမွ
နိုင္ငံသား အစစ္ခံရမည့္သူ၏ သက္ေသခံကဒ္ျပား (NATIONAL VERIFICATION CARD) NVC ထုတ္ေပးျခင္းလုပ္ငန္းကို
ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ၁၆/၁/၂၀၁၇ ေန႔ အထိ ၆၂၀၂ ဦးကိုသာ NVC ကဒ္ထုတ္ေပးထားပါေသးပါတယ္။
ဒါသည္လည္း ၁၉၈၂ နိုင္ငံသားဥပေဒ ျပဌာန္းခ်က္အတိုင္း ေဆာင္ရြက္ျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။
အခု ရခိုင္မွာ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ျပႆနာသည္ ဝႈိက္ကတ္ေၾကာင့္လို႔ အျမင္က်ဥ္းေျမာင္းလွတဲ့ ငွက္ပိန္းေတြ သိဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
ဝႈိက္ကတ္ ျပန္မအပ္မႈထက္ပိုဆိုးတာက ၂၀၁၄ သန္းေခါင္စာရင္း ေကာက္ယူမႈကို ျငင္းဆန္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ သန္းေခါင္စာရင္းကို ျငင္းဆန္ရတာပါလဲ???????
Zaw Rayin;
ပညာေရး နယ္ပယ္မွ အခ်က္အလက္မ်ား
ပညာေရးနယ္ပယ္မွအခ်က္အလက္မ်ား
၁။ ပညာေရးဝန္ႀကီး - Dr.မ်ိဳးသိမ္းႀကီး
၂။ ပညာေရး ဒုတိယဝန္ႀကီး - ဦးဝင္းေမာ္ထြန္း
၃။ ပညာေရးဝန္ျကီးဌာန၏ရည္ရြယ္ခ်က္နွင့္တာဝန္ -
1.ေက်ာင္းေနအရြယ္လူငယ္အားလုံးပညာသင္ယူခြင့္႐ွိေစရန္။
2.ျမန္မာနိူင္ငံ၏ပညာေရးအဆင့္အတန္းျမင့္မာလာေစရန္။
ပညာေရးေဆာင္ပုဒ္မ်ား
၁။ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနေဆာင္ပုဒ္ - စိတ္ဓာတ္၊စည္းကမ္း၊ပညာ
၂။ ပညာေရးေဆာင္ပုဒ္ - ပညာေရးျဖင့္ ေခတ္မီဖြ႔ံၿဖိဳး တိုးတက္ေသာ နိဳင္ငံေတာ္ႀကီး တည္ေဆာက္အံ့။
၃။ ဘက္စံုပညာေရး ေဆာင္ပုဒ္ - ကာယ၊ ဥာဏ၊ စာရိတၱႏွင့္ ရသ၊ သက္ေမြး ဘက္စံုပညာေရး။
၄။ မိဘ ဆရာ အသင္းေဆာင္ပုဒ္ - မိဘဆရာပူးေပါင္း ကေလးပညာေကာင္း။
၅။ ေက်ာင္းေကာင္စီေဆာင္ပုဒ္ -
1.အမ်ားအက်ိဳးေဆာင္ကိုယ့္အက်ိဳးေအာင္။
2.စုေပါင္းညီညာေအာင္ေၾကာင္းျဖာ။
၆။ စာေပဗိမာန္ေဆာင္ပုဒ္-အေမွာင္ခြင္း၍အလင္းေဆာင္အံ့။
၇။ ပညာတန္ေဆာင္ေဆာင္ပုဒ္- ပညာ၊သမာ၊အာဘာ နတၳိ။
၈။စာတတ္ေျမာက္ေရးေန႔ေဆာင္ပုဒ္ -"စာတတ္ေျမာက္ေရးေဆာင္႐ြက္စို႔ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုတည္ေဆာက္ဖို႔"
၉။ဆရာမ်ားေန႔ေဆာင္ပုဒ္ -"လူေဘာင္အဖြဲအစည္းစဥ္ဆက္မျပတ္တိုး၊တတ္ေရးဆရာ႕စြမ္းရည္ျမႇင့္တင္ေပး"
၁၀။ကမာၻ့ဆရာမ်ားေန႔ေဆာင္ပုဒ္ - "ဆရာမ်ားကို တန္ဖိုးထားလို႔ သူတို႔အဆင့္အတန္းကို ျမႇင့္တင္စို႔"
(Valuing Teachers,Improving their Status)
၁၁။အေျခခံပညာေက်ာင္းမ်ား၏ေဆာင္ပုဒ္ - "စိတ္ဓာတ္-စည္းကမ္း-ပညာ"
>ကမာၻ႔ဆရာမ်ားေန႔(World Teacher' Day) - ေအာက္တိုဘာလ(၅)ရက္ (ဆရာမ်ားေန႔ကို ၁၉၆၆တြင္စတင္ခဲ့သည္။)
>စာတတ္ေျမာက္ေရးေန႔ကို 1956 အီရန္နိုင္ငံတြင္စတင္ခဲ့သည္။
>၊စာတတ္ေျမာက္ေရးေန႔ေဆာင္ပုဒ္ကို ယူနတ္စကိုအဖြဲ႕ႀကီးမွသတ္မွတ္ေပးသည္။
>နိုင္ငံတကာစာတတ္ေျမာက္ေရးေန႔ စက္တင္ဘာလ(8)ရက္
>ပညာယူနည္း၃သြယ္ -
1.ေက်ာင္းတြင္းပညာေရး(Formal Education)၊
2.ေက်ာင္းျပင္ပပညာေရး (Non-Formal Education)
3.ကိုယ္တိုင္သတ္မွတ္သင္ယူပညာေရး (Informal Education)
>ေက်ာင္း၏က်င့္ရာ ခုႏွစ္ျဖာ
၁။ေက်ာင္း၏ျမင့္ျမတ္ျခင္းဆိုသည္မွာ ဆရာသမားကို႐ိုေသေလးစားျခင္း၊
၂။ေက်ာင္း၏အႏွစ္သာရမွာ စည္းကမ္း႐ွိျခင္း၊စာႀကိဳးစားျခင္း။
၃။ေက်ာင္း၏ၿငိမ္းခ်မ္းျခင္းဆိုသည္မွာ တစ္ဦးေပၚတစ္ဦး ေမတၱာသစၥာ႐ွိျခင္း။
၄။ေက်ာင္း၏က်က္သေရဆိုသည္မွာ ေက်ာင္း၏ ဝန္းက်င္သန္႔႐ွင္းစင္ၾကယ္ျခင္း။
ေက်ာင္း၏ဂုဏ္သတင္းဆိုသည္မွာ အမ်ားအက်ိဳးသယ္ပိုးေဆာင္ရြက္ျခင္း။
၆။ေက်ာင္း၏ေပ်ာ္ရႊင္ျခင္းဆိုသည္မွာ စည္းလံုးညီၫြတ္ျခင္း။
၇။ေက်ာင္း၏ပင္မအလုပ္ဆိုသည္မွာ ႏိုင္ငံသားေကာင္းေမြးထုတ္ေပးျခင္း။
>ေက်ာင္းေကာင္စီ၏ သစၥာ အဓိ႒ာန္ ၄ခ်က္မွာ
၁။မိမိကိုယ္ကိုေကာင္းေအာင္ႀကိဳးစားမည္
၂။မိမိအတန္းကိုေကာင္းေအာင္ႀကိဳးစားမည္။
၃။မိမိေက်ာင္းကိုေကာင္းေအာင္ႀကိဳးစားမည္။
၄။မိမိတိုင္းျပည္အတြက္ေကာင္းေအာင္ႀကိဳးစားမည္
>စည္းကမ္းလိုက္နာမႈႏွစ္မ်ိဳး - (1)အေၾကာက္တရားႏွင့္ယွဥ္သည့္လိုက္နာမႈ (2)အသိတရားႏွင့္ယွဥ္သည့္လိုက္နာမႈ။
>ေက်ာင္းလုပ္ငန္းစြမ္းေဆာင္မႈအဆင္၁၂ခ်က္ကုိခြဲျခားထားသည့္အပုိင္း၂ပုိင္းမွာ
၁။စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအပိုင္း ၂။သင္ၾကားေရးအပိုင္း
> ျမန္မာ့ပညာေရး ရည္မွန္းခ်က္
"မ်က္ေမွာက္ကာလျဖစ္ေသာ ပညာေခတ္စိန္ေခၚမႈကို ရင္ဆိုင္နိုင္မည့္ အစဥ္ေလ့လာသင္ယူႏိုင္ေသာ လူ႕ေဘာင္အဖြဲ႕အစည္းကို ဖန္တီးေပးနိုင္သည့္ ပညာေရးစနစ္တစ္ခု ျဖစ္ထြန္းလာေစရန္"
>ျမန္မာနိုင္ငံ၏ပညာေရး မူဝါဒ(4)ရပ္
(1)အေျခခံပညာကို လူတိုင္းသင္ယူခြင့္႐ရွိေစရန္
(2)ကိုယ္က်င့္တရား စာရိတၱျမင့္မားမႈကို အေျခခံရန္
(3)နိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္မႈအတြက္ လိုအပ္ေသာ သိပၸံနွင့္နည္းပညာအပါအဝင္ ပညာရပ္အသီးသီးကို တိုးတက္ျပန္႔ပြားေစရန္
(4)နိုင္ငံေတာ္၏ ေက်းဇူးသစၥာခံျပီး နိုင္္ငံေတာ္တည္ေဆာက္မႈအတြက္အလုပ္အေက်ြးျပဳမည့္ အတတ္ပညာရွင္ အသိပညာရွင္မ်ား က်ြမ္းက်င္သည့္လုပ္သားေကာင္းမ်ားနွင့္လက္ေတြ႕လုပ္ေဆာင္နိုင္မည့္ တတ္က်ြမ္းေသာ ပညာရွင္မ်ားေမြးထုတ္ေပးရန္
>ဆရာေကာင္းျဖစ္ဖို့"စ"ငါးလုံးနွင့္"အ"ငါးလုံး
`စ´ငါးလုံး
၁.စိတ္ဓာတ္မြန္ျမတ္ခိုင္မာျခင္း
၂.ေစတနာမွန္ျခင္း
၃.စည္းကမ္း႐ိုေသလိုက္နာျခင္းႏွင့္စာရိတၱေကာင္းျခင္း
၄.စာေပကိုစနစ္တက်ေလ့လာျခင္း
၅.စိစစ္ေ၀ဖန္သည့္အေလ့အက်င့္ပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
`အ´ငါးလုံး
၁.အဂတိတရားေလးပါးေ႐ွာင္ပါ
၂.အ႐ွက္မ႐ွိလူမ်ိဳးအလဇၨီျဖစ္ျခင္းကိုေ႐ွာင္ပါ
၃.အေခ်ာင္ခိုမႈကိုေ႐ွာင္ပါ
၄.အစြန္းေရာက္မႈကိုေ႐ွာင္ပါ
၅.အသျပာေလာက၏လႊမ္းမိုးမႈကိုေ႐ွာင္ပါ
>ဆရာ့ဝတ္ငါးပါး
၁။အတတ္လည္းသင္ ၂။ ပဲ႔ျပင္ဆံုးမ ၃။ သိပၸမခ်န္
၄။ေဘးရန္ ဆီးကာ ၅။သင့္ရာအပ္ပို႔ ဆရာတို႔ က်င့္ဖို႔ဝတ္ငါးျဖာ။
>တပည့္ဝတ္ငါးပါး
၁။ညီညာထၾကြ ၂။ဆံုးမနာယူ ၃။ လာမူၾကိဳဆီး
၄။ထံနီးလုပ္ေၾကြး ၅။ သင္ေတြးအံရြတ္
တပည့္ဝတ္ မခ်ြတ္ငါးခုသာ။
>နာယကဂုဏ္ေျခာက္ပါး
၁။ခမာ - သည္းခံျခင္း
၂။ဇာဂရိယ - နိုးၾကားျခင္း
၃။ဥ႒ာန - ထၾကြလံု႔လရိွျခင္း
၄။ သံဝိဘာဂ- ေဝဖန္ေပးကမ္းတတ္ျခင္း
၅။ ဒယာ - သနားျခင္း
၆။ ဣကၡဏာ - အေျမာ္အျမင္ရိွျခင္း
>အနာယကဂုဏ္
၁။ ဂဏန္း ၂။ ပုတ္သင္ ၃။ ကိုင္းပင္ ၄။ ႏြားသိုး ၅။လိပ္မ်ိဳး
၆။ ေခြးအ အ နာယက။
~ခင္ပြန္းၾကီးဆယ္ပါး~
၁။ဘုရား ၂။ရဟႏၲာ ၃။ပေစၥကဗုဒၶါ
၄။အဂၢသာဝက ၅။အမိ ၆။အဖ
၇။ဆရာ ၈။အသက္ၾကီးသူ ၉။တရားေပးသူ
၁၀။အဝတ္အစားေပးသူ
၁။ပညာသင္အခ်ိဳး KG+5 : 4 : 3
၂။အခမဲ့ပညာေရးစတင္နွစ္ - မူလတန္း -၂၀၁၁-၂၀၁၂ ၊အလယ္တန္း -၂၀၁၂-၂၀၁၃၊ အလယ္တန္း -၂၀၁၃-၂၀၁၄
၃။စင္(၃)စင္ - ၁၊ေဆးလိပ္ကင္းစင္၊ ၂၊အမိႈက္ကင္းစင္၊ ၃၊ျခင္က်ားကင္းစင္
၄။ကိုယ္ပိုင္ေက်ာင္းစုစုေပါင္း ၃၃၅
၅။၂၀၁၅အေျခခံစာတတ္ေျမာက္ေရးလုပ္ရွားမူ႔ကာလ ဧၿပီလ၁ရက္ေန႔မွေမလ၁၅ရက္
၆။၂၀၁၄-၂၀၁၅ ပညာေရးအသံုးစရိတ္ ၅.၉၆%
၇။ေက်ာင္းအပ္နံွေရးသီတင္းပတ္ ဇြန္လပထမအပတ္
၈။အမ်ိဳးသားပညာေရးဥေပျပဌာန္းေန႔ ၂၀၁၄ စက္တင္ဘာလ ၃၀
၉။၂၀၁၄-၂၀၁၅ စာတတ္ေျမာက္မႈ႕နႈန္း ၉၅.၁၃%
၁၀။ကြန္ပ်ဴတာတကၠသိုလ္ ၂၄ခု
၁၁။အဆင့္ျမင့္ကြန္ပ်ဴတာ ၂ခု
၁၅။ျမန္မာနိုင္ငံကင္းေထာက္ခ်ဳပ္္ ေဒၚတင္လွၾကည္
၁၆။ကင္းေထာက္ဒုတိယဥကၠဌ ေဒၚခင္ေစာဥမၼာ
၁၇။အအအ မွာ အေရး၊အဖတ္၊အတြက္
၁၈။အအအၿပိဳင္တူ႐ြက္ဆိုေသာစကားလံုး ဝ ထ က လ သ
၁၉။KGအရွည္ Kinder garten
၂၀။ေက်း႐ြာစာၾကည့္တိုက္ေပါင္း ၅၅၅၇၅
၂၀၁၇-၁၈ ပညာသင္ႏွစ္ ပထမတန္း သင္ရုိးသစ္ ျပဌာန္းဖတ္စာမ်ားမွာ စုစုေပါင္း ၁၀ အုပ္ပါဝင္သည္။ယင္းတို႔မွာ -
၁။ ျမန္မာဖတ္စာ ၆။ စာရိတၲႏွင့္ျပည္သူ႕နီတိ
၂။ English Text ၇။ ကာယပညာ
၃။ သခ်ၤာ ၈။ အႏုပညာ (ဂီတ)
၄။ လူမႈေရး ၉။ အႏုပညာ (ပန္းခ်ီ)
၅။ သိပၸံ ၁၀။ ဘဝတြက္တာ က်ြမ္းက်င္စရာ
ဟူ၍ ျပဌာန္းထားပါတယ္။
စနစ္သစ္ အေျခခံပညာေရး
>KG+5+4+3
KG+မူလတန္းပညာေရး+အလယ္တန္းပညာေရး + အထက္တန္းပညာေရး
>မူလတန္းပညာေရး
-ပထမတန္း-ဒုတိယတန္း-တတိယတန္း-စတုတၳတန္း-ပဥၥမတန္း
>အလယ္တန္းပညာေရး
-ဆဌမတန္း-သတၲမတန္း-အဌမတန္း-နဝမတန္း
>အထက္တန္းပညာေရး
-ဒသမတန္း-ဧကဒသမတန္း-ဒြာဒသမတန္း
>ျမိဳ႔႕နယ္မ်ားမွာ ပထမတန္းသင္ရုိးသစ္မ်ားအတြက္ သင္တန္းမ်ားကုိ 24-4-2017 မွ 9-5-2017 ထိ ၁၄ ရက္သင္တန္း ဖြင့္လွစ္သြားမွာ ျဖစ္တယ္လုိ႕ ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။
>What is e-Education?
e -Education means Eduaction for everyone, at anytime and everywhere by modern electronic devices.
လူတစ္ဦးခ်င္းစီ အတြက္ အခ်ိန္ ႏွင့္ ေနရာမေရြး ေခတ္ေပၚအီလက္ထရြန္းနစ္ ပစၥည္းမ်ားသုံး၍ သင္ယူႏုိင္သည့္ ပညာေရးရယူပုံ
ရယူနည္းကုိ e Education ဟုေခၚသည္။
>What is IELTS?
IELTS ဆိုတာ International English Language Testing System ကို ေခၚတာပါ။
Listening, Reading, Writing နဲ႔ Speaking
ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ ရည္႐ြယ္ခ်က္မ်ား
ျမန္မာစာ
- စာေရး၊ စာဖတ္ ဝါသနာပါလာေစရန္။
- ေရးထုံး၊ သတ္ပုံ စသည္ မွန္ကန္ေစရန္။
အဂၤလိပ္
- ဘာသာစကားနယ္ပယ္ ကြၽမ္းက်င္ေစရန္။
- နိုင္ငံတကာႏွင့္ဝင္ဆံ့ ရင္ေဘာင္တန္းနိုင္ေစရန္။
သခ်ၤာ
- ဘဝျပႆနာမ်ားကို တိတိက်က် ေျဖရွင္းနိုင္ေစရန္။
- မွန္ကန္ေသာ ေျဖရွင္းမွဳျဖင့္ အခက္အခဲမွ ေက်ာ္လႊားနိုင္ေစရန္။
သမိုင္း
- မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ဓာတ္ ရွင္သန္ ထက္ျမက္လာေစရန္။
- မိမိနိင္ငံဧ၊္အခ်ဳပ္အခ်ာ အာဏာကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္နိုင္ေစရန္။
ပထဝီ
- ေရထု ေျမထုႏွင့္ သဘာဝေလာကကုိ ခ်စ္ျမတ္နိုးတတ္ေစရန္။
- နိုင္ငံဧ၊္ နယ္နိမိတ္ကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္လိုစိတ္ ျဖစ္ေပၚလာေစရန္။
သိပၸံ
- စြန္႔စားတီထြင္လိုစိတ္ ျဖစ္ေပၚလာေစရန္။
- ေခတ္ႏွင့္အညီ တိုးတက္ေနေသာ နည္းပညာမ်ား သိရွိလာေစရန္။
အေထြေထြ
၁။၂၀၁၇ခုႏွစ္၊တကၠသိုလ္ဝင္စာေမးပြဲကို(၈.၃.၂၀၁၇)ရက္၊ဗုဒၶဟူးေန႔နံနက္(၀၉:၀၀)နာရီအခ်ိန္၌ ျမန္မာတစ္ျပည္လံုးတြင္ တစ္ၿပိဳင္တည္းစတင္က်င္းပ ျပဳလုပ္ပါသည္။
>ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း၌ စာစစ္ဌာန- ၁၅၇၇ခု ၊ >ႏိုင္ငံျခား႐ွိျမန္မာႏိုင္ငံသံရံုးမ်ား၌ စာစစ္ဌာန- ၁၇ ခု႐ွိပါသည္။
>စာစစ္ဌာနအားလံုးေပါင္း(ျပည္တြင္း+ျပည္ပ)-၁၅၉၄ခု
> ႏိုင္ငံျခားစာစစ္ဌာန(၁၇)ခုတြင္ ေျဖဆိုရန္စာရင္းသြင္းသူ-၁၇၄ဦး
> ေနျပည္ေတာ္တြင္ စာစစ္ဌာနေပါင္း(၃၉)ခု ေျဖဆိုရန္စာရင္းသြင္းသူ-၂၀၇၆၆ဦး
> ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးတြင္ စာစစ္ဌာနေပါင္း-၂၁၇ခု၊ >ေျဖဆိုရန္စာရင္းသြင္းသူ - ၁၁၄၂၃၇ဦး
> စစ္ကိုင္းတိုင္းေျဖဆိုရန္စာရင္းသြင္းသူ- ၉၆၉၂၄ဦး၊ > လာေရာက္ေျဖဆိုသူ- ၉၂၇၀၃ဦး (၉၅.၆၅%)
> ျပည္တြင္း၊ျပည္ပ႐ွိ ေျဖဆိုရန္စာရင္းေပးသြင္းသူ-၇၆၇၄၂၂ဦး
> ပထမရက္တြင္ လာေရာက္ေျဖဆိုသူ-၇၁၆၂၁၆ဦး (၉၃.၃၃%)
> စိတ္ႀကိဳက္ျမန္မာစာဘာသာတြဲေျဖဆိုသူ တျပည္လံုးတြင္-၃ဦး
>ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနအဖြဲ႔အစည္း
၁။ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးရံုး (Union Minister's Office)
၂။အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာန (Department of Higher Education)
၃။ပညာေရးသုေတသန၊စီမံကိန္းႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန (Department of Educational Research,Planning and Training)
၄။အေျခခံပညာဦးစီးဌာန (Department of Basic Education)
၅။ျမန္မာႏိုင္ငံစာစစ္ဦးစီးဌာန (Department of Myanmar Examinations)
၆။ျမန္မာႏိုင္ငံတိုင္းရင္းသားဘာသာစကားဦးစီးဌာန (Department of Myanmar Nationalities' Languages)
၇။ေက်ာင္းျပင္ပပညာေရးဦးစီးဌာန (Department of Alternative Education)
၈။ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖြဲ႔(ပညာေရး) (Monitoring and Evaluation Team(Education))
၉။နည္းပညာ၊သက္ေမြးပညာႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန (Department of Technical,Vocational Education and Training)
၁၀။စက္မႈနည္းပညာျမႇင့္တင္ေရးႏွင့္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးဦးစီးဌာန (Department of Technology Promotion and Coordination)
၁၁။သုေတသနႏွင့္တီထြင္ဆန္းသစ္မႈဦးစီးဌာန (Department of Research and Innovation)
၁၂။ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖ႔ြဲ(သုေတသန) (Monitoring and Evaluation Team(Research))
၁၃။တကၠသိုလ္၊ဒီဂရီေကာလိပ္၊ေကာလိပ္(၁၅၈)ခု (Universities,Degree Colleges and Colleges (158))
ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနရွိ ညႊန္ၾကားေရးမႈးခ်ဳပ္မ်ား
၁။ အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာန ေဒါက္တာသိန္းဝင္း၊(အဆင့္ျမင့္)
၂။ ပညာေရးသုေတသန၊ စီမံကိန္းႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန ေဒါက္တာဝင္းထြန္း၊(အဆင့္ျမင့္)
၃။ အေျခခံပညာဦးစီးဌာန ေဒါက္တာခိုင္ျမဲ(ပူးတြဲတာဝန္)၊(အဆင့္ျမင့္)
၄။ ျမန္မာႏိုင္ငံစာစစ္ဦးစီးဌာန ဦးမ်ိဳးညြန္႔၊(တပ္မေတာ္ ၿငိမ္း)
၅။ ျမန္မာႏိုင္ငံတိုင္းရင္းသားဘာသာစကားဦးစီးဌာန ေဒါက္တာေဇာ္ျမင့္၊(အဆင့္ျမင့္)
၆။ ေက်ာင္းျပင္ပႏွင့္တစ္သက္တာပညာေရးဦးစီးဌာန ေဒါက္တာ္ခိုင္ျမဲ၊(အဆင့္ျမင့္)
၇။ ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖြဲ႕(ပညာေရး) ေဒါက္တာစိုးဝင္း(ပူးတြဲတာဝန္)၊(အဆင့္ျမင့္)
၈။ နည္းပညာ၊သက္ေမြးပညာႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန ေဒါက္တာေအးျမင့္၊
၉။ စက္မႈနည္းပညာျမႇင့္တင္ေရးႏွင့္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးဦးစီးဌာန ေဒါက္တာခင္ေမာင္လတ္၊
၁၀။ သုေတသနႏွင့္တီထြင္ဆန္းသစ္မႈဦးစီးဌာန ဦးဝင္းခိုင္မိုး၊
၁၁။ ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖြဲ႕(သုေတသန) ဦးတင္မ်ိဳးၾကည္(တပ္မေတာ္ ၿငိမ္း)။
ပညာေရးဝန္ၾကီးဌာနဖြဲ႕စည္းပုံ
(1)အမွတ္(၁)အေျခခံပညာဦးစီးဌာန (No.1.Basic Education Department)
(2)အမွတ္(၂)အေျခခံပညာ ဦးစီးဌာန (No.2.Basic Education Department)
(3)အမွတ္(၃)အေျခခံပညာ ဦးစီးဌာန (No.3.Basic Education Department)
(4)ပညာေရးစီမံကိန္းနွင့္ေလ့က်င့္ေရး ဦးစီးဌာန (Education Planning and Training Department)
(5)အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာန(အထက္ျမန္မာျပည္) (Department of Higher Education(Upper Myanmar))
(6)အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာန(ေအာက္ျမန္မာျပည္) (Department of Higher Education (lower Myanmar))
(7)ျမန္မာစာအဖြဲ႕ဦးစီးဌာန (Department of Myanmar Language Commission)
(8)ျမန္မာနိုင္ငံ စာစစ္ဦးစီးဌာန (Myanmar Board of Examinations)
(9)ျမန္မာနိုင္ငံ ပညာေရးသုေတသနအဖြဲ႕ဦးစီးဌာန (Myanmar Educational Research Bureau)
(10)တကၠသိုလ္မ်ားသမိုင္း သုေတသနဦးစီးဌာန
ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဩဂုတ္လ ၂၂ ရက္ေန႔ကစတင္လ်က္
ျပင္ဆင္ဖြဲ႕စည္းလိုက္ေသာ ဦးစီးဌာနမ်ား။
၁။ ဝန္ႀကီးရံုး အရာထမ္း ၈၅ ဦး၊ အမႈထမ္း ၂၁၅ ဦး၊
၂။ အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၂၄၉ ဦး၊ အမႈထမ္း ၈၀၃ ဦး။(သင္ၾကားေရးဆရာမ်ားမပါ။)
၃။ ပညာေရးသုေတသန၊ စီမံကိန္းႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၉၃ ဦး အမႈထမ္း ၂၉၄ ဦး၊
၄။ အေျခခံပညာဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၉၀၄၈၊ အမႈထမ္း ၅၉၅၂၆၅ ဦး၊ (သင္ၾကားေရးဆရာမ်ားအပါ)
၅။ ျမန္မာႏိုင္ငံစာစစ္ဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၆၅ ဦး၊ အမႈထမ္း ၂၂၆ ဦး၊
၆။ ျမန္မာႏိုင္ငံတိုင္းရင္းသားဘာသာစကားဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၇၅ ဦး၊ အမႈထမ္း ၁၁၁ ဦး။
၇။ ေက်ာင္းျပင္ပႏွင့္တစ္သက္တာပညာေရးဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၇၁ ဦး၊ အမႈထမ္း ၂၂၉ ဦး။
၈။ ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖြဲ႕(ပညာေရး) အရာထမ္း ၁၆ ဦး၊ အမႈထမ္း ၃၈ ဦး၊
၉။ နည္းပညာ၊သက္ေမြးပညာႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီဌာန၊ အရာထမ္း ၉၃၉၄ ဦး၊ အမႉထမ္း ၃၄၁၈၉ ဦး။
၁၀။ စက္မႈနည္းပညာျမႇင့္တင္ေရးႏွင့္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးဦးစီးဌာန၊အရာထမ္း ၁၂၅၀၊ အမႈထမ္း ၁၇၃၄။
၁၁။ သုေတသနႏွင့္တီထြင္ဆန္းသစ္မႈဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၁၀၂၂ ဦး၊အမႈထမ္း ၁၀၃၉ ဦး။
၁၂။ ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖြဲ႕(သုေတသန) အရာထမ္း ၁၀ ဦး၊ အမႈထမ္း ၂၂ ဦး။
၁၃။တကသိုလ္ ဒီဂရီေကာလိပ္/ေကာလိပ္(၁၅၈)ခု၊ အရာခမ္း ၅၅၄၇၁ ဦး၊ အမႈထမ္း ၇၉၆၄၅ ဦး။
ဝန္ႀကီးရံုး(၁)၊ ဦးစီးဌာန/အဖြဲ႕အစည္း(၉)ခု၊ ေလ့လာဆန္းစစ္ေရးအဖြဲ႕(၂)ဖြဲ႕။
ေကာလိပ္မ်ား
ေက်ာက္ျဖဴပညာေရးေကာလိပ္ ရခိုင္ျပည္နယ္
စစ္ကိုင္းပညာေရးေကာလိပ္ စစ္ကိုင္းတိုင္း
ေတာင္ႀကီးပညာေရးေကာလိပ္ ႐ွမ္းျပည္နယ္
ေတာင္ငူပညာေရးေကာလိပ္ ပဲခူးတိုင္း
ထားဝယ္ပညာေရးေကာလိပ္ တနသၤာရီတိုင္း
ပခုကၠဴပညာေရးေကာလိပ္ မေကြးတိုင္း
ပုသိမ္ပညာေရးေကာလိပ္ ဧရာဝတီတိုင္း
ျပည္ၿမိဳ႕ပညာေရးေကာလိပ္ ပဲခူးတိုင္း
ဘားအံပညာေရးေကာလိပ္ ကရင္ျပည္နယ္
ဘိုကေလးပညာေရးေကာလိပ္ ဧရာဝတီတိုင္း
မေကြးပညာေရးေကာလိပ္ မေကြးတိုင္း
ေမာ္လၿမိဳင္ပညာေရးေကာလိပ္ မြန္ျပည္နယ္
မံုရြာပညာေရးေကာလိပ္ စစ္ကိုင္းတိုင္း
မႏၱေလးပညာေရးေကာလိပ္ မႏၱေလးတိုင္း
မိတီၳလာပညာေရးေကာလိပ္ မႏၱေလးတိုင္း
ျမစ္ႀကီးနားပညာေရးေကာလိပ္ ကခ်င္ျပည္နယ္
ေျမာင္းျမပညာေရးေကာလိပ္ ဧရာဝတီတိုင္း
ရန္ကင္းပညာေရးေကာလိပ္ ရန္ကုန္တိုင္း
လွည္းကူးပညာေရးေကာလိပ္ ရန္ကုန္တိုင္း
သဃၤန္းကြၽန္းပညာေရးေကာလိပ္ ရန္ကုန္တိုင္း
လား႐ႈိးပညာေရးေကာလိပ္ ႐ွမ္းျပည္နယ္
လြိဳင္ေကာ္ပညာေရးေကာလိပ္ ကယားျပည္နယ္
၁၉၉၈ခု၊ဧၿပီလမွစ၍ အေျခခံပညာဦးစီးဌာနႏွင့္အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာနမ်ားကို ျပင္ဆင္တိုးခ်ဲ့ဖြဲ႔စည္း
၁၉၉၉ခု၊စက္တင္ဘာလတြင္ တကၠသိုလ္မ်ား သမိုင္းသုေတသနအဖြဲ႔ကို တကၠသိုလ္မ်ား သမိုင္းသုေတသနဦးစီးဌာနအဆင့္တိုးျမႇင့္ဖြဲ႔စည္းျခင္း
၂၀၀၄ခု၊ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံပညာေရးသုေတသနအဖြဲံအား ပညာေရးသုေတသနအဖြဲ႔ဦးစီးဌာနအျဖစ္ အဆင့္တိုးျမႇင့္ဖြဲ႔စည္းျခင္း၊ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနလက္ေအာက္တြင္ ဦးစီးဌာနႏွင့္အဖြဲ႔(၁၀)ခုျဖစ္ေပၚလာျခင္း
၂၀၀၇ခု၊ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ တကၠသိုလ္မ်ား သမိုင္းသုေတသနဦးစီးဌာနအား သမိုင္းသုေတသနဦးစီးဌာနအျဖစ္ ယဥ္ေက်းမႈဝန္ႀကီးဌာနသို႔လြဲေျပာင္းေပးခဲ့သျဖင့္ဦးစီးဌာနႏွင့္အဖြဲ႔(၉)ခုျဖင့္ တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္လ်က္႐ွိျခင္း
အမ်ဳိးသားပညာေရး မဟာဗ်ဴဟာ စီမံကိန္း (၂၀၁၆-၂၀၂၁)
>လူသားတို႔၏ဘံုတြင္အလံုၿခံဳဆံုးေဆးဝါး - စာဖတ္ျခင္း။
>ကမၻာ့ေသြးလွဴရွင္မ်ားေန႔ေဆာင္ပုဒ္- ျမင့္ျမတ္ျဖဴစင္ေသြးလွဴရွင္။
>DOTSအဓိပၸာယ္- တိုက္ရိုက္ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္ရႈၿပီး၊အခ်ိန္တိုအတြင္း ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသျခင္းနည္းလမ္း။
>စစ္မွန္ေသာတန္ဆာဆင္မႈ - စင္ၾကယ္ျမင့္ျမတ္ျခင္း။
>ဇာတ္ႀကီးဆယ္ဘြဲ႔ အတိုေကာက္ - ေတ ဇ သု ေန မ ဘူ စန္ နာ ဝိ ေဝ။
>အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဒီမိုကေရစီေန႔ - စက္တင္ဘာလ၁၅။
>သန္းေခါင္စားရင္ေကာက္ယူေသာခုနွစ္မ်ား - 1953 . 1973 . 1983 . 2014(မတ္လ၃၀မွဧၿပီ၁၀ရက္)
ဦစားေပးသိရမည့္ ပညာေရးအတိုေကာက္မ်ား
TEO - Township Education Officer - ၿမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴး
DTEO - Deputy Township Education Officer -ဒုတိယၿမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴး
ATEO - Assistant Township Education Officer -လက္ေထာက္ၿမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴး
SAT- Senior Assistant Teacher -အထက္တန္းျပ ဆရာ / ဆရာမ
JAT- Junior Assistant Teacher -အလယ္တန္းျပ ဆရာ / ဆရာမ
PAT - Primary Assistant Teacher -မူလတန္းျပ ဆရာ / ဆရာမ
BEHS - Basic Education High School -အေျခခံပညာ အထက္တန္းေက်ာင္း
BEMS- Basic Education Middle School -အေျခခံပညာ အလယ္တန္းေက်ာင္း
BEPS- Basic Education Primary School -အေျခခံပညာမူလတန္းေက်ာင္း
Branch BEHS - အေျခခံပညာ အထက္တန္းေက်ာင္း (ခြဲ)
Branch BEMS - အေျခခံပညာအလယ္တန္းေက်ာင္း (ခြဲ)
Branch BEPS - အေျခခံပညာ မူလတန္းေက်ာင္း (ခြဲ)
Post BEPS - အေျခခံပညာ မူလတန္းလြန္ေက်ာင္း
Affillated BEHS- တြဲဘက္အေျခခံပညာအထက္တန္းေက်ာင္း
Affillated BEMS- တြဲဘက္အေျခခံပညာ အလယ္တန္းေက်ာင္း
Affillated BEPS - တြဲဘက္အေျခခံပညာ မူလတန္းေက်ာင္း
Monastic Primary School -ဘုန္းေတာ္ႀကီးသင္ မူလတန္းေက်ာင္း
PTA- Parents Teachers Association -မိဘဆရာအသင္း
BOT- Board of Trustees
SBT - School Board of Trustees - ေက်ာင္းအက်ိဳးေဆာင္အဖြဲ႔
SC - School Council - ေက်ာင္းေကာင္စီ
School Grant - ေက်ာင္းေထာက္ပံ့ေၾကး
BOS- Board of Study ဘာသာရပ္အသင္းအဖြဲ႔
CPR - Comprehensive Personal Record - အရည္အခ်င္းစစ္မွတ္တမ္း(ပင္ကိုယ္ရည္မွတ္တမ္း)
MRC- Monthly Repord Card - လစဥ္ပညာရည္တိုးတက္မႈမွတ္တမ္း
CET - Chapter End Test အခန္းဆံုးစစ္ေဆးျခင္း
DCR - Discipline Control Register - စည္းကမ္းထိမ္းသိမ္းေရးမွတ္တမ္း
SCA - School Calendar Activities - ေက်ာင္းျပကၡဒိန္ လႈပ္ရွားမႈ
SRF - School Revolving Fund - ပညာေရး ေငြပေဒသာပင္
CAPS - Continuous Assessment and Progression System - စဥ္ဆက္မျပတ္အကဲျဖတ္၍ အတန္းတင္ေပးေသာစနစ္
MOE- Ministry of Education - ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာန
DBE- Department of Basic Education - အေျခခံပညာဦးစီးဌာန
DEPT- Department of Education Planning and Training - ပညာေရးစီမံကိန္းႏွင့္ ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန
DG- Director General - ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္
Director - ညႊန္ၾကားေရးမွဴး
DD - Deputy Director - ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴး
DEO- District Education Officer - ခရိုင္ပညာေရးမွဴး
NEA - National Education Association - အမ်ိဳးသားပညာေရးအသင္းႀကီး
ပညာေရးဆိုင္ ရာအတိုေကာက္မ်ားႏွင့္ ပညာေရးဆိုင္ရာ အဂၤလိပ္ေ၀ါဟာရမ်ား
လူတိိုင္းအတြက္ပညာေရး - Education For All.
လူတိုင္းအက်ံဳးဝင္ပညာေရး - Inclusive Education
မသင္မေနရပညာေရး - Compulsory Education Law.
JICA - Japan International Cooperation Agency ဂ်ပန္ႏိုင္ငံတကာပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးေအဂ်င္စီ
CFS- Child Friendly School - ကေလးေပ်ာ္ေက်ာင္း
TFS- Teacher Friendly School -ဆရာေပ်ာ္ေက်ာင္း
CESR-Comprehensive Education Sector Review - (ဘက္စံုလႊမ္းၿခံဳႏိုင္ေသာပညာေရးက႑ ေလ့လာသံုးသပ္ေရး)
DBE --- Department of Basic Education ( အေျခခံပညာ ဦးစီးဌာန)
DEPT ---- Department of Education Planning and Training ( ပညာေရးစီမံကိန္းႏွင့္ ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန)
D.T.Ed....Diploma in Teacher Education
DTEC --- Diploma in Teacher Education Competency Training ( လုပ္ငန္းခြင္ အၾကိဳဆရာအတတ္ကြ်မ္းက်င္မွုဒီပလို
မာသင္တန္း)
MOE---- Ministry of Education ( ပညာေရး၀န္ၾကီးဌာန)
CESR ----- Comprehensive Education Sector Review. ( ဘက္စုံလႊမ္းျခံဳ ပညာေရးဂ႑ ျပန္လည္သုံးသပ္ေရး)
EXCEL – Extended and Continous Education and learning for out of School Children Programme ( ေက်ာင္း
ျပင္ပကေလးသူငယ္မ်ားအတြက္ စဥ္ဆက္မျပတ္တိုးခ်ဲ႕သင္ယူျခင္းအစီစဥ္ )
MDG --- Millennium Development Goals ( ေထာင္စုႏွစ္ရည္မွန္ခ်က္)
QBE------- Quality Basic Education ( အရည္ေသြးရွိ အေျခခံပညာ)
SIP-------- School Improvement Plan ( ေက်ာင္းဖြံ႕ျဖိဳးေရးအစီစဥ္ )
SSA ------- School Self- Assessment ( ေက်ာင္း၏လိုအပ္ခ်က္ကို စီစစ္ျခင္း)
TEMIS ---- Township Education Management and Information System ( ျမိဳ႕နယ္အဆင့္ ပညာေရးဆိုင္ရာ သတင္း
အခ်က္အလက္စီမံခန္ခြဲမွုစနစ္ )
DG(Director General/ၫႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္)
DD----(Deputy Director/ဒုတိယၫႊန္ၾကားေရးမွဴး)
AD-----(Assistant Director /လက္ေထာက္ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး)
TEO------- Township Education officer ( ျမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴး)
DTEO-----(Deputy Township Education officer)
ATEO------(Assistant Township Education officer)
TED ------ Township Education Director ( ျမိဳ႕နယ္ပညာေရးညြန္ၾကားေရးမွဴး )
SO ------- Staff Officer ( ဦးစီးအရာရွိ)
AS ------- Assistant Supervisor ( လက္ေထာက္ ႀကီးၾကပ္ေရးမွဴး)
SRF ------ School Revolving Fund ( ပညာေရး ပေဒသာပင္ )
MRC ----- Monthly Report Card ( လစဥ္ပညာေရးတိုးတက္မွူမွတ္တမ္း)
CPR ------ Comprehensive Personal Record ( ဘက္စုံးပညာေရးမွတ္တမ္း)
TC ------ Transfer Certificate ( ေက်ာင္းေျပာင္းလက္မွတ္)
TO ------- Transfer Order ( အေျပာင္းအေရြး အမိ္န္႕)
AO ------- Appointment Order ( ခန္႕အပ္စာ)
PPS ------- Post Primary School ( မူလြန္ေက်ာင္း)
SCA ------- School Calendar Activities ( ေက်ာင္းျပကၡဒိန္ပါလုပ္ရွားမူ)
PTA ------- Parent – Teacher Association ( မိဘဆရာအသင္း )
SBT ------- School Board of Trustees ( ေက်ာင္းအက်ိဳး ေတာ္ေဆာင္အဖြဲ႕ )
SC -------- School Council ( ေက်ာင္းေကာင္စီ)
CET ------ Chapter- End Test (အခန္းဆံုးစစ္ေဆးျခင္း )
CQE ------ Comprehensive Quality Education Programme ( ဘက္စုံ အရည္ေသြးျမင့္ပညာေရး )
QBE ------Quality Basic Education Project ( အရည္အေသြးျမင့္ အေျခခံပညာေရးစီမံကိန္း)
CFS ------- Child Friendly School ( ကေလးေပ်ာ္ေက်ာင္း )
EFA ------- Education For All ( လူတိုင္းအတြက္ပညာေရး )
ACIS ---- All Children in School ( ကေလးအားလုံးေက်ာင္းေနေရး )
CCA ---- Child-Centered Approach ( ကေလးဗဟိုျပဳ ခ်ဥ္ကပ္နည္း)
IE --------Inclusive Education ( လူတိုင္းအက်ဳံး၀င္ပညာေရး )
CLC ------- Community Leaning Centre ( ရပ္ရြာပညာေရး ပေဒသာ)
ICDP ----- Integrated Community and Progression System ( ေက်းလက္လူထူဖြံျဖိဳးတိုးတက္ေရးစီမံခ်က္)
CAPS ----- Continuous Assessment and Progression System (စဥ္ဆက္မျပတ္ အကဲျဖတ္၍ အတန္းတင္ေပးေသာစနစ္)
MLRC ----- Myanmar Literacy Resource Centre ( ျမန္မာစစ္တတ္ေျမာက္ေရး အေထာက္အကူျပဳပင္မဌာန)
NEA ------ National Education Association ( အမ်ိဳးသားပညာေရးအသင္းၾကီး)
HDI ------ Human Development Index ( လူသားဖြံျဖိဳးမူ အညြန္ကိန္း)
IT -------- Information Technology ( သတင္းအခ်က္အလက္နည္းပညာ)
BOS ------ Board of Study ( ဘာသာရပ္အသင္းအဖြဲ႕)
CPE ----- Compulsory Primary Education ( အသင္မေနရ ပညာေရးစနစ္)
EMIS ---- Education Management Information System ( ပညာေရးစီမံခန္႕ခြဲမူသတင္းအခ်က္အလက္လုပ္ေဆာင္မူစနစ္)
EDBS ----- Education Data Broadcasting System ( အီလက္ထေရာနစ္အခ်က္အလက္လုပ္ေဆာင္မူစနစ္ )
TEFAT ----- Teacher Education For All Teacher ( ဆရာမ်ားအားလုံးအတြက္ဆရာအတတ္သင္)
CTPD ----- Continuous Teacher Profession Development ( ဆရာအတတ္ပညာသင္လုပ္ငန္းစဥ္ဆက္မျပတ္္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုး
တက္ေရး )
BEGE ---- Basic Education and Gender Equality Programme ( အေျခခံ ပညာေရးႏွင့္ က်ားမခြင့္တူညီမွ်ေရးအစီစဥ္)
EXCEL ---- Extended and Continuous Education and Learning
EQM-------- Education Quality and Management ( ပညာေရ အရည္အေသြးႏွင့္ စီမံခန္႕ခြဲမူ)
PGDMA --- Post Graduate Diploma in Multi-media Arts ( Education) ( မာလ္တီမီဒီယာအတတ္ပညာဘြဲ႕လြန္ဒီပလို
မာ ( ပညာေရး ) သင္တန္း)
NFPE ------ Non-Formal Primary Education ( ေက်ာင္းျပင္ပမူလတန္းပညာေရး)
SRF ------- School Revolving Fund ( ပညာေရးေငြပေဒသာပင္ )
PAT ----- Primary Assistant Teacher ( မူလတန္းဆရာ )
JAT ------ Junior Assistant Teacher ( အလယ္တန္းျပဆရာ)
SAT ------ Senior Assistant Teacher ( အထက္တန္းျပဆရာ )
B.Ed ----- Bacholar of Education ( ပညာေရးဘြဲ႕)
M.B,B.S—Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery ( ဆရာ၀န္ဘြဲ႕)
BDS ----- Bachelor of Dental Surgery ( သြားဘက္ဆိုင္ရာ ဆရာ၀န္ဘြဲ႕)
B.V.S ---- Bachelor of Veterinary Science ( တိရစၦာန္ေဆးကုဆရာ၀န္ဘြဲ႕)
B.E ----- Bachelor of Engineering ( အင္ဂ်င္နီယာဘြဲ႕ )
B.Arch--- Bachelor of Architecture ( ဗိသုကာဘြဲ႕)
B.Ag ----- Bachelor of Agriculture ( စိုက္ပ်ိဳေရးဘြဲ႕)
B.Sc----- Bachelor of Science ( သိပၸံဘြဲ႕)
B.A ------ Bachelor of Arts ( ၀ိဇာဘြဲ႕)
L.L.B---- Bachelor of Laws ( ဥပေဒဘြဲ႕)
B.Eco---- Bachelor of Economics ( စီးပြားေရးဘြဲ႕)
B. Com --- Bachelor of Commerce ( ၀ါဏိဇဘြဲ႕)
M.A ------ Master of Arts ( မဟာ၀ိဇာဘြဲ႕)
M.Sc------ Master of Science ( မဟာသိပၸံဘြဲ႕)
B.Tech---- Bachelor of Technology ( နည္းပညာဘြဲ႕)
B.N.Sc----- Bachelor of Nursing Science ( သူနာျပဳသိပၸံဘြဲ႕)
B.C.S.c---- Bachelor of Computer Science ( ကြန္ပ်ဳတာသိပၸံ)
M.Phil ...... Master of Philosophy
M.Ed......... Master of Education (မဟာ ပညာေရးဘြဲ႕)
Ph.D------ Doctor of Philosophy ( ေဒါက္တာဘြဲ႕)
UNESCO—United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (သိပၸံႏွင့္ ယုဥ္ေက်းမူအဖြ႕ဲ)
HRDP----- Human Resource Development Programme ( လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ဖြံ႕ျဖိဳးမွုအစီစဥ္)
CPR-------Comprehensive Personal Record ( အရည္ခ်င္းမွတ္တမ္း)
lPC------ Last Pay Certificate
GCE-O--- General Certificate of Education –Ordinary.
ASL ----- Athletic, Stationary and Library.
PPTT ---- Pre-Service Primary Teacher Training
CET ....... Certificate in Educational Technology
SCET ......Special Certificate in Educational Technology
ပညာေရးႏွင့္ဆိုင္ေသာ အတိုေကာက္စာလံုးမ်ား
ACIS = All Children In School
AFT = Aera Focus Township
ASL = Athletic ,Stationary ,Libray
AIA =Achievement Test , Intelligence Test ,Altitude Test
AY = Academic Year
BBB = Book,Brain,Bulding
BBBB =Book,Brain,Budget Building
BEHS =Basic Education High School
BEMS =Basic Education Middle School
BEPS =Basic Education Primary School
BLP =Basic Learning Programme
CPR =Comprehensive Personal Record
CET = Chapter End Test
CAPS = Continues Assessment and Progression System
CFS = Child Friendly School
CAL = Computer Aided Instruction
CCA = Child Centre Approach
CHRD = Centre of Human Resource Development
CEP = Continuing Education Programme
CLC = Community Learning Centre
CATV = Cable Television
CCTV = Closed-circuit Television
DBE = Department of Basic Education
DBPT = Department of Educational Plannin
ပညာေရး နယ္ပယ္မွ အခ်က္အလက္မ်ား
ပညာေရးနယ္ပယ္မွအခ်က္အလက္မ်ား
၁။ ပညာေရးဝန္ႀကီး - Dr.မ်ိဳးသိမ္းႀကီး
၂။ ပညာေရး ဒုတိယဝန္ႀကီး - ဦးဝင္းေမာ္ထြန္း
၃။ ပညာေရးဝန္ျကီးဌာန၏ရည္ရြယ္ခ်က္နွင့္တာဝန္ -
1.ေက်ာင္းေနအရြယ္လူငယ္အားလုံးပညာသင္ယူခြင့္႐ွိေစရန္။
2.ျမန္မာနိူင္ငံ၏ပညာေရးအဆင့္အတန္းျမင့္မာလာေစရန္။
ပညာေရးေဆာင္ပုဒ္မ်ား
၁။ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနေဆာင္ပုဒ္ - စိတ္ဓာတ္၊စည္းကမ္း၊ပညာ
၂။ ပညာေရးေဆာင္ပုဒ္ - ပညာေရးျဖင့္ ေခတ္မီဖြ႔ံၿဖိဳး တိုးတက္ေသာ နိဳင္ငံေတာ္ႀကီး တည္ေဆာက္အံ့။
၃။ ဘက္စံုပညာေရး ေဆာင္ပုဒ္ - ကာယ၊ ဥာဏ၊ စာရိတၱႏွင့္ ရသ၊ သက္ေမြး ဘက္စံုပညာေရး။
၄။ မိဘ ဆရာ အသင္းေဆာင္ပုဒ္ - မိဘဆရာပူးေပါင္း ကေလးပညာေကာင္း။
၅။ ေက်ာင္းေကာင္စီေဆာင္ပုဒ္ -
1.အမ်ားအက်ိဳးေဆာင္ကိုယ့္အက်ိဳးေအာင္။
2.စုေပါင္းညီညာေအာင္ေၾကာင္းျဖာ။
၆။ စာေပဗိမာန္ေဆာင္ပုဒ္-အေမွာင္ခြင္း၍အလင္းေဆာင္အံ့။
၇။ ပညာတန္ေဆာင္ေဆာင္ပုဒ္- ပညာ၊သမာ၊အာဘာ နတၳိ။
၈။စာတတ္ေျမာက္ေရးေန႔ေဆာင္ပုဒ္ -"စာတတ္ေျမာက္ေရးေဆာင္႐ြက္စို႔ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုတည္ေဆာက္ဖို႔"
၉။ဆရာမ်ားေန႔ေဆာင္ပုဒ္ -"လူေဘာင္အဖြဲအစည္းစဥ္ဆက္မျပတ္တိုး၊တတ္ေရးဆရာ႕စြမ္းရည္ျမႇင့္တင္ေပး"
၁၀။ကမာၻ့ဆရာမ်ားေန႔ေဆာင္ပုဒ္ - "ဆရာမ်ားကို တန္ဖိုးထားလို႔ သူတို႔အဆင့္အတန္းကို ျမႇင့္တင္စို႔"
(Valuing Teachers,Improving their Status)
၁၁။အေျခခံပညာေက်ာင္းမ်ား၏ေဆာင္ပုဒ္ - "စိတ္ဓာတ္-စည္းကမ္း-ပညာ"
>ကမာၻ႔ဆရာမ်ားေန႔(World Teacher' Day) - ေအာက္တိုဘာလ(၅)ရက္ (ဆရာမ်ားေန႔ကို ၁၉၆၆တြင္စတင္ခဲ့သည္။)
>စာတတ္ေျမာက္ေရးေန႔ကို 1956 အီရန္နိုင္ငံတြင္စတင္ခဲ့သည္။
>၊စာတတ္ေျမာက္ေရးေန႔ေဆာင္ပုဒ္ကို ယူနတ္စကိုအဖြဲ႕ႀကီးမွသတ္မွတ္ေပးသည္။
>နိုင္ငံတကာစာတတ္ေျမာက္ေရးေန႔ စက္တင္ဘာလ(8)ရက္
>ပညာယူနည္း၃သြယ္ -
1.ေက်ာင္းတြင္းပညာေရး(Formal Education)၊
2.ေက်ာင္းျပင္ပပညာေရး (Non-Formal Education)
3.ကိုယ္တိုင္သတ္မွတ္သင္ယူပညာေရး (Informal Education)
>ေက်ာင္း၏က်င့္ရာ ခုႏွစ္ျဖာ
၁။ေက်ာင္း၏ျမင့္ျမတ္ျခင္းဆိုသည္မွာ ဆရာသမားကို႐ိုေသေလးစားျခင္း၊
၂။ေက်ာင္း၏အႏွစ္သာရမွာ စည္းကမ္း႐ွိျခင္း၊စာႀကိဳးစားျခင္း။
၃။ေက်ာင္း၏ၿငိမ္းခ်မ္းျခင္းဆိုသည္မွာ တစ္ဦးေပၚတစ္ဦး ေမတၱာသစၥာ႐ွိျခင္း။
၄။ေက်ာင္း၏က်က္သေရဆိုသည္မွာ ေက်ာင္း၏ ဝန္းက်င္သန္႔႐ွင္းစင္ၾကယ္ျခင္း။
ေက်ာင္း၏ဂုဏ္သတင္းဆိုသည္မွာ အမ်ားအက်ိဳးသယ္ပိုးေဆာင္ရြက္ျခင္း။
၆။ေက်ာင္း၏ေပ်ာ္ရႊင္ျခင္းဆိုသည္မွာ စည္းလံုးညီၫြတ္ျခင္း။
၇။ေက်ာင္း၏ပင္မအလုပ္ဆိုသည္မွာ ႏိုင္ငံသားေကာင္းေမြးထုတ္ေပးျခင္း။
>ေက်ာင္းေကာင္စီ၏ သစၥာ အဓိ႒ာန္ ၄ခ်က္မွာ
၁။မိမိကိုယ္ကိုေကာင္းေအာင္ႀကိဳးစားမည္
၂။မိမိအတန္းကိုေကာင္းေအာင္ႀကိဳးစားမည္။
၃။မိမိေက်ာင္းကိုေကာင္းေအာင္ႀကိဳးစားမည္။
၄။မိမိတိုင္းျပည္အတြက္ေကာင္းေအာင္ႀကိဳးစားမည္
>စည္းကမ္းလိုက္နာမႈႏွစ္မ်ိဳး - (1)အေၾကာက္တရားႏွင့္ယွဥ္သည့္လိုက္နာမႈ (2)အသိတရားႏွင့္ယွဥ္သည့္လိုက္နာမႈ။
>ေက်ာင္းလုပ္ငန္းစြမ္းေဆာင္မႈအဆင္၁၂ခ်က္ကုိခြဲျခားထားသည့္အပုိင္း၂ပုိင္းမွာ
၁။စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအပိုင္း ၂။သင္ၾကားေရးအပိုင္း
> ျမန္မာ့ပညာေရး ရည္မွန္းခ်က္
"မ်က္ေမွာက္ကာလျဖစ္ေသာ ပညာေခတ္စိန္ေခၚမႈကို ရင္ဆိုင္နိုင္မည့္ အစဥ္ေလ့လာသင္ယူႏိုင္ေသာ လူ႕ေဘာင္အဖြဲ႕အစည္းကို ဖန္တီးေပးနိုင္သည့္ ပညာေရးစနစ္တစ္ခု ျဖစ္ထြန္းလာေစရန္"
>ျမန္မာနိုင္ငံ၏ပညာေရး မူဝါဒ(4)ရပ္
(1)အေျခခံပညာကို လူတိုင္းသင္ယူခြင့္႐ရွိေစရန္
(2)ကိုယ္က်င့္တရား စာရိတၱျမင့္မားမႈကို အေျခခံရန္
(3)နိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္မႈအတြက္ လိုအပ္ေသာ သိပၸံနွင့္နည္းပညာအပါအဝင္ ပညာရပ္အသီးသီးကို တိုးတက္ျပန္႔ပြားေစရန္
(4)နိုင္ငံေတာ္၏ ေက်းဇူးသစၥာခံျပီး နိုင္္ငံေတာ္တည္ေဆာက္မႈအတြက္အလုပ္အေက်ြးျပဳမည့္ အတတ္ပညာရွင္ အသိပညာရွင္မ်ား က်ြမ္းက်င္သည့္လုပ္သားေကာင္းမ်ားနွင့္လက္ေတြ႕လုပ္ေဆာင္နိုင္မည့္ တတ္က်ြမ္းေသာ ပညာရွင္မ်ားေမြးထုတ္ေပးရန္
>ဆရာေကာင္းျဖစ္ဖို့"စ"ငါးလုံးနွင့္"အ"ငါးလုံး
`စ´ငါးလုံး
၁.စိတ္ဓာတ္မြန္ျမတ္ခိုင္မာျခင္း
၂.ေစတနာမွန္ျခင္း
၃.စည္းကမ္း႐ိုေသလိုက္နာျခင္းႏွင့္စာရိတၱေကာင္းျခင္း
၄.စာေပကိုစနစ္တက်ေလ့လာျခင္း
၅.စိစစ္ေ၀ဖန္သည့္အေလ့အက်င့္ပ်ိဳးေထာင္ျခင္း
`အ´ငါးလုံး
၁.အဂတိတရားေလးပါးေ႐ွာင္ပါ
၂.အ႐ွက္မ႐ွိလူမ်ိဳးအလဇၨီျဖစ္ျခင္းကိုေ႐ွာင္ပါ
၃.အေခ်ာင္ခိုမႈကိုေ႐ွာင္ပါ
၄.အစြန္းေရာက္မႈကိုေ႐ွာင္ပါ
၅.အသျပာေလာက၏လႊမ္းမိုးမႈကိုေ႐ွာင္ပါ
>ဆရာ့ဝတ္ငါးပါး
၁။အတတ္လည္းသင္ ၂။ ပဲ႔ျပင္ဆံုးမ ၃။ သိပၸမခ်န္
၄။ေဘးရန္ ဆီးကာ ၅။သင့္ရာအပ္ပို႔ ဆရာတို႔ က်င့္ဖို႔ဝတ္ငါးျဖာ။
>တပည့္ဝတ္ငါးပါး
၁။ညီညာထၾကြ ၂။ဆံုးမနာယူ ၃။ လာမူၾကိဳဆီး
၄။ထံနီးလုပ္ေၾကြး ၅။ သင္ေတြးအံရြတ္
တပည့္ဝတ္ မခ်ြတ္ငါးခုသာ။
>နာယကဂုဏ္ေျခာက္ပါး
၁။ခမာ - သည္းခံျခင္း
၂။ဇာဂရိယ - နိုးၾကားျခင္း
၃။ဥ႒ာန - ထၾကြလံု႔လရိွျခင္း
၄။ သံဝိဘာဂ- ေဝဖန္ေပးကမ္းတတ္ျခင္း
၅။ ဒယာ - သနားျခင္း
၆။ ဣကၡဏာ - အေျမာ္အျမင္ရိွျခင္း
>အနာယကဂုဏ္
၁။ ဂဏန္း ၂။ ပုတ္သင္ ၃။ ကိုင္းပင္ ၄။ ႏြားသိုး ၅။လိပ္မ်ိဳး
၆။ ေခြးအ အ နာယက။
~ခင္ပြန္းၾကီးဆယ္ပါး~
၁။ဘုရား ၂။ရဟႏၲာ ၃။ပေစၥကဗုဒၶါ
၄။အဂၢသာဝက ၅။အမိ ၆။အဖ
၇။ဆရာ ၈။အသက္ၾကီးသူ ၉။တရားေပးသူ
၁၀။အဝတ္အစားေပးသူ
၁။ပညာသင္အခ်ိဳး KG+5 : 4 : 3
၂။အခမဲ့ပညာေရးစတင္နွစ္ - မူလတန္း -၂၀၁၁-၂၀၁၂ ၊အလယ္တန္း -၂၀၁၂-၂၀၁၃၊ အလယ္တန္း -၂၀၁၃-၂၀၁၄
၃။စင္(၃)စင္ - ၁၊ေဆးလိပ္ကင္းစင္၊ ၂၊အမိႈက္ကင္းစင္၊ ၃၊ျခင္က်ားကင္းစင္
၄။ကိုယ္ပိုင္ေက်ာင္းစုစုေပါင္း ၃၃၅
၅။၂၀၁၅အေျခခံစာတတ္ေျမာက္ေရးလုပ္ရွားမူ႔ကာလ ဧၿပီလ၁ရက္ေန႔မွေမလ၁၅ရက္
၆။၂၀၁၄-၂၀၁၅ ပညာေရးအသံုးစရိတ္ ၅.၉၆%
၇။ေက်ာင္းအပ္နံွေရးသီတင္းပတ္ ဇြန္လပထမအပတ္
၈။အမ်ိဳးသားပညာေရးဥေပျပဌာန္းေန႔ ၂၀၁၄ စက္တင္ဘာလ ၃၀
၉။၂၀၁၄-၂၀၁၅ စာတတ္ေျမာက္မႈ႕နႈန္း ၉၅.၁၃%
၁၀။ကြန္ပ်ဴတာတကၠသိုလ္ ၂၄ခု
၁၁။အဆင့္ျမင့္ကြန္ပ်ဴတာ ၂ခု
၁၅။ျမန္မာနိုင္ငံကင္းေထာက္ခ်ဳပ္္ ေဒၚတင္လွၾကည္
၁၆။ကင္းေထာက္ဒုတိယဥကၠဌ ေဒၚခင္ေစာဥမၼာ
၁၇။အအအ မွာ အေရး၊အဖတ္၊အတြက္
၁၈။အအအၿပိဳင္တူ႐ြက္ဆိုေသာစကားလံုး ဝ ထ က လ သ
၁၉။KGအရွည္ Kinder garten
၂၀။ေက်း႐ြာစာၾကည့္တိုက္ေပါင္း ၅၅၅၇၅
၂၀၁၇-၁၈ ပညာသင္ႏွစ္ ပထမတန္း သင္ရုိးသစ္ ျပဌာန္းဖတ္စာမ်ားမွာ စုစုေပါင္း ၁၀ အုပ္ပါဝင္သည္။ယင္းတို႔မွာ -
၁။ ျမန္မာဖတ္စာ ၆။ စာရိတၲႏွင့္ျပည္သူ႕နီတိ
၂။ English Text ၇။ ကာယပညာ
၃။ သခ်ၤာ ၈။ အႏုပညာ (ဂီတ)
၄။ လူမႈေရး ၉။ အႏုပညာ (ပန္းခ်ီ)
၅။ သိပၸံ ၁၀။ ဘဝတြက္တာ က်ြမ္းက်င္စရာ
ဟူ၍ ျပဌာန္းထားပါတယ္။
စနစ္သစ္ အေျခခံပညာေရး
>KG+5+4+3
KG+မူလတန္းပညာေရး+အလယ္တန္းပညာေရး + အထက္တန္းပညာေရး
>မူလတန္းပညာေရး
-ပထမတန္း-ဒုတိယတန္း-တတိယတန္း-စတုတၳတန္း-ပဥၥမတန္း
>အလယ္တန္းပညာေရး
-ဆဌမတန္း-သတၲမတန္း-အဌမတန္း-နဝမတန္း
>အထက္တန္းပညာေရး
-ဒသမတန္း-ဧကဒသမတန္း-ဒြာဒသမတန္း
>ျမိဳ႔႕နယ္မ်ားမွာ ပထမတန္းသင္ရုိးသစ္မ်ားအတြက္ သင္တန္းမ်ားကုိ 24-4-2017 မွ 9-5-2017 ထိ ၁၄ ရက္သင္တန္း ဖြင့္လွစ္သြားမွာ ျဖစ္တယ္လုိ႕ ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။
>What is e-Education?
e -Education means Eduaction for everyone, at anytime and everywhere by modern electronic devices.
လူတစ္ဦးခ်င္းစီ အတြက္ အခ်ိန္ ႏွင့္ ေနရာမေရြး ေခတ္ေပၚအီလက္ထရြန္းနစ္ ပစၥည္းမ်ားသုံး၍ သင္ယူႏုိင္သည့္ ပညာေရးရယူပုံ
ရယူနည္းကုိ e Education ဟုေခၚသည္။
>What is IELTS?
IELTS ဆိုတာ International English Language Testing System ကို ေခၚတာပါ။
Listening, Reading, Writing နဲ႔ Speaking
ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ ရည္႐ြယ္ခ်က္မ်ား
ျမန္မာစာ
- စာေရး၊ စာဖတ္ ဝါသနာပါလာေစရန္။
- ေရးထုံး၊ သတ္ပုံ စသည္ မွန္ကန္ေစရန္။
အဂၤလိပ္
- ဘာသာစကားနယ္ပယ္ ကြၽမ္းက်င္ေစရန္။
- နိုင္ငံတကာႏွင့္ဝင္ဆံ့ ရင္ေဘာင္တန္းနိုင္ေစရန္။
သခ်ၤာ
- ဘဝျပႆနာမ်ားကို တိတိက်က် ေျဖရွင္းနိုင္ေစရန္။
- မွန္ကန္ေသာ ေျဖရွင္းမွဳျဖင့္ အခက္အခဲမွ ေက်ာ္လႊားနိုင္ေစရန္။
သမိုင္း
- မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ဓာတ္ ရွင္သန္ ထက္ျမက္လာေစရန္။
- မိမိနိင္ငံဧ၊္အခ်ဳပ္အခ်ာ အာဏာကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္နိုင္ေစရန္။
ပထဝီ
- ေရထု ေျမထုႏွင့္ သဘာဝေလာကကုိ ခ်စ္ျမတ္နိုးတတ္ေစရန္။
- နိုင္ငံဧ၊္ နယ္နိမိတ္ကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္လိုစိတ္ ျဖစ္ေပၚလာေစရန္။
သိပၸံ
- စြန္႔စားတီထြင္လိုစိတ္ ျဖစ္ေပၚလာေစရန္။
- ေခတ္ႏွင့္အညီ တိုးတက္ေနေသာ နည္းပညာမ်ား သိရွိလာေစရန္။
အေထြေထြ
၁။၂၀၁၇ခုႏွစ္၊တကၠသိုလ္ဝင္စာေမးပြဲကို(၈.၃.၂၀၁၇)ရက္၊ဗုဒၶဟူးေန႔နံနက္(၀၉:၀၀)နာရီအခ်ိန္၌ ျမန္မာတစ္ျပည္လံုးတြင္ တစ္ၿပိဳင္တည္းစတင္က်င္းပ ျပဳလုပ္ပါသည္။
>ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း၌ စာစစ္ဌာန- ၁၅၇၇ခု ၊ >ႏိုင္ငံျခား႐ွိျမန္မာႏိုင္ငံသံရံုးမ်ား၌ စာစစ္ဌာန- ၁၇ ခု႐ွိပါသည္။
>စာစစ္ဌာနအားလံုးေပါင္း(ျပည္တြင္း+ျပည္ပ)-၁၅၉၄ခု
> ႏိုင္ငံျခားစာစစ္ဌာန(၁၇)ခုတြင္ ေျဖဆိုရန္စာရင္းသြင္းသူ-၁၇၄ဦး
> ေနျပည္ေတာ္တြင္ စာစစ္ဌာနေပါင္း(၃၉)ခု ေျဖဆိုရန္စာရင္းသြင္းသူ-၂၀၇၆၆ဦး
> ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးတြင္ စာစစ္ဌာနေပါင္း-၂၁၇ခု၊ >ေျဖဆိုရန္စာရင္းသြင္းသူ - ၁၁၄၂၃၇ဦး
> စစ္ကိုင္းတိုင္းေျဖဆိုရန္စာရင္းသြင္းသူ- ၉၆၉၂၄ဦး၊ > လာေရာက္ေျဖဆိုသူ- ၉၂၇၀၃ဦး (၉၅.၆၅%)
> ျပည္တြင္း၊ျပည္ပ႐ွိ ေျဖဆိုရန္စာရင္းေပးသြင္းသူ-၇၆၇၄၂၂ဦး
> ပထမရက္တြင္ လာေရာက္ေျဖဆိုသူ-၇၁၆၂၁၆ဦး (၉၃.၃၃%)
> စိတ္ႀကိဳက္ျမန္မာစာဘာသာတြဲေျဖဆိုသူ တျပည္လံုးတြင္-၃ဦး
>ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနအဖြဲ႔အစည္း
၁။ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးရံုး (Union Minister's Office)
၂။အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာန (Department of Higher Education)
၃။ပညာေရးသုေတသန၊စီမံကိန္းႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန (Department of Educational Research,Planning and Training)
၄။အေျခခံပညာဦးစီးဌာန (Department of Basic Education)
၅။ျမန္မာႏိုင္ငံစာစစ္ဦးစီးဌာန (Department of Myanmar Examinations)
၆။ျမန္မာႏိုင္ငံတိုင္းရင္းသားဘာသာစကားဦးစီးဌာန (Department of Myanmar Nationalities' Languages)
၇။ေက်ာင္းျပင္ပပညာေရးဦးစီးဌာန (Department of Alternative Education)
၈။ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖြဲ႔(ပညာေရး) (Monitoring and Evaluation Team(Education))
၉။နည္းပညာ၊သက္ေမြးပညာႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန (Department of Technical,Vocational Education and Training)
၁၀။စက္မႈနည္းပညာျမႇင့္တင္ေရးႏွင့္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးဦးစီးဌာန (Department of Technology Promotion and Coordination)
၁၁။သုေတသနႏွင့္တီထြင္ဆန္းသစ္မႈဦးစီးဌာန (Department of Research and Innovation)
၁၂။ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖ႔ြဲ(သုေတသန) (Monitoring and Evaluation Team(Research))
၁၃။တကၠသိုလ္၊ဒီဂရီေကာလိပ္၊ေကာလိပ္(၁၅၈)ခု (Universities,Degree Colleges and Colleges (158))
ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနရွိ ညႊန္ၾကားေရးမႈးခ်ဳပ္မ်ား
၁။ အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာန ေဒါက္တာသိန္းဝင္း၊(အဆင့္ျမင့္)
၂။ ပညာေရးသုေတသန၊ စီမံကိန္းႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန ေဒါက္တာဝင္းထြန္း၊(အဆင့္ျမင့္)
၃။ အေျခခံပညာဦးစီးဌာန ေဒါက္တာခိုင္ျမဲ(ပူးတြဲတာဝန္)၊(အဆင့္ျမင့္)
၄။ ျမန္မာႏိုင္ငံစာစစ္ဦးစီးဌာန ဦးမ်ိဳးညြန္႔၊(တပ္မေတာ္ ၿငိမ္း)
၅။ ျမန္မာႏိုင္ငံတိုင္းရင္းသားဘာသာစကားဦးစီးဌာန ေဒါက္တာေဇာ္ျမင့္၊(အဆင့္ျမင့္)
၆။ ေက်ာင္းျပင္ပႏွင့္တစ္သက္တာပညာေရးဦးစီးဌာန ေဒါက္တာ္ခိုင္ျမဲ၊(အဆင့္ျမင့္)
၇။ ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖြဲ႕(ပညာေရး) ေဒါက္တာစိုးဝင္း(ပူးတြဲတာဝန္)၊(အဆင့္ျမင့္)
၈။ နည္းပညာ၊သက္ေမြးပညာႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန ေဒါက္တာေအးျမင့္၊
၉။ စက္မႈနည္းပညာျမႇင့္တင္ေရးႏွင့္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးဦးစီးဌာန ေဒါက္တာခင္ေမာင္လတ္၊
၁၀။ သုေတသနႏွင့္တီထြင္ဆန္းသစ္မႈဦးစီးဌာန ဦးဝင္းခိုင္မိုး၊
၁၁။ ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖြဲ႕(သုေတသန) ဦးတင္မ်ိဳးၾကည္(တပ္မေတာ္ ၿငိမ္း)။
ပညာေရးဝန္ၾကီးဌာနဖြဲ႕စည္းပုံ
(1)အမွတ္(၁)အေျခခံပညာဦးစီးဌာန (No.1.Basic Education Department)
(2)အမွတ္(၂)အေျခခံပညာ ဦးစီးဌာန (No.2.Basic Education Department)
(3)အမွတ္(၃)အေျခခံပညာ ဦးစီးဌာန (No.3.Basic Education Department)
(4)ပညာေရးစီမံကိန္းနွင့္ေလ့က်င့္ေရး ဦးစီးဌာန (Education Planning and Training Department)
(5)အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာန(အထက္ျမန္မာျပည္) (Department of Higher Education(Upper Myanmar))
(6)အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာန(ေအာက္ျမန္မာျပည္) (Department of Higher Education (lower Myanmar))
(7)ျမန္မာစာအဖြဲ႕ဦးစီးဌာန (Department of Myanmar Language Commission)
(8)ျမန္မာနိုင္ငံ စာစစ္ဦးစီးဌာန (Myanmar Board of Examinations)
(9)ျမန္မာနိုင္ငံ ပညာေရးသုေတသနအဖြဲ႕ဦးစီးဌာန (Myanmar Educational Research Bureau)
(10)တကၠသိုလ္မ်ားသမိုင္း သုေတသနဦးစီးဌာန
ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဩဂုတ္လ ၂၂ ရက္ေန႔ကစတင္လ်က္
ျပင္ဆင္ဖြဲ႕စည္းလိုက္ေသာ ဦးစီးဌာနမ်ား။
၁။ ဝန္ႀကီးရံုး အရာထမ္း ၈၅ ဦး၊ အမႈထမ္း ၂၁၅ ဦး၊
၂။ အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၂၄၉ ဦး၊ အမႈထမ္း ၈၀၃ ဦး။(သင္ၾကားေရးဆရာမ်ားမပါ။)
၃။ ပညာေရးသုေတသန၊ စီမံကိန္းႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၉၃ ဦး အမႈထမ္း ၂၉၄ ဦး၊
၄။ အေျခခံပညာဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၉၀၄၈၊ အမႈထမ္း ၅၉၅၂၆၅ ဦး၊ (သင္ၾကားေရးဆရာမ်ားအပါ)
၅။ ျမန္မာႏိုင္ငံစာစစ္ဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၆၅ ဦး၊ အမႈထမ္း ၂၂၆ ဦး၊
၆။ ျမန္မာႏိုင္ငံတိုင္းရင္းသားဘာသာစကားဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၇၅ ဦး၊ အမႈထမ္း ၁၁၁ ဦး။
၇။ ေက်ာင္းျပင္ပႏွင့္တစ္သက္တာပညာေရးဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၇၁ ဦး၊ အမႈထမ္း ၂၂၉ ဦး။
၈။ ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖြဲ႕(ပညာေရး) အရာထမ္း ၁၆ ဦး၊ အမႈထမ္း ၃၈ ဦး၊
၉။ နည္းပညာ၊သက္ေမြးပညာႏွင့္ေလ့က်င့္ေရးဦးစီဌာန၊ အရာထမ္း ၉၃၉၄ ဦး၊ အမႉထမ္း ၃၄၁၈၉ ဦး။
၁၀။ စက္မႈနည္းပညာျမႇင့္တင္ေရးႏွင့္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးဦးစီးဌာန၊အရာထမ္း ၁၂၅၀၊ အမႈထမ္း ၁၇၃၄။
၁၁။ သုေတသနႏွင့္တီထြင္ဆန္းသစ္မႈဦးစီးဌာန၊ အရာထမ္း ၁၀၂၂ ဦး၊အမႈထမ္း ၁၀၃၉ ဦး။
၁၂။ ေလ့လာဆန္းစစ္အကဲျဖတ္ေရးအဖြဲ႕(သုေတသန) အရာထမ္း ၁၀ ဦး၊ အမႈထမ္း ၂၂ ဦး။
၁၃။တကသိုလ္ ဒီဂရီေကာလိပ္/ေကာလိပ္(၁၅၈)ခု၊ အရာခမ္း ၅၅၄၇၁ ဦး၊ အမႈထမ္း ၇၉၆၄၅ ဦး။
ဝန္ႀကီးရံုး(၁)၊ ဦးစီးဌာန/အဖြဲ႕အစည္း(၉)ခု၊ ေလ့လာဆန္းစစ္ေရးအဖြဲ႕(၂)ဖြဲ႕။
ေကာလိပ္မ်ား
ေက်ာက္ျဖဴပညာေရးေကာလိပ္ ရခိုင္ျပည္နယ္
စစ္ကိုင္းပညာေရးေကာလိပ္ စစ္ကိုင္းတိုင္း
ေတာင္ႀကီးပညာေရးေကာလိပ္ ႐ွမ္းျပည္နယ္
ေတာင္ငူပညာေရးေကာလိပ္ ပဲခူးတိုင္း
ထားဝယ္ပညာေရးေကာလိပ္ တနသၤာရီတိုင္း
ပခုကၠဴပညာေရးေကာလိပ္ မေကြးတိုင္း
ပုသိမ္ပညာေရးေကာလိပ္ ဧရာဝတီတိုင္း
ျပည္ၿမိဳ႕ပညာေရးေကာလိပ္ ပဲခူးတိုင္း
ဘားအံပညာေရးေကာလိပ္ ကရင္ျပည္နယ္
ဘိုကေလးပညာေရးေကာလိပ္ ဧရာဝတီတိုင္း
မေကြးပညာေရးေကာလိပ္ မေကြးတိုင္း
ေမာ္လၿမိဳင္ပညာေရးေကာလိပ္ မြန္ျပည္နယ္
မံုရြာပညာေရးေကာလိပ္ စစ္ကိုင္းတိုင္း
မႏၱေလးပညာေရးေကာလိပ္ မႏၱေလးတိုင္း
မိတီၳလာပညာေရးေကာလိပ္ မႏၱေလးတိုင္း
ျမစ္ႀကီးနားပညာေရးေကာလိပ္ ကခ်င္ျပည္နယ္
ေျမာင္းျမပညာေရးေကာလိပ္ ဧရာဝတီတိုင္း
ရန္ကင္းပညာေရးေကာလိပ္ ရန္ကုန္တိုင္း
လွည္းကူးပညာေရးေကာလိပ္ ရန္ကုန္တိုင္း
သဃၤန္းကြၽန္းပညာေရးေကာလိပ္ ရန္ကုန္တိုင္း
လား႐ႈိးပညာေရးေကာလိပ္ ႐ွမ္းျပည္နယ္
လြိဳင္ေကာ္ပညာေရးေကာလိပ္ ကယားျပည္နယ္
၁၉၉၈ခု၊ဧၿပီလမွစ၍ အေျခခံပညာဦးစီးဌာနႏွင့္အဆင့္ျမင့္ပညာဦးစီးဌာနမ်ားကို ျပင္ဆင္တိုးခ်ဲ့ဖြဲ႔စည္း
၁၉၉၉ခု၊စက္တင္ဘာလတြင္ တကၠသိုလ္မ်ား သမိုင္းသုေတသနအဖြဲ႔ကို တကၠသိုလ္မ်ား သမိုင္းသုေတသနဦးစီးဌာနအဆင့္တိုးျမႇင့္ဖြဲ႔စည္းျခင္း
၂၀၀၄ခု၊ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံပညာေရးသုေတသနအဖြဲံအား ပညာေရးသုေတသနအဖြဲ႔ဦးစီးဌာနအျဖစ္ အဆင့္တိုးျမႇင့္ဖြဲ႔စည္းျခင္း၊ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနလက္ေအာက္တြင္ ဦးစီးဌာနႏွင့္အဖြဲ႔(၁၀)ခုျဖစ္ေပၚလာျခင္း
၂၀၀၇ခု၊ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ တကၠသိုလ္မ်ား သမိုင္းသုေတသနဦးစီးဌာနအား သမိုင္းသုေတသနဦးစီးဌာနအျဖစ္ ယဥ္ေက်းမႈဝန္ႀကီးဌာနသို႔လြဲေျပာင္းေပးခဲ့သျဖင့္ဦးစီးဌာနႏွင့္အဖြဲ႔(၉)ခုျဖင့္ တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္လ်က္႐ွိျခင္း
အမ်ဳိးသားပညာေရး မဟာဗ်ဴဟာ စီမံကိန္း (၂၀၁၆-၂၀၂၁)
>လူသားတို႔၏ဘံုတြင္အလံုၿခံဳဆံုးေဆးဝါး - စာဖတ္ျခင္း။
>ကမၻာ့ေသြးလွဴရွင္မ်ားေန႔ေဆာင္ပုဒ္- ျမင့္ျမတ္ျဖဴစင္ေသြးလွဴရွင္။
>DOTSအဓိပၸာယ္- တိုက္ရိုက္ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္ရႈၿပီး၊အခ်ိန္တိုအတြင္း ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသျခင္းနည္းလမ္း။
>စစ္မွန္ေသာတန္ဆာဆင္မႈ - စင္ၾကယ္ျမင့္ျမတ္ျခင္း။
>ဇာတ္ႀကီးဆယ္ဘြဲ႔ အတိုေကာက္ - ေတ ဇ သု ေန မ ဘူ စန္ နာ ဝိ ေဝ။
>အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဒီမိုကေရစီေန႔ - စက္တင္ဘာလ၁၅။
>သန္းေခါင္စားရင္ေကာက္ယူေသာခုနွစ္မ်ား - 1953 . 1973 . 1983 . 2014(မတ္လ၃၀မွဧၿပီ၁၀ရက္)
ဦစားေပးသိရမည့္ ပညာေရးအတိုေကာက္မ်ား
TEO - Township Education Officer - ၿမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴး
DTEO - Deputy Township Education Officer -ဒုတိယၿမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴး
ATEO - Assistant Township Education Officer -လက္ေထာက္ၿမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴး
SAT- Senior Assistant Teacher -အထက္တန္းျပ ဆရာ / ဆရာမ
JAT- Junior Assistant Teacher -အလယ္တန္းျပ ဆရာ / ဆရာမ
PAT - Primary Assistant Teacher -မူလတန္းျပ ဆရာ / ဆရာမ
BEHS - Basic Education High School -အေျခခံပညာ အထက္တန္းေက်ာင္း
BEMS- Basic Education Middle School -အေျခခံပညာ အလယ္တန္းေက်ာင္း
BEPS- Basic Education Primary School -အေျခခံပညာမူလတန္းေက်ာင္း
Branch BEHS - အေျခခံပညာ အထက္တန္းေက်ာင္း (ခြဲ)
Branch BEMS - အေျခခံပညာအလယ္တန္းေက်ာင္း (ခြဲ)
Branch BEPS - အေျခခံပညာ မူလတန္းေက်ာင္း (ခြဲ)
Post BEPS - အေျခခံပညာ မူလတန္းလြန္ေက်ာင္း
Affillated BEHS- တြဲဘက္အေျခခံပညာအထက္တန္းေက်ာင္း
Affillated BEMS- တြဲဘက္အေျခခံပညာ အလယ္တန္းေက်ာင္း
Affillated BEPS - တြဲဘက္အေျခခံပညာ မူလတန္းေက်ာင္း
Monastic Primary School -ဘုန္းေတာ္ႀကီးသင္ မူလတန္းေက်ာင္း
PTA- Parents Teachers Association -မိဘဆရာအသင္း
BOT- Board of Trustees
SBT - School Board of Trustees - ေက်ာင္းအက်ိဳးေဆာင္အဖြဲ႔
SC - School Council - ေက်ာင္းေကာင္စီ
School Grant - ေက်ာင္းေထာက္ပံ့ေၾကး
BOS- Board of Study ဘာသာရပ္အသင္းအဖြဲ႔
CPR - Comprehensive Personal Record - အရည္အခ်င္းစစ္မွတ္တမ္း(ပင္ကိုယ္ရည္မွတ္တမ္း)
MRC- Monthly Repord Card - လစဥ္ပညာရည္တိုးတက္မႈမွတ္တမ္း
CET - Chapter End Test အခန္းဆံုးစစ္ေဆးျခင္း
DCR - Discipline Control Register - စည္းကမ္းထိမ္းသိမ္းေရးမွတ္တမ္း
SCA - School Calendar Activities - ေက်ာင္းျပကၡဒိန္ လႈပ္ရွားမႈ
SRF - School Revolving Fund - ပညာေရး ေငြပေဒသာပင္
CAPS - Continuous Assessment and Progression System - စဥ္ဆက္မျပတ္အကဲျဖတ္၍ အတန္းတင္ေပးေသာစနစ္
MOE- Ministry of Education - ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာန
DBE- Department of Basic Education - အေျခခံပညာဦးစီးဌာန
DEPT- Department of Education Planning and Training - ပညာေရးစီမံကိန္းႏွင့္ ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန
DG- Director General - ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္
Director - ညႊန္ၾကားေရးမွဴး
DD - Deputy Director - ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴး
DEO- District Education Officer - ခရိုင္ပညာေရးမွဴး
NEA - National Education Association - အမ်ိဳးသားပညာေရးအသင္းႀကီး
ပညာေရးဆိုင္ ရာအတိုေကာက္မ်ားႏွင့္ ပညာေရးဆိုင္ရာ အဂၤလိပ္ေ၀ါဟာရမ်ား
လူတိိုင္းအတြက္ပညာေရး - Education For All.
လူတိုင္းအက်ံဳးဝင္ပညာေရး - Inclusive Education
မသင္မေနရပညာေရး - Compulsory Education Law.
JICA - Japan International Cooperation Agency ဂ်ပန္ႏိုင္ငံတကာပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးေအဂ်င္စီ
CFS- Child Friendly School - ကေလးေပ်ာ္ေက်ာင္း
TFS- Teacher Friendly School -ဆရာေပ်ာ္ေက်ာင္း
CESR-Comprehensive Education Sector Review - (ဘက္စံုလႊမ္းၿခံဳႏိုင္ေသာပညာေရးက႑ ေလ့လာသံုးသပ္ေရး)
DBE --- Department of Basic Education ( အေျခခံပညာ ဦးစီးဌာန)
DEPT ---- Department of Education Planning and Training ( ပညာေရးစီမံကိန္းႏွင့္ ေလ့က်င့္ေရးဦးစီးဌာန)
D.T.Ed....Diploma in Teacher Education
DTEC --- Diploma in Teacher Education Competency Training ( လုပ္ငန္းခြင္ အၾကိဳဆရာအတတ္ကြ်မ္းက်င္မွုဒီပလို
မာသင္တန္း)
MOE---- Ministry of Education ( ပညာေရး၀န္ၾကီးဌာန)
CESR ----- Comprehensive Education Sector Review. ( ဘက္စုံလႊမ္းျခံဳ ပညာေရးဂ႑ ျပန္လည္သုံးသပ္ေရး)
EXCEL – Extended and Continous Education and learning for out of School Children Programme ( ေက်ာင္း
ျပင္ပကေလးသူငယ္မ်ားအတြက္ စဥ္ဆက္မျပတ္တိုးခ်ဲ႕သင္ယူျခင္းအစီစဥ္ )
MDG --- Millennium Development Goals ( ေထာင္စုႏွစ္ရည္မွန္ခ်က္)
QBE------- Quality Basic Education ( အရည္ေသြးရွိ အေျခခံပညာ)
SIP-------- School Improvement Plan ( ေက်ာင္းဖြံ႕ျဖိဳးေရးအစီစဥ္ )
SSA ------- School Self- Assessment ( ေက်ာင္း၏လိုအပ္ခ်က္ကို စီစစ္ျခင္း)
TEMIS ---- Township Education Management and Information System ( ျမိဳ႕နယ္အဆင့္ ပညာေရးဆိုင္ရာ သတင္း
အခ်က္အလက္စီမံခန္ခြဲမွုစနစ္ )
DG(Director General/ၫႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္)
DD----(Deputy Director/ဒုတိယၫႊန္ၾကားေရးမွဴး)
AD-----(Assistant Director /လက္ေထာက္ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး)
TEO------- Township Education officer ( ျမိဳ႕နယ္ပညာေရးမွဴး)
DTEO-----(Deputy Township Education officer)
ATEO------(Assistant Township Education officer)
TED ------ Township Education Director ( ျမိဳ႕နယ္ပညာေရးညြန္ၾကားေရးမွဴး )
SO ------- Staff Officer ( ဦးစီးအရာရွိ)
AS ------- Assistant Supervisor ( လက္ေထာက္ ႀကီးၾကပ္ေရးမွဴး)
SRF ------ School Revolving Fund ( ပညာေရး ပေဒသာပင္ )
MRC ----- Monthly Report Card ( လစဥ္ပညာေရးတိုးတက္မွူမွတ္တမ္း)
CPR ------ Comprehensive Personal Record ( ဘက္စုံးပညာေရးမွတ္တမ္း)
TC ------ Transfer Certificate ( ေက်ာင္းေျပာင္းလက္မွတ္)
TO ------- Transfer Order ( အေျပာင္းအေရြး အမိ္န္႕)
AO ------- Appointment Order ( ခန္႕အပ္စာ)
PPS ------- Post Primary School ( မူလြန္ေက်ာင္း)
SCA ------- School Calendar Activities ( ေက်ာင္းျပကၡဒိန္ပါလုပ္ရွားမူ)
PTA ------- Parent – Teacher Association ( မိဘဆရာအသင္း )
SBT ------- School Board of Trustees ( ေက်ာင္းအက်ိဳး ေတာ္ေဆာင္အဖြဲ႕ )
SC -------- School Council ( ေက်ာင္းေကာင္စီ)
CET ------ Chapter- End Test (အခန္းဆံုးစစ္ေဆးျခင္း )
CQE ------ Comprehensive Quality Education Programme ( ဘက္စုံ အရည္ေသြးျမင့္ပညာေရး )
QBE ------Quality Basic Education Project ( အရည္အေသြးျမင့္ အေျခခံပညာေရးစီမံကိန္း)
CFS ------- Child Friendly School ( ကေလးေပ်ာ္ေက်ာင္း )
EFA ------- Education For All ( လူတိုင္းအတြက္ပညာေရး )
ACIS ---- All Children in School ( ကေလးအားလုံးေက်ာင္းေနေရး )
CCA ---- Child-Centered Approach ( ကေလးဗဟိုျပဳ ခ်ဥ္ကပ္နည္း)
IE --------Inclusive Education ( လူတိုင္းအက်ဳံး၀င္ပညာေရး )
CLC ------- Community Leaning Centre ( ရပ္ရြာပညာေရး ပေဒသာ)
ICDP ----- Integrated Community and Progression System ( ေက်းလက္လူထူဖြံျဖိဳးတိုးတက္ေရးစီမံခ်က္)
CAPS ----- Continuous Assessment and Progression System (စဥ္ဆက္မျပတ္ အကဲျဖတ္၍ အတန္းတင္ေပးေသာစနစ္)
MLRC ----- Myanmar Literacy Resource Centre ( ျမန္မာစစ္တတ္ေျမာက္ေရး အေထာက္အကူျပဳပင္မဌာန)
NEA ------ National Education Association ( အမ်ိဳးသားပညာေရးအသင္းၾကီး)
HDI ------ Human Development Index ( လူသားဖြံျဖိဳးမူ အညြန္ကိန္း)
IT -------- Information Technology ( သတင္းအခ်က္အလက္နည္းပညာ)
BOS ------ Board of Study ( ဘာသာရပ္အသင္းအဖြဲ႕)
CPE ----- Compulsory Primary Education ( အသင္မေနရ ပညာေရးစနစ္)
EMIS ---- Education Management Information System ( ပညာေရးစီမံခန္႕ခြဲမူသတင္းအခ်က္အလက္လုပ္ေဆာင္မူစနစ္)
EDBS ----- Education Data Broadcasting System ( အီလက္ထေရာနစ္အခ်က္အလက္လုပ္ေဆာင္မူစနစ္ )
TEFAT ----- Teacher Education For All Teacher ( ဆရာမ်ားအားလုံးအတြက္ဆရာအတတ္သင္)
CTPD ----- Continuous Teacher Profession Development ( ဆရာအတတ္ပညာသင္လုပ္ငန္းစဥ္ဆက္မျပတ္္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုး
တက္ေရး )
BEGE ---- Basic Education and Gender Equality Programme ( အေျခခံ ပညာေရးႏွင့္ က်ားမခြင့္တူညီမွ်ေရးအစီစဥ္)
EXCEL ---- Extended and Continuous Education and Learning
EQM-------- Education Quality and Management ( ပညာေရ အရည္အေသြးႏွင့္ စီမံခန္႕ခြဲမူ)
PGDMA --- Post Graduate Diploma in Multi-media Arts ( Education) ( မာလ္တီမီဒီယာအတတ္ပညာဘြဲ႕လြန္ဒီပလို
မာ ( ပညာေရး ) သင္တန္း)
NFPE ------ Non-Formal Primary Education ( ေက်ာင္းျပင္ပမူလတန္းပညာေရး)
SRF ------- School Revolving Fund ( ပညာေရးေငြပေဒသာပင္ )
PAT ----- Primary Assistant Teacher ( မူလတန္းဆရာ )
JAT ------ Junior Assistant Teacher ( အလယ္တန္းျပဆရာ)
SAT ------ Senior Assistant Teacher ( အထက္တန္းျပဆရာ )
B.Ed ----- Bacholar of Education ( ပညာေရးဘြဲ႕)
M.B,B.S—Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery ( ဆရာ၀န္ဘြဲ႕)
BDS ----- Bachelor of Dental Surgery ( သြားဘက္ဆိုင္ရာ ဆရာ၀န္ဘြဲ႕)
B.V.S ---- Bachelor of Veterinary Science ( တိရစၦာန္ေဆးကုဆရာ၀န္ဘြဲ႕)
B.E ----- Bachelor of Engineering ( အင္ဂ်င္နီယာဘြဲ႕ )
B.Arch--- Bachelor of Architecture ( ဗိသုကာဘြဲ႕)
B.Ag ----- Bachelor of Agriculture ( စိုက္ပ်ိဳေရးဘြဲ႕)
B.Sc----- Bachelor of Science ( သိပၸံဘြဲ႕)
B.A ------ Bachelor of Arts ( ၀ိဇာဘြဲ႕)
L.L.B---- Bachelor of Laws ( ဥပေဒဘြဲ႕)
B.Eco---- Bachelor of Economics ( စီးပြားေရးဘြဲ႕)
B. Com --- Bachelor of Commerce ( ၀ါဏိဇဘြဲ႕)
M.A ------ Master of Arts ( မဟာ၀ိဇာဘြဲ႕)
M.Sc------ Master of Science ( မဟာသိပၸံဘြဲ႕)
B.Tech---- Bachelor of Technology ( နည္းပညာဘြဲ႕)
B.N.Sc----- Bachelor of Nursing Science ( သူနာျပဳသိပၸံဘြဲ႕)
B.C.S.c---- Bachelor of Computer Science ( ကြန္ပ်ဳတာသိပၸံ)
M.Phil ...... Master of Philosophy
M.Ed......... Master of Education (မဟာ ပညာေရးဘြဲ႕)
Ph.D------ Doctor of Philosophy ( ေဒါက္တာဘြဲ႕)
UNESCO—United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (သိပၸံႏွင့္ ယုဥ္ေက်းမူအဖြ႕ဲ)
HRDP----- Human Resource Development Programme ( လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ဖြံ႕ျဖိဳးမွုအစီစဥ္)
CPR-------Comprehensive Personal Record ( အရည္ခ်င္းမွတ္တမ္း)
lPC------ Last Pay Certificate
GCE-O--- General Certificate of Education –Ordinary.
ASL ----- Athletic, Stationary and Library.
PPTT ---- Pre-Service Primary Teacher Training
CET ....... Certificate in Educational Technology
SCET ......Special Certificate in Educational Technology
ပညာေရးႏွင့္ဆိုင္ေသာ အတိုေကာက္စာလံုးမ်ား
ACIS = All Children In School
AFT = Aera Focus Township
ASL = Athletic ,Stationary ,Libray
AIA =Achievement Test , Intelligence Test ,Altitude Test
AY = Academic Year
BBB = Book,Brain,Bulding
BBBB =Book,Brain,Budget Building
BEHS =Basic Education High School
BEMS =Basic Education Middle School
BEPS =Basic Education Primary School
BLP =Basic Learning Programme
CPR =Comprehensive Personal Record
CET = Chapter End Test
CAPS = Continues Assessment and Progression System
CFS = Child Friendly School
CAL = Computer Aided Instruction
CCA = Child Centre Approach
CHRD = Centre of Human Resource Development
CEP = Continuing Education Programme
CLC = Community Learning Centre
CATV = Cable Television
CCTV = Closed-circuit Television
DBE = Department of Basic Education
DBPT = Department of Educational Plannin
Monday, July 24, 2017
Monday, December 19, 2016
Zaw Rayin;
ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူအဖဲြ႕ စတင္ေပၚေပါက္လာျခင္း
အပိုင္း (၃)
ဘာေတးလ္လင့္တနာ
BurmaDemocracy, 17 Dec: 2016
၁၉၇၁ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ေကအိုင္ေအတို႔သည္ စစ္ေရးတိုးျမႇင့္ ဆန္႔က်င္ရန္ ရည္ရြယ္ ခ်က္ျဖင့္ တပ္ရင္း (၁၁) ရင္းကို စစ္ေၾကာင္း ေလးေၾကာင္း ဖြဲ႕စည္း၍ တပ္မေတာ္အား တုိက္ ခိုက္ရန္ ၾကိဳးပမ္းလာသည္။ စစ္ေၾကာင္းမ်ားမွာ ဧရာဝတီျမစ္ အေနာက္ျခမ္းတြင္ တပ္ရင္း (၅)၊ (၆) ႏွင့္ (၁၂) တို႔ကို ေဇာ္တူး ကိုယ္တုိင္ ဦးစီးေသာ က်ားသစ္ စစ္ေၾကာင္း၊ ကြတ္ခိုင္ နယ္ေျမတြင္ တပ္ရင္း (၁)၊ (၂)၊ (၈)ႏွင့္ (၉) တို႔ကို ေဇာ္ဒန္ကိုယ္တုိင္ ေခါင္းေဆာင္၍ ဆင္စစ္ေၾကာင္း၊ ဧရာဝတီျမစ္ အေရွ႕ဘက္ျခမ္း ေဒသတြင္ တပ္ရင္း (၃)ႏွင့္ (၁ဝ) ကို ကမ္ထြဲ ေခါင္းေဆာင္၍ ျခေသၤ့စစ္ေၾကာင္း၊ ပူတာအို နယ္ေျမတြင္ တပ္ရင္း (၄)ႏွင့္ (၇) ကို ေဇာ္အိမ္ ေခါင္းေဆာင္၍ ႀကံ႕စစ္ေၾကာင္း ဟူ၍ျဖစ္သည္။ ဗကပႏွင့္ ေကအုိင္ေအ တို႔မွာ နားလည္မႈ ယူထားၾက ေသာ္လည္း ခိုင္ၿမဲေသာ မဟာမိတ္မ်ား မဟုတ္သည့္ အေလ်ာက္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးပိုင္းတြင္ ဗကပ တို႔က ေကအုိင္ေအ နယ္ေျမမ်ားကို ထိုးေဖာက္ စည္း႐ံုးလာသျဖင့္ တုိက္ပြဲမ်ားျဖစ္ပြား လာျပန္သည္။ ေကအိုင္ေအ မ်ားကလည္း တပ္မေတာ္ ထံသို႔ ကိုယ္စားလွယ္ ေစလႊတ္ျခင္း၊ စာေရးသား ဆက္သြယ္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္လာျပန္သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ဗကပ မ်ားအား တိုက္ခိုက္ရင္း မၾကာခဏ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲ၍ မၾကာခဏ ပင္ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ ထိုင္းႏုိင္ငံ မွတစ္ဆင့္ လက္ယာ အုပ္စုႏွင့္ ဆက္သြယ္ၿပီး အကူအညီ ရရန္လည္း ႀကိဳးစားၿမဲ ႀကိဳးစားေနသည္။ တပ္မေတာ္အား နားလည္မႈ ယူခဲ့ျခင္းမွာမူ စစ္ေရးအရ ႏွစ္ဖက္ညႇပ္ေနျခင္းမွ ယာယီထြက္ေပါက္ ရရန္ သာျဖစ္ခဲ့ေလသည္။
ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ ဗကပ အား ဘံုရန္သူ အျဖစ္ သတ္မွတ္၍ တပ္မေတာ္ ႏွင့္ ပူးေပါင္း တုိက္ခိုက္ရန္ လက္နက္၊ ခဲယမ္းႏွင့္ ေဆးဝါး ပစၥည္းမ်ား အကူအညီ ေတာင္းခံခဲ့သည္။ တပ္မေတာ္မွ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၁ဝ ရက္ေန႔တြင္ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲ၍ လူငယ္လူရြယ္မ်ားအား စည္း႐ံုးသိမ္းသြင္းျခင္း၊ ဆက္ေၾကး မေကာက္ရ ေသးေသာ ေနရာေဒသမ်ားတြင္ မေပးခဲ့ရေသာ ႏွစ္မ်ားအတြက္ပါ အေၾကြးသတ္မွတ္၍ ဆက္ေၾကး ေကာက္ ယူ ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ သည္။ ထုိ႔အျပင္ တပ္မ်ား လႈပ္ရွားျခင္း မျပဳရန္ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ခ်က္ကို ေဖာက္ဖ်က္၍ ဗကပအား တားဆီးပိတ္ဆို႔ရန္အေၾကာင္းျပခ်က္ျဖင့္ စစ္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ားျပဳလုပ္လာသည္။ ၁၉၇၁ ခုႏွစ္ အတြင္း ကတည္းက ပေလာင္ တပ္ရင္း (၂) အား စတင္ စည္း႐ံုးသိမ္းသြင္းခဲ့ရာ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္တြင္ ေဇာ္ဒန္၏ တပ္မဟာ (၁) လက္ေအာက္သို႔ ေရာက္ရွိလာသည္။
ေကအုိင္ေအ ဗဟုိေကာ္မတီ အစည္းအေဝး တစ္ရပ္ကို ဆမားဘြမ္ (အက္စ္ဒီ- ၆ဝ၇၆) တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲ ထားစဥ္အတြင္း ဆက္ေၾကးမ်ား ေကာက္ယူျခင္းကိုလည္း တုိးျမႇင့္ ျပဳလုပ္ေနသည္။ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၉ ရက္ေန႔တြင္ ဟူးေကာင္းေတာင္ၾကား ေဒသ၌ တပ္ရင္း (၆) နယ္ေျမတြင္ ဗဟုိ ေကာ္မတီ အစည္းအေဝးပြဲ တစ္ရပ္ကို စတင္က်င္းပ ၾကျပန္သည္။ ေကအုိင္ေအတို႔၏ ဗဟိုေကာ္မတီ အစည္းအေဝး မၿပီးဆံုးခင္မွာပင္ တပ္မေတာ္ သည္ ယင္းတို႔၏ မ႐ိုးသား မႈမ်ားေၾကာင့္ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးရန္ အက်ဳိးမထူး ေတာ့သျဖင့္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ေအာက္တုိဘာလ ၃ ရက္ေန႔တြင္ ေဆြးေႏြးပြဲကို ပယ္ဖ်က္လိုက္ ေတာ့သည္။ ေကအိုင္ေအ ဗဟုိေကာ္မတီ အစည္းအေဝးပြဲသည္ ေအာက္တုိဘာလ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ ျပီးခဲ့ရာ တပ္မေတာ္ ႏွစ္ခုအစား တပ္မေတာ္ ေလးခုကို ေအာက္ပါအတိုင္း ဆံုးျဖတ္၍ တိုးခ်ဲ႕ ဖြဲ႕စည္း ခဲ့ေလသည္-
တပ္မဟာ (၁) အား တူးဂ်ဳိင္ ဦးစီး၍ ကခ်င္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း။
တပ္မဟာ (၂) အား ေဇာ္တူး ဦးစီး၍ ကခ်င္ျပည္နယ္အေနာက္ပိုင္း။
တပ္မဟာ (၃) အား ေဇာ္မိုင္ ဦးစီး၍ ကခ်င္ျပည္နယ္အေရွ႕ပိုင္း။
တပ္မဟာ (၄) အား ေဇာ္ဒန္ ဦးစီး၍ ကခ်င္ျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း။
စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္မွာ ေဇာ္ဆုိင္း ျဖစ္ၿပီး ဒု စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္မွာ ေဇာ္တူး ျဖစ္သည္။ ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ ေရး ေကာင္စီ (ေကအုိင္စီ) ကိုလည္း ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။ ေကအိုင္စီသည္ ဗဟိုေကာ္မတီ၏ အၿမဲတမ္း ေကာ္မတီ တာဝန္ကို ပူးတြဲ ထမ္းေဆာင္ရန္ ျဖစ္ၿပီး ေအာက္ပါအတုိင္း ပါဝင္ခဲ့ၾကသည္-
ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေဇာ္တူး = ဥကၠဌ
ဆလန္ကဘာ ပံုေရႊေဇာ္ဆုိင္း= အတြင္းေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးႀကီး တူးဂ်ဳိင္= တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးႀကီး ေဇာ္ဒန္= အဖြဲ႕ဝင္
ဆလန္ကဘာ မရန္ဘရန္ဆိုင္း= အဖြဲ႕ဝင္
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီး လမာလရိန္း= အဖြဲ႕ဝင္
ဆလန္ကဘာ ေဇာ္ေအာင္= အဖြဲ႕ဝင္
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္မိုင္= အဖြဲ႕ဝင္
ဗိုလ္မွဴး မရန္ဘရန္ေတာင္= အဖြဲ႕ဝင္
ဗိုလ္မွဴး ခြန္ခ်ဳိ= အဖြဲ႕ဝင္
ဗိုလ္မွဴး ေဇာ္ဘြန္= စီးပြားေရးတာဝန္ခံ
ဗိုလ္မွဴး ေဇာ္ဖန္= အဖဲြ႕ဝင္
ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ေရး ေကာင္စီ (ေကအိုင္စီ) ေအာက္တြင္ ေအာက္ပါ အဖြဲ႕အစည္း သံုးရပ္ တည္ရွိသည္-
- ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ (ကာကြယ္ေရး) ေကအိုင္ေအ။
- အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕။
- ကခ်င္ျပည္လြတ္ေျမာက္ေရး စည္း႐ံုးေရးအဖြဲ႕၊ (ေကအိုင္အို)။
ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ (ေကအုိင္ေအ) တြင္ ေအာက္ပါ စစ္ဦးစီးအဖြဲ႕ကို ဖြဲ႕စည္းထားသည္-
ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဇာ္ဆိုင္း= ဥကၠဌ
ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေဇာ္တူး= ဒုဥကၠဌ (တပ္မဟာ-၂)
ဗိုလ္မွဴးႀကီးတူးဂ်ဳိင္= အတြင္းေရးမွဴး (တပ္မဟာ-၁)
ဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္ဒန္= အဖြဲ႕ဝင္ (တပ္မဟာ-၄)
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီးလမာလရိန္း= တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴး
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္မိုင္= အဖြဲ႕ဝင္ (တပ္မဟာ-၃)
ဗိုလ္မွဴးဘရန္ေတာင္= အဖြဲ႕ဝင္
ေကအိုင္ေအတြင္ တပ္စိတ္မွ တပ္စု၊ တပ္ခြဲ၊ တပ္ရင္း တပ္မဟာအဆင့္အထိ စနစ္တက်ဖြဲ႕ စည္းထားၿပီး တပ္မဟာ (၁) တြင္ တပ္ရင္း (၄)၊ (၇) ႏွင့္ (၁ဝ)၊ တပ္မဟာ (၂) တြင္ တပ္ရင္း (၅)၊ (၆)ႏွင့္ (၁၁)၊ တပ္မဟာ (၃) တြင္ တပ္ရင္း (၁)ႏွင့္ (၃)၊ တပ္မဟာ (၄) တြင္ တပ္ရင္း (၂)၊ (၈)ႏွင့္ (၉) တို႔ ပါဝင္ၾကသည္။ တပ္မဟာမွဴးသည္ တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကိုလည္းေကာင္း၊တပ္ရင္းမွဴးသည္ ခ႐ိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကိုလည္းေကာင္း၊ အဖြဲ႕မွဴးသည္ ၿမိဳ႕နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကိုလည္းေကာင္း၊ အဖြဲ႕ငယ္မွဴးသည္ တုိက္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကိုလည္းေကာင္း တာဝန္ယူ ၾကရသည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အေနႏွင့္ တုိင္းမ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း ခြဲျခား၍ တာဝန္ယူၾကရသည္-
- ကခ်င္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတုိင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရး (တပ္မဟာ-၁)
ဗိုလ္မွဴးႀကီး လမံုတူးဂ်ဳိင္ တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴး ဒြဲေရွာင္ ဒု တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးမရန္ဘရန္ေရွာင္ ဘ႑ာေရးအရာရွိ
- ကခ်င္ျပည္နယ္ အေနာက္ပိုင္းတိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရး (တပ္မဟာ-၂)
ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေဇာ္တူး တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီး လမာလရိန္း ဒုတိုင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
- ကခ်င္ျပည္နယ္ အေရွ႕ပိုင္းတိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕ (တပ္မဟာ-၃)
ဒု-ဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္မိုင္ တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးခြန္ခ်ဳိ ဒုတုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
- ကခ်င္ျပည္နယ္ ေတာင္ပိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕ (တပ္မဟာ-၄)
ဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္ဒန္ တိုင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးေဇာ္ဖန္ ဒု တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး (ကြတ္္ခိုင္ခ႐ုိင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး)
ဗိုလ္တူးေဂါင္ (လား႐ႈိးခ႐ိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး)
ေကအိုင္ေအ မွာမူ စည္း႐ံုးေရးဆိုင္ရာ သီးျခားအဖြဲ႔အစည္း တစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး ကာကြယ္ေရး (ေကအိုင္ေအ) အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ညႇိႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ရသည္။ ေကအိုင္အိုကို ေအာက္ပါ အတိုင္း ေခါင္းေဆာင္ ၾကသည္-
ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေဇာ္တူး= ဥကၠဌ တပ္မဟာ(၂)
ဗိုလ္မွဴးႀကီးတူးဂ်ဳိင္= ဒု-ဥကၠဌ တပ္မဟာ(၁)
ဆလန္ကဘာပံုေရႊေဇာ္ဆုိင္း= အတြင္းေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္ဒန္= တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴး
ဒု-ဗိုလ္မွဴးႀကီးလမာလရိန္း= အဖြဲ႕ဝင္
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္မိုင္= အဖြဲ႕ဝင္
ဗိုလ္မွဴးႀကီးမရန္ဘရန္ေတာင္= အဖြဲ႕ဝင္
ဆလန္ကဘာမရန္ဘရန္ဆုိင္း= အဖြဲ႕ဝင္
စင္စစ္ ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ားသည္ လက္နက္ကိုင္တပ္၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕ႏွင့္ စည္း႐ံုး ေရး အဖြဲ႕တို႔ကို ေက်းရြာအဆင့္ အထိခြဲျခား၍ စနစ္တက် ဖြဲ႕စည္းခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ေခါင္းေဆာင္မႈ အားလံုးမွာမူ ေဇာ္ဆုိင္း၊ ေဇာ္တူး၊ ေဇာ္ဒန္ ဟူေသာ ေဇာ္ညီအစ္ကို သံုးဦး လက္ထဲ တြင္သာ ရွိေနသည္။ ေဇာ္ဆုိင္း သည္ ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူ မ်ား၏ နံပါတ္ (၁) ေခါင္းေဆာင္ ေနရာတြင္ရွိၿပီး ထိုင္းႏိုင္ငံ တြင္သာ ေနထိုင္သည္။ ျပည္တြင္းရွိ ေကအိုင္ေအ မ်ားအား နံပါတ္ (၂) ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သူ ေဇာ္တူး ကသာ ကြပ္ကဲ အုပ္ခ်ဳပ္ေနသည္။ ေရွ႕တန္း စစ္ဦးစီး ဌာနခ်ဳပ္ (အက္ဖ္ဂ်ီအိပ္ခ်္ၾကဴ) ကို ဗိုလ္ေဇာ္ဂန္ ဦးစီး အင္အား ၅ဝ ခန္႔ျဖင့္ မဂ်ီဘြမ္ ေဒသ ေကာ့လြန္ ရြာပုန္း (အင္န္အိပ္ခ္စ္ ၆၂၁၂) တြင္ ဖြင့္လွစ္ထားၿပီး စစ္ဦးစီး ဌာနခ်ဳပ္ (ဂ်ီအိပ္ခ်္ၾကဴ) မွာမူ ခန္႔မွန္း (အင္ဝုိင္ ၆၁၇၃) တြင္ရွိသည္။
ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ားတြင္ ေကအိုင္ေအ (ေခၚ) လက္နက္ကိုင္ တပ္၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဖြဲ႕ႏွင့္ ေကအိုင္အို ဟူ၍ အဖြဲ႕အစည္း သံုးရပ္ရွိၿပီး ေကအိုင္စီ (ေခၚ) ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရး ေကာင္စီ က ကြပ္ကဲ ဦးစီး ေနေသာ္လည္း ေကအိုင္ေအ လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕သာ ထင္ရွား သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကခ်င္ေသာင္းက်န္းသူမ်ား အားလံုးကို ေကအိုင္ေအ ဟူ၍သာ ေယဘုယ် အားျဖင့္ ေခၚဆို ခဲ့ၾကသည္။ ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ဗကပ အၾကားတြင္ စစ္ ေရး အေျခအေနအရ အခြင့္သာသည့္ အေလ်ာက္ ခ်ဥ္ကပ္၍ တစ္ဖက္ႏိုင္ငံ၏ အကူအညီျဖင့္ အင္အားႀကီးထြား လာစဥ္ ဗကပ မ်ားမွာလည္း ေကအုိင္ေအႏွင့္ ပတ္သက္၍ သေဘာထား ကြဲလြဲမႈမ်ား ကုိ ရင္ဆုိင္လာရသည္။
ဗကပ မ်ား၏ ေကအုိင္ေအ အေပၚ သေဘာထားမွာ တန္းတူရည္တူ မဟာမိတ္ အျဖစ္ သေဘာထားရန္ မဟုတ္ဘဲ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ အျမတ္ထုတ္ၿပီး မွ မိမိ၏ ပါတီအတြင္းသို႔ သိမ္းသြင္းလိုက္ ရန္သာ ရည္ရြယ္ခဲ့သည္။ ဗကပ မ်ားသည္ ေကအုိင္ေအမ်ားအား လူမ်ဳိးေရး အရ ေခါင္းေဆာင္မႈ လြယ္ကူေစရန္ ေနာ္ဆိုင္အား စစ္ေရး တာဝန္ခံ အျဖစ္ ခန္႔အပ္ ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေနာ္ဆိုင္းသည္ ေကအုိင္ေအ အား မတုိက္ခိုက္ရန္ ျပင္းထန္စြာ ျငင္းခုန္ ေဆြးေႏြး ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ဗကပမ်ားက ေနာ္ဆိုင္း အေပၚ မေက်နပ္ေတာ့ေပ။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဗကပ ေခါင္းေဆာင္ ခင္ေမာင္ႀကီးသည္ ေနာ္ဆိုင္းႏွင့္ ဝ လူမ်ဳိး ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦးအား ၁၉၇၂ ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၈ ရက္ေန႔ တြင္ ဖမ္းဆီး၍ ႐ိုက္သတ္ ေစခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ေနာ္ဆိုင္းသည္ ေတာလည္ သြားရင္း ေခ်ာက္ထဲ လိမ့္က်၍ ေသဆံုး ခဲ့ရေၾကာင္း လိမ္ညာ ေၾကညာ ခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအမ်ား ကလည္း ေနာ္ဆိုင္းမွာ အသတ္ခံရ ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ရိပ္မိ သိရွိၾက ေလရာ ဗကပ ဆန္႔က်င္ေရး ဝါဒျဖင့္ စာရြက္စာတမ္းမ်ား ျဖန္႔ခ်ီၾကၿပီး အေျခအေန တင္းမာ လာၾကျပန္သည္။ တုိက္ခိုက္မႈမ်ားလည္း ျဖစ္ပြားလာသည္။ သို႔ႏွင့္ ဗကပႏွင့္ ေကအိုင္အိုတို႔သည္ ဆက္ဆံေရး ေျပလည္လိုက္၊ တင္းမာလိုက္ႏွင့္ ေတာက္ေလွ်ာက္ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြား ခဲ့ေလရာ မဟာမိတ္ ဖြဲ႕စည္းမႈမ်ားမွာလည္း ယာယီသာလွ်င္ ျဖစ္ခဲ့ရေလသည္။
ေကအိုင္ေအႏွင့္ နာဂ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား။ ေကအုိင္ေအသည္ မိမိ အက်ဳိးေက်းဇူးအတြက္ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံအားလံုးႏွင့္ ဆက္သြယ္ႀကိဳးပမ္း ခဲ့သည့္နည္းတူ ေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕ အစည္း အားလံုးႏွင့္ လည္း ဆက္သြယ္ခဲ့ၾကသည္။ ဗကပကဲ့သို႔ အင္အားႀကီးမားေသာ အဖြဲ႕အစည္း မ်ဳိးကို စစ္ေရးအရ ထိန္းသိမ္း ရင္ဆိုင္ႏိုင္လွ်င္ ရင္ဆုိင္ထိန္းသိမ္းၿပီး အေျခအေနအရ ရင္မဆိုင္ႏုိင္ ပါက ယာယီ မဟာမိတ္ ဖြဲ႕ခဲ့ သည္။ ေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕အစည္းငယ္မ်ားကိုမူ သိမ္းသြင္းဝါးမ်ဳိ ရန္ႀကိဳးစားခဲ့သည္။ အိႏၵိယႏိုင္ငံမွ ဖီဇို နာဂ၊ မီဇို ေသာင္းက်န္းသူ မ်ား သည္ ျပည္ပ၏ အကူအညီျဖင့္ ဆူပူေသာင္းက်န္း လ်က္ရွိၾကေလရာ ေကအိုင္ေအ တို႔ သည္ ျပည္ပႏိုင္ငံႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရးတြင္ ၾကားခံေဆာင္ရြက္ေပးၿပီး အျမတ္ထုတ္ၾကသည္။ ဖီဇိုနာဂ ေသာင္း က်န္းသူမ်ားကို မိမိႏိုင္ငံ အတြင္းသို႔ညျဖတ္သန္း က်ဴးေက်ာ္ေစၿပီး ျပည္ပႏိုင္ငံ တြင္ သင္တန္း တက္ရန္ ပို႔ေပးခဲ့သည္။ ျပည္ပႏိုင္ငံတြင္ သင္တန္း တက္၍ လက္နက္ တပ္ ဆင္ကာ ျပန္လာေသာ ဖီဇိုနာဂ ေသာင္းက်န္းသူ မ်ားထံမွ လက္နက္ခဲယမ္း အခ်ဳိ႕ကို ခြဲေဝ ရယူသည္။ အဖြဲ႕ငယ္ေလးမ်ား ကြဲထြက္ လာလွ်င္မူကား လက္စတံုး ေဖ်ာက္ဖ်က္သုတ္သင္၍ လက္နက္ခဲယမ္းမ်ားကို သိမ္းယူေလ့ရွိၾကသည္။
၁၉၇၃ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ မီဇိုေသာင္းက်န္းသူ တစ္ဖြဲ႕ကို ျပည္ပႏိုင္ငံ သုိ႔ပို႔ေပးခဲ့သည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ ၂ ရက္ေန႔တြင္မူ ျပည္တြင္း နာဂေသာင္းက်န္းသူ မ်ားႏွင့္ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ၿပီး ယင္းစာခ်ဳပ္တြင္ ေကအိုင္ေအက စစ္သင္တန္းႏွင့္ လက္နက္မ်ား ကူညီေထာက္ပံ့မည္ ျဖစ္ ေၾကာင္း၊ လြတ္လပ္ေရး ရရွိပါက ကခ်င္ျပည္နယ္ အတြင္းရွိ နာဂ နယ္ေျမအား သမိုင္းအစဥ္ အလာ သတ္မွတ္ခ်က္ အတုိင္း ခြဲေဝေပးမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သေဘာတူ ခဲ့သည္။ ေနာက္ပိုင္း တြင္ ေကအိုင္ေအႏွင့္ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပ နာဂ လႈပ္ရွားမႈမ်ား ပိုမို မ်ားျပားလာၿပီး ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ တြင္ အိႏၵိယ- ျမန္မာ နယ္စပ္ နန္႔ယြန္း ၿမိဳ႕နယ္၌ ေကအုိင္ေအ ႏွင့္ ခပ္ပလန္ နာဂ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား ပူးေပါင္းလႈပ္ရွား လာၿပီး ခါးရွည္ (အင္န္အက္စ္ ၄၂၅၇) ၏ အေနာက္ေတာင္ ဘက္ အိႏၵိယ- ျမန္မာ နယ္စပ္တြင္ နာဂ ေသာင္းက်န္းသူ အင္အား ၁ဝဝ အား ေကအိုင္ေအ က သင္တန္းေပး ခဲ့သည္။ စင္စစ္ ေကအုိင္ေအ တို႔သည္ မိမိအသက္ ႐ွဴေခ်ာင္ေရး၊ အျမတ္ ရေရး အတြက္ ဖီဇို နာဂႏွင့္ မီဇို (လူ႐ုိင္း) မ်ားအား အကူအညီေပးျခင္း၊ ျပည္တြင္း နာဂ မ်ားအား ေျမႇာက္ပင့္ေသြးထိုး၍ အကူအညီေပးျခင္း၊ ထြန္းေရႊေမာင္၏ ေအအိုင္ေအ (ေခၚ) ရခိုင္ ေသာင္း က်န္းသူအဖြဲ႕ ေပၚေပါက္ လာရန္ ကူညီေပးျခင္း တို႔ကို ျပဳလုပ္ေနျခင္း သာျဖစ္ ေလသည္။
ေကအုိင္ေအႏွင့္ ရွမ္း ေသာင္းက်န္းသူ
ေဇာ္ဆိုင္း ဦးစီးေသာ ေကအုိင္ေအ စစ္ဌာနခ်ဳပ္ မွာ ထိုင္းႏိုင္ငံ ထန္ဝိုးတြင္ တည္ရွိေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေကအိုင္ေအမ်ားသည္ ထုိင္းႏိုင္ငံသို႔ ဆက္သြယ္ သြားေရာက္ရာတြင္ ရွမ္းျပည္နယ္ ကို မလြဲမေသြ ျဖတ္သန္းသြား ရၿမဲျဖစ္သည္။ ကခ်င္ျပည္နယ္ ႏွင့္ ရွမ္းျပည္နယ္မွာ ဆက္စပ္ ေနသည့္အျပင္ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ား ေနထိုင္လ်က္ရွိရာ ေကအိုင္ ေအ (ေခၚ) ကခ်င္ေသာင္းက်န္း သူမ်ားသည္ ဗကပႏွင့္ ပတ္သက္ေနရ သကဲ့သို႔ ရွမ္းေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ႏွင့္လည္း ပတ္သက္လာ ရေလသည္။
ရွမ္းျပည္နယ္တြင္ ပေလာင္ႏွင့္ ပအို႔ဝ္ အပါအဝင္ ရွမ္းလူမ်ိဳးစုညေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွာ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားလ်က္ရွိခဲ့သည္။ အက္စ္ယူအာရ္ေအ (ေခၚ) မိုးဟိန္း အဖြဲ႕သည္ ျပည္ပႏိုင္ငံ ပိန္းလံုတြင္ ဌာနခ်ဳပ္ ဖြင့္လွစ္၍ အေျခစိုက္လ်က္ ရွိသည္။ မိုးဟိန္း အဖြဲ႕သည္ မိုင္းကိုင္ႏွင့္ မိုင္းေနာင္ေဒသတြင္ အျခားရွမ္း ေသာင္း က်န္းသူ အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ျဖစ္ေသာ အက္စ္အက္စ္ေအ မ်ားႏွင့္ နယ္ေျမ လုရာမွ မၾကာခဏ တိုက္ခိုက္ၾကရ ေလ့ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မိုးဟိန္း သည္ အက္စ္အက္စ္ေအ အား တုိက္ခိုက္ရန္ တ႐ုတ္ျဖဴ တပ္မ (၃)ႏွင့္ (၅) အျပင္ ေကအိုင္ေအ မ်ား၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ အက္စ္ယူအာရ္ေအ နယ္ေျမ အတြင္းတြင္ အက္စ္ယူအာရ္ေအ အဖဲြ႕ႏွင့္ ပူးေပါင္း ထားျခင္းျဖင့္ ျပည္ပႏိုင္ငံသို႔ အသြားအျပန္ ခရီးလံုျခံဳမႈ ရွိသည့္ အျပင္ တပ္မေတာ္ကိုလည္း စစ္ေရးအရ ပူးေပါင္း၍၊ သို႔မဟုတ္ ညႇိႏိႈင္း၍ တုိက္ခိုက္ႏိုင္ရန္ ျဖစ္ေလသည္။
ပီအင္န္အက္ဖ္(ေခၚ) ပေလာင္အမ်ဳိးသား တပ္ဦးအဖြဲ႕သည္ ခမ္းေတာင္ ေခါင္းေဆာင္၍ အင္အား ၂ဝဝ ခန္႔ျဖင့္ မံုးဝီး နယ္ေျမ၊ နမ့္စန္ နယ္ေျမႏွင့္ မိုင္းေငါ႔ နယ္ေျမ တို႔တြင္ ေရႊ ပ ေလာင္၊ ေငြပေလာင္ တုိင္းရင္းသားမ်ား အားစည္း႐ံုး သိမ္းသြင္းခဲ့ရာ ပေလာင္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ားသည္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးတြင္ ေဇာ္ဒန္၏ တပ္မဟာ (၃) လက္ေအာက္သို႔ က်ေရာက္ခဲ့သည္။ ေကအုိင္ေအသည္ ဗကပ၊ အက္စ္အက္စ္ေအ တို႔ႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေရးတြင္ အသံုးခ်ႏုိင္ ရန္အတြက္ ပေလာင္ေသာင္းက်န္း သူမ်ားအား လက္သပ္၍ ေမြးျမဴခဲ့ျခင္း ပင္ျဖစ္သည္။
အက္စ္အက္စ္ေအ (ေခၚ) ရွမ္းျပည္ တပ္မေတာ္သည္လည္း ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ အေျခစိုက္ၿပီး ရွမ္းျပည္ နယ္ ေျမာက္ပိုင္း လြယ္ေခး ေဒသတြင္ ဝင္ေရာက္လႈပ္ရွားေနေသာ အဖြဲ႕အစည္း ျဖစ္သည္။ အက္စ္အက္စ္ေအ ဌာနခ်ဳပ္တြင္ ဥကၠ႒ ခြန္ၾကာႏုႏွင့္ အတြင္းေရးမွဴး စဝ္ေဆးဝိုင္ မွေခါင္းေဆာင္ၿပီး လြယ္ေခးေဒသတြင္ ဒုတိယ ဥကၠ႒ အံုးေပါင္ပြန္တိုင္းႏွင့္ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ စိုင္းလွေအာင္တို႔က ေခါင္းေဆာင္ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ မတ္လ၌ ေကာ္မတီ အစည္းအေဝးက်င္းပကာ မဟာေဒဝီ နန္းဟိန္ခမ္းကို နာယက အျဖစ္မွ ျဖဳတ္ခ်ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၇၃ခုႏွစ္ ေမလ ၂၄ ရက္ေန႔တြင္ အက္စ္အက္စ္ေအ တို႔သည္ ေတာခိုကာကြယ္ေရး အဖြဲ႕ မ်ားျဖစ္ေသာ ကိုးကန္႔ ကာကြယ္ေရး အဖြဲ႕မွ ေလာ္စစ္ဟန္၊ ဗိန္းငင္း အဖြဲ႕မွ မဟာစန္း၊ မန္မန္ဆိုင္ အဖြဲ႕မွ လိုင္းအူ တို႔ႏွင့္ ပူးေပါင္းေၾကာင္း မန္ပေလာင္ လြယ္ေခး ေဒသတြင္ လက္မွတ္ ေရးထိုး ခဲ့ၾကသည္။
၁၉၇၃ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လတြင္ အက္စ္အက္စ္ေအ၏ ႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္ေသာ အက္စ္အက္စ္ပီပီ (ေခၚ) ရွမ္းျပည္ တုိးတက္ေရး ပါတီဗဟိုဌာနခ်ဳပ္ တည္ရွိရာ မန္ရွီး၊ မန္ေနာင္ေဒသသို႔ ေကအင္(န္)ယူပါတီမွ စေကာ လယ္ေတာ ေခါင္းေဆာင္ေသာ သံုးဦး ကိုယ္စားလွယ္ အဖြဲ႕ ေရာက္ရွိလာၿပီး ဗကပ အေရွ႕ေျမာက္ စစ္ ေဒသ ဌာနခ်ဳပ္ တည္ရွိရာ ပန္ဆန္း (လယ္လ္ ေက - ၁၇ဝ၅) သို႔ သြားေရာက္ႏိုင္ေရး အတြက္ အကူအညီ ေတာင္းခံခဲ့သည္။ ထိုစဥ္က အက္စ္အက္စ္ပီပီ ကလည္း ဗကပႏွင့္ ပူးေပါင္းရန္ အစီအစဥ္ရွိသျဖင့္ စေကာ လယ္ေတာသို႔ သံုးဦး ကိုယ္စားလွယ္ အဖြဲ႕ႏွင့္အတူ ေစလႊတ္မည့္ ကုိယ္စားလွယ္ကို ေရြးခ်ယ္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ တြဲဖက္ အတြင္းေရးမွဴး ေဆးထင္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ အင္အား ၂ဝဝ ခန္႔သည္ ေကအင္(န္)ယူ ပါတီ ကိုယ္စားလွယ္ သံုးဦးႏွင့္ အတူ လြယ္ေခးေဒသမွ ထြက္ခြာသြားရာ ပန္ဆန္းသို႔ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ တြင္ ေရာက္ရွိ သြားသည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ ႏုိဝင္ဘာလ ၁၈ ရက္ေန႔တြင္ ဗကပ ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြး၍ ဗကပႏွင့္ အက္စ္အက္စ္ေအတို႔ စစ္ေရးအရ ပူးေပါင္းရန္ သေဘာတူညီ ခဲ့ၾကသည္။ ႏုိင္ဝင္ဘာလ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ ေဆးထင္ တို႔လူစုသည္ ဗကပ မ်ားေပးလုိက္သည့္ လက္နက္မ်ားကို ယူေဆာင္၍ ပန္ဆန္းမွ ျပန္ထြက္ လာၾကရာ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ ၁၇ ရက္ေန႔တြင္ မိုင္းဘံု နယ္ေျမသို႔ ေရာက္ရွိလာၾကသည္။
ဗကပႏွင့္ အက္စ္အက္စ္ေအ ပူးေပါင္းသြားျခင္းမွာ ဗကပႏွင့္ တုိက္ခုိက္ေနေသာ ေကအိုင္ေအ မ်ားအဖို႔ အက္စ္အက္စ္ေအႏွင့္ပါ ဆက္လက္တုိက္ခိုက္စရာ ျဖစ္လာရသည္။ ေကအုိင္ေအႏွင့္ အက္စ္အက္စ္ေအ တို႔သည္ နယ္ေျမလုရင္းမွ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးပိုင္းတြင္ ေက်ာက္မဲ၊ နမၼတူ ေဒသမ်ားတြင္ တုိက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ဧၿပီလေနာက္ပိုင္းတြင္ ေတြ႕ဆံုေစ့စပ္၍ နယ္ေျမ ကန္႔သတ္ရန္ သေဘာတူညီ ခဲ့ၾကေလသည္။
ထိုင္းအစိုးရ က ဖမ္းဆီးမိၿပီးေနာက္ ကိုးကန္႔ ကာကြယ္ေရး အဖြဲ႕မွာ ၿပိဳကြဲ၍ ကစဥ့္ကလ်ား ျဖစ္သြားရာ လက္က်န္ အဖြဲ႕အနက္မွ အင္အား ၂ဝ ခန္႔သည္ ထိုင္းနယ္စပ္တြင္ ခိုေအာင္း၍ က်န္ရစ္ခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ လက္က်န္ ကိုးကန္႔ ကာကြယ္ေရးမ်ားအား ထိုင္းႏုိင္ငံအဝင္အထြက္ လံုျခံဳေရး အတြက္ စည္း႐ံုး သိမ္းသြင္း ခဲ့သည္။
ေတာခို လြယ္ေမာ္အဖြဲ႕ (ခြန္ဆာအဖြဲ႕) မွ က်န္ဆူးရွင္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ အင္အား ၃ဝဝ ခန္႔သည္ လည္းေနာင္လိုင္၊ လြယ္ခ်ဳိ ေဒသတို႔တြင္ ေကအိုင္ေအ တပ္ရင္း (၈)ႏွင့္ ဆက္စပ္၍ လႈပ္ရွားခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအႏွင့္ လြယ္ေမာ္ အဖြဲ႕သည္ စစ္ေရးအရ နားလည္မႈရယူထားၿပီး လိုအပ္ပါက တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး အကူအညီ ေပးေရးကိုလည္း သေဘာတူထားၾကသည္။
ထိုင္းႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္းတြင္ အေျချပဳထားေသာ တ႐ုတ္ျဖဴတပ္မ (၃)ႏွင့္ တပ္မ (၅) မွ အင္အားစု အခ်ဳိ႕ သည္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ လႈပ္ရွားေလ့ရွိရာ ရံဖန္ရံခါ စုစုေပါင္းအင္အား ၅ဝဝ ခန္႔ အထိ လႈပ္ရွားေလ့ရွိသည္။ တ႐ုတ္ျဖဴတို႔သည္ တပ္မေတာ္၏ တုိက္ခိုက္ မႈႏွင့္ ဗကပ တို႔၏ တုိက္ခိုက္မႈ တို႔ေၾကာင့္ လြယ္ေဆး၊ မန္ပေလာင္၊ မန္ေက်ာင္း၊ ဆြတ္ရပ္၊ ဝမ္ဆင္း စေသာ နယ္ေျမမ်ားတြင္သာ ခိုေအာင္းလႈပ္ ရွား ႏိုင္ေလရာ ေကအိုင္ေအမ်ားသည္ ယင္းနယ္ေျမမ်ားကို ျဖတ္သန္း၍ ထိုင္းႏုိင္ငံႏွင့္ ဆက္သြယ္ႏိုင္ေရးအတြက္ တ႐ုတ္ျဖဴမ်ားႏွင့္ နားလည္မႈ ရယူထား ရေလသည္။
ေကအုိင္ေအ တို႔သည္ ေနာ္ဆိုင္း အား ဗကပ တို႔က ''ျဖဳတ္၊ ထုတ္၊ သတ္'' လမ္းစဥ္ အရ သတ္ျဖတ္ၿပီး သည့္ေနာက္ ဗကပ တို႔ႏွင့္ တုိက္ခိုက္ လ်က္ရွိရာ ထိုင္းႏိုင္ငံ ဆက္သြယ္ေရး လမ္းေၾကာင္း အတြက္ လက္ယာ အင္အားစု ေသာင္းက်န္းသူ မ်ားျဖစ္ေသာ အက္စ္ယူ အာရ္ေအ (မိုးဟိန္း)၊ ကိုးကန္႔ ကာကြယ္ေရး (ေလာ္စစ္ဟန္) ၊ ေတာခို လြယ္ေမာ္ (ခြန္ဆာ)၊ ပေလာင္ အမ်ဳိးသား တပ္ဦး တ႐ုတ္ျဖဴတို႔ႏွင့္ ပူးေပါင္း ဆက္သြယ္ခဲ့ၿပီး ဗကပ ဘက္ေတာ္ သား ျဖစ္သြားသည့္ အက္စ္အက္စ္ေအႏွင့္မူ ဆက္ဆံေရး မေျပျပစ္ဘဲ တုိက္ခိုက္မႈ မ်ားပင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ အေနာက္ဘက္ မ်က္ႏွာစာတြင္ကား ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ ျပည္တြင္းျပည္ပနာဂ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား၊ ရခိုင္ ေသာင္းက်န္းသူ မ်ားအား ေထာက္ပံ့ကူညီ၍ လက္သပ္ေမြးထား ခဲ့ေလသည္။
ေကအိုင္ေအႏွင့္ ဖီဇုိနာဂ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား။ ဖီဇိုနာဂ တို႔သည္ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ အထိ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံတြင္ လြတ္လပ္ေရး ရရွိရန္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား ပ်က္ျပားသြားေသာ အခါ ဆႏၵျပပြဲမ်ား၊ အဓိက႐ုဏ္းမ်ား ေပၚေပါက္ခဲ့သည္။ ၁၉၅၆ ခုႏွစ္မွစ၍ ေက်ာင္းဆရာ (ေဒါက္တာ ဖီဇို) ေခါင္းေဆာင္ေသာ နာဂ ၁၅ဝ ခန္႔သည္ လက္နက္ကိုင္ ပုန္ကန္မႈကို စတင္ ခဲ့ၾကသည္။ အိႏိၵယ တပ္မေတာ္က လိုက္လံ တုိက္ခိုက္ေသာ အခါ ဖီဇို နာဂသည္ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္ မွစ၍ ခႏၲီး ခ႐ုိင္ နာဂ ေတာင္တန္း ေဒသႏွင့္ ဖလမ္း ခ႐ုိင္တြင္ ဝင္ေရာက္ ခုိ ေအာင္း ခဲ့ၾကသည္။ အိႏိၵယ ႏိုင္ငံႏွင့္ ျပည္ပႏိုင္ငံ တို႔ ဆက္ဆံေရး မေျပျပစ္ ျဖစ္သည္ ကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ျပည္ပႏိုင္ငံသည္ အိႏိၵယႏုိင္ငံမွ ဖီဇို ေသာင္းက်န္း သူမ်ားကုိ စစ္ေရး အကူအညီမ်ား ေထာက္ပံ့ ေပးကမ္းခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ ဖီဇို နာဂမ်ား ျပည္ပႏိုင္ငံသို႔ သင္တန္း သြားေရာက္ တက္ႏိုင္ေရးႏွင့္ အသြားအျပန္ ခရီးအတြက္ လမ္းျပ အျဖစ္ တာဝန္ယူ၍ ျမန္မာႏုိင္ငံ အတြင္းတြင္ ဖီဇိုမ်ားကုိ ျဖတ္သန္း သြားလာေစခဲ့ေလသည္။
ေကအိုင္ေအ ေခါင္းေဆာင္မ်ား လုပ္ၾကံခံရျခင္း
ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ အေရွ႕ေျမာက္ေဒသ ဗကပ တို႔က ေနာ္ဆိုင္အား ျဖဳတ္ထုတ္သတ္ လမ္းစဥ္ျဖင့္ လုပ္ၾကံ သတ္ျဖတ္ျခင္း။ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ဗကပ တို႔က နယ္ေျမ တိုးခ်ဲ႕ လာျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ဗကပ မ်ားႏွင့္ တုိက္ခိုက္ ခဲ့ၾကရသည္။ ဗကပ ကို နံပါတ္ (၁) ဦးတည္ ရန္သူ အျဖစ္ တုိက္ခိုက္ေန ရသျဖင့္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးကို ႀကိဳးပမ္း ခဲ့ၾကရာ ေကအိုင္ေအ တို႔၏ မ႐ိုးသားမႈေၾကာင့္ပင္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၁၃ ရက္ ေန႔တြင္ ေဆြးေႏြးပြဲ ပ်က္ျပားခဲ့ရသည္။ ထို႔ေနာက္ ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ လ ၂၉ ရက္ေန႔မွ ေအာက္တုိဘာလ ၂၇ ရက္ေန႔ အထိ ၾကာျမင့္ေသာ ဗဟုိ ေကာ္မတီ အစည္းအေဝး တစ္ရပ္ကို က်င္းပ၍ ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ေရး ေကာင္စီ (ေကအိုင္စီ)ႏွင့္ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႕အစည္း သံုးရပ္ ျဖစ္ေသာ ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ေရး အဖြဲ႕ႏွင့္ ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ေရး စည္း႐ံုးေရး အဖြဲ႕ (ေကအိုင္အုိ) တို႔ကို စနစ္တက် ျပန္လည္ ဖြဲ႕စည္း ခဲ့ၾကသည္။
ေကအုိင္ေအတြင္ တပ္မဟာ ေလးခု ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး တပ္ရင္း (၁၁) ရင္း ပါဝင္သည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဖြဲ႕ႏွင့္ ေကအိုင္အို ကုိမူ တိုင္း၊ ခ႐ုိင္၊ ၿမိဳ႕နယ္ တုိက္နယ္ႏွင့္ ေက်းရြာမ်ား အထိ ဖြဲ႕စည္းထား သည္။ ေကအိုင္ေအ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္မွာ ထိုင္းႏိုင္ငံ ထန္ပိုး စခန္း တြင္ပင္ ရွိၿပီး ေဇာ္ဆိုင္း က အုပ္ခ်ဳပ္သည္။ ဒုစစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ေဇာ္တူးက ျပည္တြင္းတြင္ တာဝန္ယူရသည္။ ေဇာ္တူးသည္ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ထိုင္းႏုိင္ငံသို႔ ခရီးထြက္ခြာ သြားေလရာ ေဇာ္တူး ေနရာတြင္ လမုန္ဟူးဂ်ဳိင္က တာဝန္ယူ အုပ္ခ်ဳပ္ရသည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ အတြင္း ေကအိုင္ေအမ်ားသည္ ဗကပ တု႔ိ၏ ထိုးႏွက္မႈႏွင့္ တပ္မေတာ္၏ ေခ်မႈန္းေရး မ်ား ၾကားတြင္ ညႇပ္မိ ေနခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္သူ ေဇာ္ဆိုင္းႏွင့္ ေဇာ္တူး မွာ ထိုင္းႏုိင္ငံ တြင္သာ ရွိေနၾကၿပီး ျပည္တြင္းသို႔ ျပန္လည္ ဝင္ေရာက္၍ ေခါင္းေဆာင္မႈ ေပးျခင္း မရွိခဲ့ေပ။ ဗကပ မ်ားကလည္း ေကအိုင္ေအ နယ္ေျမ မ်ားကို တစ္စတစ္စ ဝါးမ်ဳိလာရာ ေက အိုင္ေအ တုိ႔အေနႏွင့္ အက်ပ္အတည္းျဖင့္ ရင္ဆိုင္ လာၾကရသည္။
ေဇာ္ဆိုင္းသည္ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္ ကတည္းက ထုိင္းႏိုင္ငံတြင္ ေရာက္ရွိေနျခင္းျဖစ္ၿပီး ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ေဇာ္တူးသည္ ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ စတင္ထြက္ခြာ သြားခဲ့ရာ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ ေရာက္ရွိ သြားခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္းရွိ ေကအိုင္ေအ အေျခခံ နယ္ေျမမ်ားမွာ တစ္စတစ္စ လက္လႊတ္ ဆံုး႐ႈံးေနရၿပီး ျဖစ္သည့္အျပင္ ေမခအေရွ႕ျခမ္းေဒသ တြင္လည္း ဗကပ တပ္ရင္း (၁ဝ၁) က ဆဒံုးနယ္ေျမ အထိ ထိုးေဖာက္ဝင္ေရာက္ လာၿပီး ျဖစ္ သည္။ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ မတ္လ ၁ ရက္ေန႔တြင္ ေကအိုင္ေအ တပ္မဟာ (၄) နယ္ေျမ ကြတ္ခိုင္ အေနာက္ျခမ္း၊ နမ့္ဟိုင္း ေဒသတြင္ ေကအုိင္ေအႏွင့္ ဗကပတို႔ တုိက္ပြဲ ျဖစ္ပြားၾကရာ ေကအိုင္ေအ တပ္မဟာ (၄) မွဴးႏွင့္ ထိပ္တန္း ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦးျဖစ္ေသာ ေဇာ္ဒန္ က်ဆံုးခဲ့ ရသည္။ ဗကပ တပ္ရင္း (၂ဝ၂) သည္ အင္အားျဖည့္တင္းၿပီး ေကအိုင္ေအ တပ္မဟာ (၄) နယ္ေျမကို တစ္စတစ္စ ထိုးေဖာက္လ်က္ ရွိသည္။ ကြတ္ခိုင္ အေရွ႕ျခမ္းရွိ ေကအိုင္ေအ တပ္ရင္း (၂) နယ္ေျမကို လည္း ဗကပ တပ္မဟာ (၂) အင္အားစုမ်ားက မန္ယံု ေမာ္ေဒသမွ တစ္ဆင့္ တိုးခ်ဲ႕ထိုးေဖာက္ လ်က္ရွိသည္။ ေဇာ္ဒန္ က်ဆံုးၿပီးေနာက္တြင္ ေဇာ္ဒန္ေနရာအား ေဇာ္မိုင္က ဆက္ခံၿပီး တပ္မဟာ (၄) မွဴးအျဖစ္ ကြပ္ကဲကာ ဗကပမ်ားကို နမ့္ဟုိင္း၊ နမ့္ေဆာင္ ၾကဲ ေဒသမ်ားမွာ ရင္ဆိုင္ဟန္႔တား ထားခဲ့ရသည္။ ေဇာ္ဒန္ က်ဆံုးခ်ိန္ တြင္ ေဇာ္ဆိုင္းေရာ၊ ေဇာ္တူးပါ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ ေရာက္ရွိေန ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂ ရက္ ေန႔ တြင္ ေကအိုင္ေအ ေခါင္းေဆာင္ ပံုေရႊေဇာ္ဆိုင္း ႏွင့္အဖြဲ႕သည္ ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ ထြက္ခြာသြား ၾကျပန္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေကအိုင္ေအ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိေနျခင္းကို ေအာက္ေျခထုက ေက်နပ္ျခင္း မရွိၾကေပ။ ထုိးစစ္မ်ားကိုပါ ခုခံ ဆင္ႏႊဲ ေနၾကခ်ိန္တြင္ ေခါင္း ေဆာင္ပိုင္း က ထုိင္းႏုိင္ငံသို႔ သြားေရာက္ ေရွာင္တိမ္း ေနျခင္း၊ ဦးေဆာင္မႈ မေပးျခင္းတုိ႔ ေၾကာင့္ ေကအုိင္ေအ ေခါင္းေဆာင္ပိုင္း တြင္လည္း သေဘာထား ကြဲလြဲလာၾကသည္။ ထို အခ်ိန္တြင္ ေဇာ္ဆိုင္း၊ ေဇာ္တူးႏွင့္ ပံုေရႊေဇာ္ဆုိင္းတုိ႔ လူစုသည္ ေကအိုင္ေအ လႈပ္ရွားမႈကိုမ်က္ကြယ္ျပဳကာ ဘိန္းႏွင့္ ေက်ာက္စိမ္း ေရာင္းခ် ရေငြမ်ားအား အလြဲသံုးစား ျပဳလုပ္ကာ စည္းစိမ္ ယစ္မူး ေနၾကသည္။
ေဇာ္ဆုိင္းသည္ ေကအိုင္ေအ တို႔၏ အျမင့္ဆံုး ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ျပည္တြင္းသို႔ ျပန္လည္ၿပီး ဦးေဆာင္မႈ မေပးႏိုင္္သည္မွာ ၾကာျမင့္ ခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ ေကအိုင္ေအ အဓိက အင္အားစု မ်ားႏွင့္ ၁ဝ ႏွစ္ ခန္႔ အဆက္အသြယ္ ျပတ္ေန ေသာေၾကာင့္လည္း ေဇာ္ဆိုင္း၏ ေခါင္းေဆာင္ မႈမွာ ေမွးမွိန္ ေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ျပည္တြင္းတြင္ အခ်ိန္ အတန္ၾကာ လက္ေတြ႕ ေခါင္းေဆာင္ ခဲ့ၿပီး ၾသဇာအာဏာ စုိက္ထူခဲ့ေသာ ေဇာ္တူးမွာ လည္း ေအာက္ေျခ၏ မေက်နပ္ မႈႏွင့္ ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရသည္။ ေဇာ္တူးသည္ မိန္းမ မယူရ ဟူေသာ အမိန္႔ကို ထုတ္ျပန္ ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္တြင္ ရဲေမ ေလာခိုင္လုအြန္ကို ယူခဲ့သူျဖစ္သည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္တြင္လည္း ရဲေမ လုဆိုင္း အား မယားငယ္ အျဖစ္ သိမ္းပိုက္ ခဲ့သည္။ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ လူမႈေရး ကိစၥ မ်ား သည္ ငယ္သားမ်ား၏ အၾကည္အညိဳ ပ်က္စရာ ျဖစ္၍လာသည္။ ဘိန္းႏွင့္ ေက်ာက္စိမ္းေရာင္းရေငြ သိန္း ၁ဝဝ ေက်ာ္ ကိုလည္း စာရင္းေဖ်ာက္ ခဲ့ၾကသည္။
ထိုသို႔ ေကအိုင္ေအမ်ား ႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရးအရ အက်ပ္အတည္းေတြ႕ေနခ်ိန္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ၏ ေခါင္းေဆာင္မႈ က်ဆင္း ေနခ်ိန္တြင္ ၁၉၇၅ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္ လ ၁ဝ ရက္ ေန႔၌ ယခင္ ေက အိုင္ေအ တပ္ရင္း (၁၁) တပ္ရင္းမွဴး ဆိုင္းတူက ေဇာ္ဆုိင္း၊ ေဇာ္တူးႏွင့္ ပံုေရႊေဇာ္ဆုိင္း တို႔ အား ထိုင္းနယ္စပ္ ဆက္သြယ္ေရး စခန္းျဖစ္သည့္ ထန္ပိုးတြင္ လုပ္ၾကံ သတ္ျဖတ္ ပစ္လုိက္ ေလသည္။ ေကအိုင္ေအ ဗဟုိဌာနခ်ဳပ္ က ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ကိုယ္က်ဳိးရွာ အလြဲသံုးစား ျပဳလုပ္ေနေသာေၾကာင့္ ဖယ္ရွားခဲ့ ရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ တုိင္းေကာ္မတီ၊ ခ႐ိုင္ ေကာ္မတီမ်ားသို႔ ရွင္းလင္း ခဲ့ၾကသည္။ ထိုအခ်ိန္မွာပင္ ထန္ပိုး တြင္ ရွိေနၾကေသာ ေဂၚလူလဒြဲႏွင့္ က်န္ေခါင္း ေဆာင္မ်ားက ဆိုင္းတူးသည္ အစုိးရ သူလွ်ဳိျဖစ္ၿပီး ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား တမင္လုပ္ ၾကံျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ျပည္တြင္းရွိ ေဇာ္မိုင္ ထံသို႔ သတင္းပို႔ ၾကျပန္သည္။ ဆိုင္းတူး ကိုလည္း ၁၉၇၅ ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာလ ၂၉ ရက္ေန႔တြင္ ထိုင္း ပုလိပ္မ်ားက လာေရာက္ ဖမ္းဆီး သြားခဲ့ၾက သည္။ ေဇာ္မိုင္က တပ္ရင္း (၈) တပ္ရင္းမွဴး ဗုိလ္မွဴး ခြန္ခ်ဳိအား ထိုင္းႏုိင္ငံသို႔ ေစလႊတ္၍ စစ္ ေဆးေစ ခဲ့သည္။ စံုစမ္းေရး အဖြဲ႕၏ ေတြ႕ရွိခ်က္တြင္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ဆိုင္းတူး က တမင္ လုပ္ၾကံျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ေပၚလြင္ေသာ္လည္း မည္သည့္ အေၾကာင္းေၾကာင့္ လုပ္ၾကံ ျခင္းျဖစ္ သည္ကိုမူ တင္ျပ ႏိုင္ျခင္း မရွိခဲ့ေပ။
ေဇာ္ဒန္ က်ဆံုးၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေဇာ္မိုင္သည္ တပ္မဟာ (၄) ကို ေခါင္းေဆာင္၍ ဗကပ မ်ားကို ရင္ဆုိင္ တုိက္ခိုက္ခဲ့ရာ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလ ၁ ရက္ မွစ၍ တုိက္ပြဲေပါင္း (၁၆) ႀကိမ္ျဖစ္ပြားၿပီး ႏွစ္ဖက္စလံုး အထိ နာခဲ့ၾကသည္။ ေဇာ္မိုင္သည္ ဗကပ (၂ဝ၂) ကို ဦးတည္၍ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၆ ရက္ေန႔အထိ ေၾကာင္နက္ စစ္ဆင္ေရးကို ဆင္ႏႊဲခဲ့သည္။ ထုိင္းႏုိင္ငံတြင္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ေသဆံုးကုန္ ၾကေသာအခါ တပ္မဟာ (၁) မွဴး လမံုတူးဂ်ဳိင္ က ေက အိုင္ေအ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာၿပီး တပ္မဟာ (၄) မွဴး ေဇာ္မိုင္က ဒုစစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာသည္။
ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ ႏိုင္ငံေရး ဦးေဆာင္ အဖြဲ႕အစည္း အျဖစ္ ကခ်င္ ဆိုရွယ္လစ္ ပါတီ (Kachin Socialist Party, KSP) ကို ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ မွစ၍ ထူေထာင္ ခဲ့ေသာ္လည္း ေကအက္စ္ပီပီ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကုိ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္း မရွိေပ။
ကခ်င္ေသာင္းက်န္းသူမ်ား အတြင္းတြင္ ဗကပ အား လုိလားေသာ လက္ဝဲဝါဒီမ်ား၊ ထိုင္းႏုိင္ငံမွ တစ္ဆင့္ အေနာက္အုပ္စုကို ေမွ်ာ္ကုိးသူ လက္ယာဝါဒီ မ်ား ကြဲျပားလ်က္ရွိရာ ထိုင္းႏိုင္ငံ တြင္ ထိပ္သီး ေခါင္းေဆာင္မ်ား က်ဆံုးသြားခဲ့ေသာအခါ မရန္ဘရန္ဆိုင္း၏ လက္ဝဲအင္အားစုသည္ ပိုမို၍ အားေကာင္း လာသည္။ ထု႔ိေၾကာင့္ ဗကပႏွင့္ ပူးေပါင္းေရး လမ္းစသည္ ျပန္လည္၍ ပြင့္လာ ရျပန္သည္။ ေကအိုင္ေအ၏ အခက္အခဲ အက်ပ္ အတည္း မ်ားမွာလည္း ဗကပႏွင့္ ပူး ေပါင္းေရး အတြက္ အေၾကာင္းျပစရာ ျဖစ္လာရသည္။ တစ္ဖက္ႏုိင္ငံကလည္း ေကအုိင္ေအ မ်ားအား တုိက္႐ိုက္ အကူအညီ ေပးေရးထက္ ဗကပ မွတစ္ဆင့္ အကူအညီ ေပးေရး ကိုသာ တုိက္တြန္း လ်က္ရွိသည္။ ထိုင္းႏုိင္ငံသည္ စီးပြားေရး စားက်က္ အလြန္ ေကာင္း ေသာေနရာ ျဖစ္ေသာ္လည္း လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား ဝယ္ယူၿပီး ကခ်င္ျပည္နယ္သို႔ သယ္ယူေရးမွာမူ ခရီး အလြန္ ေဝးကြာ သည့္အျပင္ ဗကပ တုိ႔၏ နယ္ေျမမ်ားကို ျဖတ္သန္း ရမည္ ျဖစ္သည္။ ေက အိုင္ေအ တို႔သည္ ကခ်င္ျပည္နယ္ အတြင္းမွ ဘိန္းႏွင့္ ေက်ာက္စိမ္း မ်ားကို ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ ပို႔ရန္ႏွင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွ လက္နက္မ်ား သယ္ယူရန္မွာ အျခား ေသာင္းက်န္း သူမ်ားကုိ သာမကဘဲ ဗကပႏွင့္ ဆက္သြယ္သည္က ပိုမို လ်င္ျမန္ လြယ္ကူသည္မွာ ေသခ်ာ၍ ရွိေနသည္။ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္တြင္ကား မရန္ဘရန္ဆိုင္း ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္လာၿပီး ဗကပႏွင့္ အနိမ့္ဆံုး စစ္ေရး မဟာမိတ္ ဖြဲ႕စည္းရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ သည္မွစ၍ ဗကပႏွင့္ ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ ျပန္လည္၍ ျပန္ေပါင္း ထုပ္ၾကသည္ကို ေတြ႕ၾကရမည္ ျဖစ္ေလသည္။
ျမစ္ဆံု Media Group မွကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။#BurmaDemocracy
ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူအဖဲြ႕ စတင္ေပၚေပါက္လာျခင္း
အပိုင္း (၃)
ဘာေတးလ္လင့္တနာ
BurmaDemocracy, 17 Dec: 2016
၁၉၇၁ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ေကအိုင္ေအတို႔သည္ စစ္ေရးတိုးျမႇင့္ ဆန္႔က်င္ရန္ ရည္ရြယ္ ခ်က္ျဖင့္ တပ္ရင္း (၁၁) ရင္းကို စစ္ေၾကာင္း ေလးေၾကာင္း ဖြဲ႕စည္း၍ တပ္မေတာ္အား တုိက္ ခိုက္ရန္ ၾကိဳးပမ္းလာသည္။ စစ္ေၾကာင္းမ်ားမွာ ဧရာဝတီျမစ္ အေနာက္ျခမ္းတြင္ တပ္ရင္း (၅)၊ (၆) ႏွင့္ (၁၂) တို႔ကို ေဇာ္တူး ကိုယ္တုိင္ ဦးစီးေသာ က်ားသစ္ စစ္ေၾကာင္း၊ ကြတ္ခိုင္ နယ္ေျမတြင္ တပ္ရင္း (၁)၊ (၂)၊ (၈)ႏွင့္ (၉) တို႔ကို ေဇာ္ဒန္ကိုယ္တုိင္ ေခါင္းေဆာင္၍ ဆင္စစ္ေၾကာင္း၊ ဧရာဝတီျမစ္ အေရွ႕ဘက္ျခမ္း ေဒသတြင္ တပ္ရင္း (၃)ႏွင့္ (၁ဝ) ကို ကမ္ထြဲ ေခါင္းေဆာင္၍ ျခေသၤ့စစ္ေၾကာင္း၊ ပူတာအို နယ္ေျမတြင္ တပ္ရင္း (၄)ႏွင့္ (၇) ကို ေဇာ္အိမ္ ေခါင္းေဆာင္၍ ႀကံ႕စစ္ေၾကာင္း ဟူ၍ျဖစ္သည္။ ဗကပႏွင့္ ေကအုိင္ေအ တို႔မွာ နားလည္မႈ ယူထားၾက ေသာ္လည္း ခိုင္ၿမဲေသာ မဟာမိတ္မ်ား မဟုတ္သည့္ အေလ်ာက္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးပိုင္းတြင္ ဗကပ တို႔က ေကအုိင္ေအ နယ္ေျမမ်ားကို ထိုးေဖာက္ စည္း႐ံုးလာသျဖင့္ တုိက္ပြဲမ်ားျဖစ္ပြား လာျပန္သည္။ ေကအိုင္ေအ မ်ားကလည္း တပ္မေတာ္ ထံသို႔ ကိုယ္စားလွယ္ ေစလႊတ္ျခင္း၊ စာေရးသား ဆက္သြယ္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္လာျပန္သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ဗကပ မ်ားအား တိုက္ခိုက္ရင္း မၾကာခဏ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲ၍ မၾကာခဏ ပင္ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ ထိုင္းႏုိင္ငံ မွတစ္ဆင့္ လက္ယာ အုပ္စုႏွင့္ ဆက္သြယ္ၿပီး အကူအညီ ရရန္လည္း ႀကိဳးစားၿမဲ ႀကိဳးစားေနသည္။ တပ္မေတာ္အား နားလည္မႈ ယူခဲ့ျခင္းမွာမူ စစ္ေရးအရ ႏွစ္ဖက္ညႇပ္ေနျခင္းမွ ယာယီထြက္ေပါက္ ရရန္ သာျဖစ္ခဲ့ေလသည္။
ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ ဗကပ အား ဘံုရန္သူ အျဖစ္ သတ္မွတ္၍ တပ္မေတာ္ ႏွင့္ ပူးေပါင္း တုိက္ခိုက္ရန္ လက္နက္၊ ခဲယမ္းႏွင့္ ေဆးဝါး ပစၥည္းမ်ား အကူအညီ ေတာင္းခံခဲ့သည္။ တပ္မေတာ္မွ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၁ဝ ရက္ေန႔တြင္ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲ၍ လူငယ္လူရြယ္မ်ားအား စည္း႐ံုးသိမ္းသြင္းျခင္း၊ ဆက္ေၾကး မေကာက္ရ ေသးေသာ ေနရာေဒသမ်ားတြင္ မေပးခဲ့ရေသာ ႏွစ္မ်ားအတြက္ပါ အေၾကြးသတ္မွတ္၍ ဆက္ေၾကး ေကာက္ ယူ ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ သည္။ ထုိ႔အျပင္ တပ္မ်ား လႈပ္ရွားျခင္း မျပဳရန္ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ခ်က္ကို ေဖာက္ဖ်က္၍ ဗကပအား တားဆီးပိတ္ဆို႔ရန္အေၾကာင္းျပခ်က္ျဖင့္ စစ္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ားျပဳလုပ္လာသည္။ ၁၉၇၁ ခုႏွစ္ အတြင္း ကတည္းက ပေလာင္ တပ္ရင္း (၂) အား စတင္ စည္း႐ံုးသိမ္းသြင္းခဲ့ရာ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္တြင္ ေဇာ္ဒန္၏ တပ္မဟာ (၁) လက္ေအာက္သို႔ ေရာက္ရွိလာသည္။
ေကအုိင္ေအ ဗဟုိေကာ္မတီ အစည္းအေဝး တစ္ရပ္ကို ဆမားဘြမ္ (အက္စ္ဒီ- ၆ဝ၇၆) တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲ ထားစဥ္အတြင္း ဆက္ေၾကးမ်ား ေကာက္ယူျခင္းကိုလည္း တုိးျမႇင့္ ျပဳလုပ္ေနသည္။ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၉ ရက္ေန႔တြင္ ဟူးေကာင္းေတာင္ၾကား ေဒသ၌ တပ္ရင္း (၆) နယ္ေျမတြင္ ဗဟုိ ေကာ္မတီ အစည္းအေဝးပြဲ တစ္ရပ္ကို စတင္က်င္းပ ၾကျပန္သည္။ ေကအုိင္ေအတို႔၏ ဗဟိုေကာ္မတီ အစည္းအေဝး မၿပီးဆံုးခင္မွာပင္ တပ္မေတာ္ သည္ ယင္းတို႔၏ မ႐ိုးသား မႈမ်ားေၾကာင့္ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးရန္ အက်ဳိးမထူး ေတာ့သျဖင့္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ေအာက္တုိဘာလ ၃ ရက္ေန႔တြင္ ေဆြးေႏြးပြဲကို ပယ္ဖ်က္လိုက္ ေတာ့သည္။ ေကအိုင္ေအ ဗဟုိေကာ္မတီ အစည္းအေဝးပြဲသည္ ေအာက္တုိဘာလ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ ျပီးခဲ့ရာ တပ္မေတာ္ ႏွစ္ခုအစား တပ္မေတာ္ ေလးခုကို ေအာက္ပါအတိုင္း ဆံုးျဖတ္၍ တိုးခ်ဲ႕ ဖြဲ႕စည္း ခဲ့ေလသည္-
တပ္မဟာ (၁) အား တူးဂ်ဳိင္ ဦးစီး၍ ကခ်င္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း။
တပ္မဟာ (၂) အား ေဇာ္တူး ဦးစီး၍ ကခ်င္ျပည္နယ္အေနာက္ပိုင္း။
တပ္မဟာ (၃) အား ေဇာ္မိုင္ ဦးစီး၍ ကခ်င္ျပည္နယ္အေရွ႕ပိုင္း။
တပ္မဟာ (၄) အား ေဇာ္ဒန္ ဦးစီး၍ ကခ်င္ျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း။
စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္မွာ ေဇာ္ဆုိင္း ျဖစ္ၿပီး ဒု စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္မွာ ေဇာ္တူး ျဖစ္သည္။ ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ ေရး ေကာင္စီ (ေကအုိင္စီ) ကိုလည္း ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။ ေကအိုင္စီသည္ ဗဟိုေကာ္မတီ၏ အၿမဲတမ္း ေကာ္မတီ တာဝန္ကို ပူးတြဲ ထမ္းေဆာင္ရန္ ျဖစ္ၿပီး ေအာက္ပါအတုိင္း ပါဝင္ခဲ့ၾကသည္-
ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ေဇာ္တူး = ဥကၠဌ
ဆလန္ကဘာ ပံုေရႊေဇာ္ဆုိင္း= အတြင္းေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးႀကီး တူးဂ်ဳိင္= တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးႀကီး ေဇာ္ဒန္= အဖြဲ႕ဝင္
ဆလန္ကဘာ မရန္ဘရန္ဆိုင္း= အဖြဲ႕ဝင္
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီး လမာလရိန္း= အဖြဲ႕ဝင္
ဆလန္ကဘာ ေဇာ္ေအာင္= အဖြဲ႕ဝင္
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္မိုင္= အဖြဲ႕ဝင္
ဗိုလ္မွဴး မရန္ဘရန္ေတာင္= အဖြဲ႕ဝင္
ဗိုလ္မွဴး ခြန္ခ်ဳိ= အဖြဲ႕ဝင္
ဗိုလ္မွဴး ေဇာ္ဘြန္= စီးပြားေရးတာဝန္ခံ
ဗိုလ္မွဴး ေဇာ္ဖန္= အဖဲြ႕ဝင္
ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ေရး ေကာင္စီ (ေကအိုင္စီ) ေအာက္တြင္ ေအာက္ပါ အဖြဲ႕အစည္း သံုးရပ္ တည္ရွိသည္-
- ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ (ကာကြယ္ေရး) ေကအိုင္ေအ။
- အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕။
- ကခ်င္ျပည္လြတ္ေျမာက္ေရး စည္း႐ံုးေရးအဖြဲ႕၊ (ေကအိုင္အို)။
ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ (ေကအုိင္ေအ) တြင္ ေအာက္ပါ စစ္ဦးစီးအဖြဲ႕ကို ဖြဲ႕စည္းထားသည္-
ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဇာ္ဆိုင္း= ဥကၠဌ
ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေဇာ္တူး= ဒုဥကၠဌ (တပ္မဟာ-၂)
ဗိုလ္မွဴးႀကီးတူးဂ်ဳိင္= အတြင္းေရးမွဴး (တပ္မဟာ-၁)
ဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္ဒန္= အဖြဲ႕ဝင္ (တပ္မဟာ-၄)
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီးလမာလရိန္း= တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴး
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္မိုင္= အဖြဲ႕ဝင္ (တပ္မဟာ-၃)
ဗိုလ္မွဴးဘရန္ေတာင္= အဖြဲ႕ဝင္
ေကအိုင္ေအတြင္ တပ္စိတ္မွ တပ္စု၊ တပ္ခြဲ၊ တပ္ရင္း တပ္မဟာအဆင့္အထိ စနစ္တက်ဖြဲ႕ စည္းထားၿပီး တပ္မဟာ (၁) တြင္ တပ္ရင္း (၄)၊ (၇) ႏွင့္ (၁ဝ)၊ တပ္မဟာ (၂) တြင္ တပ္ရင္း (၅)၊ (၆)ႏွင့္ (၁၁)၊ တပ္မဟာ (၃) တြင္ တပ္ရင္း (၁)ႏွင့္ (၃)၊ တပ္မဟာ (၄) တြင္ တပ္ရင္း (၂)၊ (၈)ႏွင့္ (၉) တို႔ ပါဝင္ၾကသည္။ တပ္မဟာမွဴးသည္ တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကိုလည္းေကာင္း၊တပ္ရင္းမွဴးသည္ ခ႐ိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကိုလည္းေကာင္း၊ အဖြဲ႕မွဴးသည္ ၿမိဳ႕နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကိုလည္းေကာင္း၊ အဖြဲ႕ငယ္မွဴးသည္ တုိက္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ကိုလည္းေကာင္း တာဝန္ယူ ၾကရသည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အေနႏွင့္ တုိင္းမ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း ခြဲျခား၍ တာဝန္ယူၾကရသည္-
- ကခ်င္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတုိင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရး (တပ္မဟာ-၁)
ဗိုလ္မွဴးႀကီး လမံုတူးဂ်ဳိင္ တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴး ဒြဲေရွာင္ ဒု တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးမရန္ဘရန္ေရွာင္ ဘ႑ာေရးအရာရွိ
- ကခ်င္ျပည္နယ္ အေနာက္ပိုင္းတိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရး (တပ္မဟာ-၂)
ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေဇာ္တူး တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီး လမာလရိန္း ဒုတိုင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
- ကခ်င္ျပည္နယ္ အေရွ႕ပိုင္းတိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕ (တပ္မဟာ-၃)
ဒု-ဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္မိုင္ တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးခြန္ခ်ဳိ ဒုတုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
- ကခ်င္ျပည္နယ္ ေတာင္ပိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕ (တပ္မဟာ-၄)
ဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္ဒန္ တိုင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးေဇာ္ဖန္ ဒု တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး (ကြတ္္ခိုင္ခ႐ုိင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး)
ဗိုလ္တူးေဂါင္ (လား႐ႈိးခ႐ိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး)
ေကအိုင္ေအ မွာမူ စည္း႐ံုးေရးဆိုင္ရာ သီးျခားအဖြဲ႔အစည္း တစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး ကာကြယ္ေရး (ေကအိုင္ေအ) အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ညႇိႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ရသည္။ ေကအိုင္အိုကို ေအာက္ပါ အတိုင္း ေခါင္းေဆာင္ ၾကသည္-
ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေဇာ္တူး= ဥကၠဌ တပ္မဟာ(၂)
ဗိုလ္မွဴးႀကီးတူးဂ်ဳိင္= ဒု-ဥကၠဌ တပ္မဟာ(၁)
ဆလန္ကဘာပံုေရႊေဇာ္ဆုိင္း= အတြင္းေရးမွဴး
ဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္ဒန္= တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴး
ဒု-ဗိုလ္မွဴးႀကီးလမာလရိန္း= အဖြဲ႕ဝင္
ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီးေဇာ္မိုင္= အဖြဲ႕ဝင္
ဗိုလ္မွဴးႀကီးမရန္ဘရန္ေတာင္= အဖြဲ႕ဝင္
ဆလန္ကဘာမရန္ဘရန္ဆုိင္း= အဖြဲ႕ဝင္
စင္စစ္ ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ားသည္ လက္နက္ကိုင္တပ္၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕ႏွင့္ စည္း႐ံုး ေရး အဖြဲ႕တို႔ကို ေက်းရြာအဆင့္ အထိခြဲျခား၍ စနစ္တက် ဖြဲ႕စည္းခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ေခါင္းေဆာင္မႈ အားလံုးမွာမူ ေဇာ္ဆုိင္း၊ ေဇာ္တူး၊ ေဇာ္ဒန္ ဟူေသာ ေဇာ္ညီအစ္ကို သံုးဦး လက္ထဲ တြင္သာ ရွိေနသည္။ ေဇာ္ဆုိင္း သည္ ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူ မ်ား၏ နံပါတ္ (၁) ေခါင္းေဆာင္ ေနရာတြင္ရွိၿပီး ထိုင္းႏိုင္ငံ တြင္သာ ေနထိုင္သည္။ ျပည္တြင္းရွိ ေကအိုင္ေအ မ်ားအား နံပါတ္ (၂) ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သူ ေဇာ္တူး ကသာ ကြပ္ကဲ အုပ္ခ်ဳပ္ေနသည္။ ေရွ႕တန္း စစ္ဦးစီး ဌာနခ်ဳပ္ (အက္ဖ္ဂ်ီအိပ္ခ်္ၾကဴ) ကို ဗိုလ္ေဇာ္ဂန္ ဦးစီး အင္အား ၅ဝ ခန္႔ျဖင့္ မဂ်ီဘြမ္ ေဒသ ေကာ့လြန္ ရြာပုန္း (အင္န္အိပ္ခ္စ္ ၆၂၁၂) တြင္ ဖြင့္လွစ္ထားၿပီး စစ္ဦးစီး ဌာနခ်ဳပ္ (ဂ်ီအိပ္ခ်္ၾကဴ) မွာမူ ခန္႔မွန္း (အင္ဝုိင္ ၆၁၇၃) တြင္ရွိသည္။
ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ားတြင္ ေကအိုင္ေအ (ေခၚ) လက္နက္ကိုင္ တပ္၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဖြဲ႕ႏွင့္ ေကအိုင္အို ဟူ၍ အဖြဲ႕အစည္း သံုးရပ္ရွိၿပီး ေကအိုင္စီ (ေခၚ) ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရး ေကာင္စီ က ကြပ္ကဲ ဦးစီး ေနေသာ္လည္း ေကအိုင္ေအ လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕သာ ထင္ရွား သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကခ်င္ေသာင္းက်န္းသူမ်ား အားလံုးကို ေကအိုင္ေအ ဟူ၍သာ ေယဘုယ် အားျဖင့္ ေခၚဆို ခဲ့ၾကသည္။ ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ဗကပ အၾကားတြင္ စစ္ ေရး အေျခအေနအရ အခြင့္သာသည့္ အေလ်ာက္ ခ်ဥ္ကပ္၍ တစ္ဖက္ႏိုင္ငံ၏ အကူအညီျဖင့္ အင္အားႀကီးထြား လာစဥ္ ဗကပ မ်ားမွာလည္း ေကအုိင္ေအႏွင့္ ပတ္သက္၍ သေဘာထား ကြဲလြဲမႈမ်ား ကုိ ရင္ဆုိင္လာရသည္။
ဗကပ မ်ား၏ ေကအုိင္ေအ အေပၚ သေဘာထားမွာ တန္းတူရည္တူ မဟာမိတ္ အျဖစ္ သေဘာထားရန္ မဟုတ္ဘဲ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ အျမတ္ထုတ္ၿပီး မွ မိမိ၏ ပါတီအတြင္းသို႔ သိမ္းသြင္းလိုက္ ရန္သာ ရည္ရြယ္ခဲ့သည္။ ဗကပ မ်ားသည္ ေကအုိင္ေအမ်ားအား လူမ်ဳိးေရး အရ ေခါင္းေဆာင္မႈ လြယ္ကူေစရန္ ေနာ္ဆိုင္အား စစ္ေရး တာဝန္ခံ အျဖစ္ ခန္႔အပ္ ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေနာ္ဆိုင္းသည္ ေကအုိင္ေအ အား မတုိက္ခိုက္ရန္ ျပင္းထန္စြာ ျငင္းခုန္ ေဆြးေႏြး ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ဗကပမ်ားက ေနာ္ဆိုင္း အေပၚ မေက်နပ္ေတာ့ေပ။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဗကပ ေခါင္းေဆာင္ ခင္ေမာင္ႀကီးသည္ ေနာ္ဆိုင္းႏွင့္ ဝ လူမ်ဳိး ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦးအား ၁၉၇၂ ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၈ ရက္ေန႔ တြင္ ဖမ္းဆီး၍ ႐ိုက္သတ္ ေစခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ေနာ္ဆိုင္းသည္ ေတာလည္ သြားရင္း ေခ်ာက္ထဲ လိမ့္က်၍ ေသဆံုး ခဲ့ရေၾကာင္း လိမ္ညာ ေၾကညာ ခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအမ်ား ကလည္း ေနာ္ဆိုင္းမွာ အသတ္ခံရ ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ရိပ္မိ သိရွိၾက ေလရာ ဗကပ ဆန္႔က်င္ေရး ဝါဒျဖင့္ စာရြက္စာတမ္းမ်ား ျဖန္႔ခ်ီၾကၿပီး အေျခအေန တင္းမာ လာၾကျပန္သည္။ တုိက္ခိုက္မႈမ်ားလည္း ျဖစ္ပြားလာသည္။ သို႔ႏွင့္ ဗကပႏွင့္ ေကအိုင္အိုတို႔သည္ ဆက္ဆံေရး ေျပလည္လိုက္၊ တင္းမာလိုက္ႏွင့္ ေတာက္ေလွ်ာက္ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြား ခဲ့ေလရာ မဟာမိတ္ ဖြဲ႕စည္းမႈမ်ားမွာလည္း ယာယီသာလွ်င္ ျဖစ္ခဲ့ရေလသည္။
ေကအိုင္ေအႏွင့္ နာဂ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား။ ေကအုိင္ေအသည္ မိမိ အက်ဳိးေက်းဇူးအတြက္ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံအားလံုးႏွင့္ ဆက္သြယ္ႀကိဳးပမ္း ခဲ့သည့္နည္းတူ ေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕ အစည္း အားလံုးႏွင့္ လည္း ဆက္သြယ္ခဲ့ၾကသည္။ ဗကပကဲ့သို႔ အင္အားႀကီးမားေသာ အဖြဲ႕အစည္း မ်ဳိးကို စစ္ေရးအရ ထိန္းသိမ္း ရင္ဆိုင္ႏိုင္လွ်င္ ရင္ဆုိင္ထိန္းသိမ္းၿပီး အေျခအေနအရ ရင္မဆိုင္ႏုိင္ ပါက ယာယီ မဟာမိတ္ ဖြဲ႕ခဲ့ သည္။ ေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕အစည္းငယ္မ်ားကိုမူ သိမ္းသြင္းဝါးမ်ဳိ ရန္ႀကိဳးစားခဲ့သည္။ အိႏၵိယႏိုင္ငံမွ ဖီဇို နာဂ၊ မီဇို ေသာင္းက်န္းသူ မ်ား သည္ ျပည္ပ၏ အကူအညီျဖင့္ ဆူပူေသာင္းက်န္း လ်က္ရွိၾကေလရာ ေကအိုင္ေအ တို႔ သည္ ျပည္ပႏိုင္ငံႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရးတြင္ ၾကားခံေဆာင္ရြက္ေပးၿပီး အျမတ္ထုတ္ၾကသည္။ ဖီဇိုနာဂ ေသာင္း က်န္းသူမ်ားကို မိမိႏိုင္ငံ အတြင္းသို႔ညျဖတ္သန္း က်ဴးေက်ာ္ေစၿပီး ျပည္ပႏိုင္ငံ တြင္ သင္တန္း တက္ရန္ ပို႔ေပးခဲ့သည္။ ျပည္ပႏိုင္ငံတြင္ သင္တန္း တက္၍ လက္နက္ တပ္ ဆင္ကာ ျပန္လာေသာ ဖီဇိုနာဂ ေသာင္းက်န္းသူ မ်ားထံမွ လက္နက္ခဲယမ္း အခ်ဳိ႕ကို ခြဲေဝ ရယူသည္။ အဖြဲ႕ငယ္ေလးမ်ား ကြဲထြက္ လာလွ်င္မူကား လက္စတံုး ေဖ်ာက္ဖ်က္သုတ္သင္၍ လက္နက္ခဲယမ္းမ်ားကို သိမ္းယူေလ့ရွိၾကသည္။
၁၉၇၃ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ မီဇိုေသာင္းက်န္းသူ တစ္ဖြဲ႕ကို ျပည္ပႏိုင္ငံ သုိ႔ပို႔ေပးခဲ့သည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ ၂ ရက္ေန႔တြင္မူ ျပည္တြင္း နာဂေသာင္းက်န္းသူ မ်ားႏွင့္ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ၿပီး ယင္းစာခ်ဳပ္တြင္ ေကအိုင္ေအက စစ္သင္တန္းႏွင့္ လက္နက္မ်ား ကူညီေထာက္ပံ့မည္ ျဖစ္ ေၾကာင္း၊ လြတ္လပ္ေရး ရရွိပါက ကခ်င္ျပည္နယ္ အတြင္းရွိ နာဂ နယ္ေျမအား သမိုင္းအစဥ္ အလာ သတ္မွတ္ခ်က္ အတုိင္း ခြဲေဝေပးမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သေဘာတူ ခဲ့သည္။ ေနာက္ပိုင္း တြင္ ေကအိုင္ေအႏွင့္ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပ နာဂ လႈပ္ရွားမႈမ်ား ပိုမို မ်ားျပားလာၿပီး ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ တြင္ အိႏၵိယ- ျမန္မာ နယ္စပ္ နန္႔ယြန္း ၿမိဳ႕နယ္၌ ေကအုိင္ေအ ႏွင့္ ခပ္ပလန္ နာဂ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား ပူးေပါင္းလႈပ္ရွား လာၿပီး ခါးရွည္ (အင္န္အက္စ္ ၄၂၅၇) ၏ အေနာက္ေတာင္ ဘက္ အိႏၵိယ- ျမန္မာ နယ္စပ္တြင္ နာဂ ေသာင္းက်န္းသူ အင္အား ၁ဝဝ အား ေကအိုင္ေအ က သင္တန္းေပး ခဲ့သည္။ စင္စစ္ ေကအုိင္ေအ တို႔သည္ မိမိအသက္ ႐ွဴေခ်ာင္ေရး၊ အျမတ္ ရေရး အတြက္ ဖီဇို နာဂႏွင့္ မီဇို (လူ႐ုိင္း) မ်ားအား အကူအညီေပးျခင္း၊ ျပည္တြင္း နာဂ မ်ားအား ေျမႇာက္ပင့္ေသြးထိုး၍ အကူအညီေပးျခင္း၊ ထြန္းေရႊေမာင္၏ ေအအိုင္ေအ (ေခၚ) ရခိုင္ ေသာင္း က်န္းသူအဖြဲ႕ ေပၚေပါက္ လာရန္ ကူညီေပးျခင္း တို႔ကို ျပဳလုပ္ေနျခင္း သာျဖစ္ ေလသည္။
ေကအုိင္ေအႏွင့္ ရွမ္း ေသာင္းက်န္းသူ
ေဇာ္ဆိုင္း ဦးစီးေသာ ေကအုိင္ေအ စစ္ဌာနခ်ဳပ္ မွာ ထိုင္းႏိုင္ငံ ထန္ဝိုးတြင္ တည္ရွိေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေကအိုင္ေအမ်ားသည္ ထုိင္းႏိုင္ငံသို႔ ဆက္သြယ္ သြားေရာက္ရာတြင္ ရွမ္းျပည္နယ္ ကို မလြဲမေသြ ျဖတ္သန္းသြား ရၿမဲျဖစ္သည္။ ကခ်င္ျပည္နယ္ ႏွင့္ ရွမ္းျပည္နယ္မွာ ဆက္စပ္ ေနသည့္အျပင္ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ား ေနထိုင္လ်က္ရွိရာ ေကအိုင္ ေအ (ေခၚ) ကခ်င္ေသာင္းက်န္း သူမ်ားသည္ ဗကပႏွင့္ ပတ္သက္ေနရ သကဲ့သို႔ ရွမ္းေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ႏွင့္လည္း ပတ္သက္လာ ရေလသည္။
ရွမ္းျပည္နယ္တြင္ ပေလာင္ႏွင့္ ပအို႔ဝ္ အပါအဝင္ ရွမ္းလူမ်ိဳးစုညေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွာ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားလ်က္ရွိခဲ့သည္။ အက္စ္ယူအာရ္ေအ (ေခၚ) မိုးဟိန္း အဖြဲ႕သည္ ျပည္ပႏိုင္ငံ ပိန္းလံုတြင္ ဌာနခ်ဳပ္ ဖြင့္လွစ္၍ အေျခစိုက္လ်က္ ရွိသည္။ မိုးဟိန္း အဖြဲ႕သည္ မိုင္းကိုင္ႏွင့္ မိုင္းေနာင္ေဒသတြင္ အျခားရွမ္း ေသာင္း က်န္းသူ အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ျဖစ္ေသာ အက္စ္အက္စ္ေအ မ်ားႏွင့္ နယ္ေျမ လုရာမွ မၾကာခဏ တိုက္ခိုက္ၾကရ ေလ့ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မိုးဟိန္း သည္ အက္စ္အက္စ္ေအ အား တုိက္ခိုက္ရန္ တ႐ုတ္ျဖဴ တပ္မ (၃)ႏွင့္ (၅) အျပင္ ေကအိုင္ေအ မ်ား၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ အက္စ္ယူအာရ္ေအ နယ္ေျမ အတြင္းတြင္ အက္စ္ယူအာရ္ေအ အဖဲြ႕ႏွင့္ ပူးေပါင္း ထားျခင္းျဖင့္ ျပည္ပႏိုင္ငံသို႔ အသြားအျပန္ ခရီးလံုျခံဳမႈ ရွိသည့္ အျပင္ တပ္မေတာ္ကိုလည္း စစ္ေရးအရ ပူးေပါင္း၍၊ သို႔မဟုတ္ ညႇိႏိႈင္း၍ တုိက္ခိုက္ႏိုင္ရန္ ျဖစ္ေလသည္။
ပီအင္န္အက္ဖ္(ေခၚ) ပေလာင္အမ်ဳိးသား တပ္ဦးအဖြဲ႕သည္ ခမ္းေတာင္ ေခါင္းေဆာင္၍ အင္အား ၂ဝဝ ခန္႔ျဖင့္ မံုးဝီး နယ္ေျမ၊ နမ့္စန္ နယ္ေျမႏွင့္ မိုင္းေငါ႔ နယ္ေျမ တို႔တြင္ ေရႊ ပ ေလာင္၊ ေငြပေလာင္ တုိင္းရင္းသားမ်ား အားစည္း႐ံုး သိမ္းသြင္းခဲ့ရာ ပေလာင္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ားသည္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးတြင္ ေဇာ္ဒန္၏ တပ္မဟာ (၃) လက္ေအာက္သို႔ က်ေရာက္ခဲ့သည္။ ေကအုိင္ေအသည္ ဗကပ၊ အက္စ္အက္စ္ေအ တို႔ႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေရးတြင္ အသံုးခ်ႏုိင္ ရန္အတြက္ ပေလာင္ေသာင္းက်န္း သူမ်ားအား လက္သပ္၍ ေမြးျမဴခဲ့ျခင္း ပင္ျဖစ္သည္။
အက္စ္အက္စ္ေအ (ေခၚ) ရွမ္းျပည္ တပ္မေတာ္သည္လည္း ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ အေျခစိုက္ၿပီး ရွမ္းျပည္ နယ္ ေျမာက္ပိုင္း လြယ္ေခး ေဒသတြင္ ဝင္ေရာက္လႈပ္ရွားေနေသာ အဖြဲ႕အစည္း ျဖစ္သည္။ အက္စ္အက္စ္ေအ ဌာနခ်ဳပ္တြင္ ဥကၠ႒ ခြန္ၾကာႏုႏွင့္ အတြင္းေရးမွဴး စဝ္ေဆးဝိုင္ မွေခါင္းေဆာင္ၿပီး လြယ္ေခးေဒသတြင္ ဒုတိယ ဥကၠ႒ အံုးေပါင္ပြန္တိုင္းႏွင့္ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ စိုင္းလွေအာင္တို႔က ေခါင္းေဆာင္ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ မတ္လ၌ ေကာ္မတီ အစည္းအေဝးက်င္းပကာ မဟာေဒဝီ နန္းဟိန္ခမ္းကို နာယက အျဖစ္မွ ျဖဳတ္ခ်ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၇၃ခုႏွစ္ ေမလ ၂၄ ရက္ေန႔တြင္ အက္စ္အက္စ္ေအ တို႔သည္ ေတာခိုကာကြယ္ေရး အဖြဲ႕ မ်ားျဖစ္ေသာ ကိုးကန္႔ ကာကြယ္ေရး အဖြဲ႕မွ ေလာ္စစ္ဟန္၊ ဗိန္းငင္း အဖြဲ႕မွ မဟာစန္း၊ မန္မန္ဆိုင္ အဖြဲ႕မွ လိုင္းအူ တို႔ႏွင့္ ပူးေပါင္းေၾကာင္း မန္ပေလာင္ လြယ္ေခး ေဒသတြင္ လက္မွတ္ ေရးထိုး ခဲ့ၾကသည္။
၁၉၇၃ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လတြင္ အက္စ္အက္စ္ေအ၏ ႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္ေသာ အက္စ္အက္စ္ပီပီ (ေခၚ) ရွမ္းျပည္ တုိးတက္ေရး ပါတီဗဟိုဌာနခ်ဳပ္ တည္ရွိရာ မန္ရွီး၊ မန္ေနာင္ေဒသသို႔ ေကအင္(န္)ယူပါတီမွ စေကာ လယ္ေတာ ေခါင္းေဆာင္ေသာ သံုးဦး ကိုယ္စားလွယ္ အဖြဲ႕ ေရာက္ရွိလာၿပီး ဗကပ အေရွ႕ေျမာက္ စစ္ ေဒသ ဌာနခ်ဳပ္ တည္ရွိရာ ပန္ဆန္း (လယ္လ္ ေက - ၁၇ဝ၅) သို႔ သြားေရာက္ႏိုင္ေရး အတြက္ အကူအညီ ေတာင္းခံခဲ့သည္။ ထိုစဥ္က အက္စ္အက္စ္ပီပီ ကလည္း ဗကပႏွင့္ ပူးေပါင္းရန္ အစီအစဥ္ရွိသျဖင့္ စေကာ လယ္ေတာသို႔ သံုးဦး ကိုယ္စားလွယ္ အဖြဲ႕ႏွင့္အတူ ေစလႊတ္မည့္ ကုိယ္စားလွယ္ကို ေရြးခ်ယ္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ တြဲဖက္ အတြင္းေရးမွဴး ေဆးထင္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ အင္အား ၂ဝဝ ခန္႔သည္ ေကအင္(န္)ယူ ပါတီ ကိုယ္စားလွယ္ သံုးဦးႏွင့္ အတူ လြယ္ေခးေဒသမွ ထြက္ခြာသြားရာ ပန္ဆန္းသို႔ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ တြင္ ေရာက္ရွိ သြားသည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ ႏုိဝင္ဘာလ ၁၈ ရက္ေန႔တြင္ ဗကပ ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြး၍ ဗကပႏွင့္ အက္စ္အက္စ္ေအတို႔ စစ္ေရးအရ ပူးေပါင္းရန္ သေဘာတူညီ ခဲ့ၾကသည္။ ႏုိင္ဝင္ဘာလ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ ေဆးထင္ တို႔လူစုသည္ ဗကပ မ်ားေပးလုိက္သည့္ လက္နက္မ်ားကို ယူေဆာင္၍ ပန္ဆန္းမွ ျပန္ထြက္ လာၾကရာ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ ၁၇ ရက္ေန႔တြင္ မိုင္းဘံု နယ္ေျမသို႔ ေရာက္ရွိလာၾကသည္။
ဗကပႏွင့္ အက္စ္အက္စ္ေအ ပူးေပါင္းသြားျခင္းမွာ ဗကပႏွင့္ တုိက္ခုိက္ေနေသာ ေကအိုင္ေအ မ်ားအဖို႔ အက္စ္အက္စ္ေအႏွင့္ပါ ဆက္လက္တုိက္ခိုက္စရာ ျဖစ္လာရသည္။ ေကအုိင္ေအႏွင့္ အက္စ္အက္စ္ေအ တို႔သည္ နယ္ေျမလုရင္းမွ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးပိုင္းတြင္ ေက်ာက္မဲ၊ နမၼတူ ေဒသမ်ားတြင္ တုိက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ဧၿပီလေနာက္ပိုင္းတြင္ ေတြ႕ဆံုေစ့စပ္၍ နယ္ေျမ ကန္႔သတ္ရန္ သေဘာတူညီ ခဲ့ၾကေလသည္။
ထိုင္းအစိုးရ က ဖမ္းဆီးမိၿပီးေနာက္ ကိုးကန္႔ ကာကြယ္ေရး အဖြဲ႕မွာ ၿပိဳကြဲ၍ ကစဥ့္ကလ်ား ျဖစ္သြားရာ လက္က်န္ အဖြဲ႕အနက္မွ အင္အား ၂ဝ ခန္႔သည္ ထိုင္းနယ္စပ္တြင္ ခိုေအာင္း၍ က်န္ရစ္ခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ လက္က်န္ ကိုးကန္႔ ကာကြယ္ေရးမ်ားအား ထိုင္းႏုိင္ငံအဝင္အထြက္ လံုျခံဳေရး အတြက္ စည္း႐ံုး သိမ္းသြင္း ခဲ့သည္။
ေတာခို လြယ္ေမာ္အဖြဲ႕ (ခြန္ဆာအဖြဲ႕) မွ က်န္ဆူးရွင္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ အင္အား ၃ဝဝ ခန္႔သည္ လည္းေနာင္လိုင္၊ လြယ္ခ်ဳိ ေဒသတို႔တြင္ ေကအိုင္ေအ တပ္ရင္း (၈)ႏွင့္ ဆက္စပ္၍ လႈပ္ရွားခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအႏွင့္ လြယ္ေမာ္ အဖြဲ႕သည္ စစ္ေရးအရ နားလည္မႈရယူထားၿပီး လိုအပ္ပါက တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး အကူအညီ ေပးေရးကိုလည္း သေဘာတူထားၾကသည္။
ထိုင္းႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္းတြင္ အေျချပဳထားေသာ တ႐ုတ္ျဖဴတပ္မ (၃)ႏွင့္ တပ္မ (၅) မွ အင္အားစု အခ်ဳိ႕ သည္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ လႈပ္ရွားေလ့ရွိရာ ရံဖန္ရံခါ စုစုေပါင္းအင္အား ၅ဝဝ ခန္႔ အထိ လႈပ္ရွားေလ့ရွိသည္။ တ႐ုတ္ျဖဴတို႔သည္ တပ္မေတာ္၏ တုိက္ခိုက္ မႈႏွင့္ ဗကပ တို႔၏ တုိက္ခိုက္မႈ တို႔ေၾကာင့္ လြယ္ေဆး၊ မန္ပေလာင္၊ မန္ေက်ာင္း၊ ဆြတ္ရပ္၊ ဝမ္ဆင္း စေသာ နယ္ေျမမ်ားတြင္သာ ခိုေအာင္းလႈပ္ ရွား ႏိုင္ေလရာ ေကအိုင္ေအမ်ားသည္ ယင္းနယ္ေျမမ်ားကို ျဖတ္သန္း၍ ထိုင္းႏုိင္ငံႏွင့္ ဆက္သြယ္ႏိုင္ေရးအတြက္ တ႐ုတ္ျဖဴမ်ားႏွင့္ နားလည္မႈ ရယူထား ရေလသည္။
ေကအုိင္ေအ တို႔သည္ ေနာ္ဆိုင္း အား ဗကပ တို႔က ''ျဖဳတ္၊ ထုတ္၊ သတ္'' လမ္းစဥ္ အရ သတ္ျဖတ္ၿပီး သည့္ေနာက္ ဗကပ တို႔ႏွင့္ တုိက္ခိုက္ လ်က္ရွိရာ ထိုင္းႏိုင္ငံ ဆက္သြယ္ေရး လမ္းေၾကာင္း အတြက္ လက္ယာ အင္အားစု ေသာင္းက်န္းသူ မ်ားျဖစ္ေသာ အက္စ္ယူ အာရ္ေအ (မိုးဟိန္း)၊ ကိုးကန္႔ ကာကြယ္ေရး (ေလာ္စစ္ဟန္) ၊ ေတာခို လြယ္ေမာ္ (ခြန္ဆာ)၊ ပေလာင္ အမ်ဳိးသား တပ္ဦး တ႐ုတ္ျဖဴတို႔ႏွင့္ ပူးေပါင္း ဆက္သြယ္ခဲ့ၿပီး ဗကပ ဘက္ေတာ္ သား ျဖစ္သြားသည့္ အက္စ္အက္စ္ေအႏွင့္မူ ဆက္ဆံေရး မေျပျပစ္ဘဲ တုိက္ခိုက္မႈ မ်ားပင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ အေနာက္ဘက္ မ်က္ႏွာစာတြင္ကား ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ ျပည္တြင္းျပည္ပနာဂ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား၊ ရခိုင္ ေသာင္းက်န္းသူ မ်ားအား ေထာက္ပံ့ကူညီ၍ လက္သပ္ေမြးထား ခဲ့ေလသည္။
ေကအိုင္ေအႏွင့္ ဖီဇုိနာဂ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား။ ဖီဇိုနာဂ တို႔သည္ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ အထိ အိႏၵိယ ႏိုင္ငံတြင္ လြတ္လပ္ေရး ရရွိရန္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား ပ်က္ျပားသြားေသာ အခါ ဆႏၵျပပြဲမ်ား၊ အဓိက႐ုဏ္းမ်ား ေပၚေပါက္ခဲ့သည္။ ၁၉၅၆ ခုႏွစ္မွစ၍ ေက်ာင္းဆရာ (ေဒါက္တာ ဖီဇို) ေခါင္းေဆာင္ေသာ နာဂ ၁၅ဝ ခန္႔သည္ လက္နက္ကိုင္ ပုန္ကန္မႈကို စတင္ ခဲ့ၾကသည္။ အိႏိၵယ တပ္မေတာ္က လိုက္လံ တုိက္ခိုက္ေသာ အခါ ဖီဇို နာဂသည္ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္ မွစ၍ ခႏၲီး ခ႐ုိင္ နာဂ ေတာင္တန္း ေဒသႏွင့္ ဖလမ္း ခ႐ုိင္တြင္ ဝင္ေရာက္ ခုိ ေအာင္း ခဲ့ၾကသည္။ အိႏိၵယ ႏိုင္ငံႏွင့္ ျပည္ပႏိုင္ငံ တို႔ ဆက္ဆံေရး မေျပျပစ္ ျဖစ္သည္ ကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ျပည္ပႏိုင္ငံသည္ အိႏိၵယႏုိင္ငံမွ ဖီဇို ေသာင္းက်န္း သူမ်ားကုိ စစ္ေရး အကူအညီမ်ား ေထာက္ပံ့ ေပးကမ္းခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ ဖီဇို နာဂမ်ား ျပည္ပႏိုင္ငံသို႔ သင္တန္း သြားေရာက္ တက္ႏိုင္ေရးႏွင့္ အသြားအျပန္ ခရီးအတြက္ လမ္းျပ အျဖစ္ တာဝန္ယူ၍ ျမန္မာႏုိင္ငံ အတြင္းတြင္ ဖီဇိုမ်ားကုိ ျဖတ္သန္း သြားလာေစခဲ့ေလသည္။
ေကအိုင္ေအ ေခါင္းေဆာင္မ်ား လုပ္ၾကံခံရျခင္း
ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ အေရွ႕ေျမာက္ေဒသ ဗကပ တို႔က ေနာ္ဆိုင္အား ျဖဳတ္ထုတ္သတ္ လမ္းစဥ္ျဖင့္ လုပ္ၾကံ သတ္ျဖတ္ျခင္း။ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ဗကပ တို႔က နယ္ေျမ တိုးခ်ဲ႕ လာျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ဗကပ မ်ားႏွင့္ တုိက္ခိုက္ ခဲ့ၾကရသည္။ ဗကပ ကို နံပါတ္ (၁) ဦးတည္ ရန္သူ အျဖစ္ တုိက္ခိုက္ေန ရသျဖင့္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးကို ႀကိဳးပမ္း ခဲ့ၾကရာ ေကအိုင္ေအ တို႔၏ မ႐ိုးသားမႈေၾကာင့္ပင္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၁၃ ရက္ ေန႔တြင္ ေဆြးေႏြးပြဲ ပ်က္ျပားခဲ့ရသည္။ ထို႔ေနာက္ ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ လ ၂၉ ရက္ေန႔မွ ေအာက္တုိဘာလ ၂၇ ရက္ေန႔ အထိ ၾကာျမင့္ေသာ ဗဟုိ ေကာ္မတီ အစည္းအေဝး တစ္ရပ္ကို က်င္းပ၍ ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ေရး ေကာင္စီ (ေကအိုင္စီ)ႏွင့္ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႕အစည္း သံုးရပ္ ျဖစ္ေသာ ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ေရး အဖြဲ႕ႏွင့္ ကခ်င္ လြတ္ေျမာက္ေရး စည္း႐ံုးေရး အဖြဲ႕ (ေကအိုင္အုိ) တို႔ကို စနစ္တက် ျပန္လည္ ဖြဲ႕စည္း ခဲ့ၾကသည္။
ေကအုိင္ေအတြင္ တပ္မဟာ ေလးခု ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး တပ္ရင္း (၁၁) ရင္း ပါဝင္သည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဖြဲ႕ႏွင့္ ေကအိုင္အို ကုိမူ တိုင္း၊ ခ႐ုိင္၊ ၿမိဳ႕နယ္ တုိက္နယ္ႏွင့္ ေက်းရြာမ်ား အထိ ဖြဲ႕စည္းထား သည္။ ေကအိုင္ေအ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္မွာ ထိုင္းႏိုင္ငံ ထန္ပိုး စခန္း တြင္ပင္ ရွိၿပီး ေဇာ္ဆိုင္း က အုပ္ခ်ဳပ္သည္။ ဒုစစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ေဇာ္တူးက ျပည္တြင္းတြင္ တာဝန္ယူရသည္။ ေဇာ္တူးသည္ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ထိုင္းႏုိင္ငံသို႔ ခရီးထြက္ခြာ သြားေလရာ ေဇာ္တူး ေနရာတြင္ လမုန္ဟူးဂ်ဳိင္က တာဝန္ယူ အုပ္ခ်ဳပ္ရသည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ အတြင္း ေကအိုင္ေအမ်ားသည္ ဗကပ တု႔ိ၏ ထိုးႏွက္မႈႏွင့္ တပ္မေတာ္၏ ေခ်မႈန္းေရး မ်ား ၾကားတြင္ ညႇပ္မိ ေနခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္သူ ေဇာ္ဆိုင္းႏွင့္ ေဇာ္တူး မွာ ထိုင္းႏုိင္ငံ တြင္သာ ရွိေနၾကၿပီး ျပည္တြင္းသို႔ ျပန္လည္ ဝင္ေရာက္၍ ေခါင္းေဆာင္မႈ ေပးျခင္း မရွိခဲ့ေပ။ ဗကပ မ်ားကလည္း ေကအိုင္ေအ နယ္ေျမ မ်ားကို တစ္စတစ္စ ဝါးမ်ဳိလာရာ ေက အိုင္ေအ တုိ႔အေနႏွင့္ အက်ပ္အတည္းျဖင့္ ရင္ဆိုင္ လာၾကရသည္။
ေဇာ္ဆိုင္းသည္ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္ ကတည္းက ထုိင္းႏိုင္ငံတြင္ ေရာက္ရွိေနျခင္းျဖစ္ၿပီး ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ေဇာ္တူးသည္ ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ စတင္ထြက္ခြာ သြားခဲ့ရာ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ ေရာက္ရွိ သြားခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္းရွိ ေကအိုင္ေအ အေျခခံ နယ္ေျမမ်ားမွာ တစ္စတစ္စ လက္လႊတ္ ဆံုး႐ႈံးေနရၿပီး ျဖစ္သည့္အျပင္ ေမခအေရွ႕ျခမ္းေဒသ တြင္လည္း ဗကပ တပ္ရင္း (၁ဝ၁) က ဆဒံုးနယ္ေျမ အထိ ထိုးေဖာက္ဝင္ေရာက္ လာၿပီး ျဖစ္ သည္။ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ မတ္လ ၁ ရက္ေန႔တြင္ ေကအိုင္ေအ တပ္မဟာ (၄) နယ္ေျမ ကြတ္ခိုင္ အေနာက္ျခမ္း၊ နမ့္ဟိုင္း ေဒသတြင္ ေကအုိင္ေအႏွင့္ ဗကပတို႔ တုိက္ပြဲ ျဖစ္ပြားၾကရာ ေကအိုင္ေအ တပ္မဟာ (၄) မွဴးႏွင့္ ထိပ္တန္း ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦးျဖစ္ေသာ ေဇာ္ဒန္ က်ဆံုးခဲ့ ရသည္။ ဗကပ တပ္ရင္း (၂ဝ၂) သည္ အင္အားျဖည့္တင္းၿပီး ေကအိုင္ေအ တပ္မဟာ (၄) နယ္ေျမကို တစ္စတစ္စ ထိုးေဖာက္လ်က္ ရွိသည္။ ကြတ္ခိုင္ အေရွ႕ျခမ္းရွိ ေကအိုင္ေအ တပ္ရင္း (၂) နယ္ေျမကို လည္း ဗကပ တပ္မဟာ (၂) အင္အားစုမ်ားက မန္ယံု ေမာ္ေဒသမွ တစ္ဆင့္ တိုးခ်ဲ႕ထိုးေဖာက္ လ်က္ရွိသည္။ ေဇာ္ဒန္ က်ဆံုးၿပီးေနာက္တြင္ ေဇာ္ဒန္ေနရာအား ေဇာ္မိုင္က ဆက္ခံၿပီး တပ္မဟာ (၄) မွဴးအျဖစ္ ကြပ္ကဲကာ ဗကပမ်ားကို နမ့္ဟုိင္း၊ နမ့္ေဆာင္ ၾကဲ ေဒသမ်ားမွာ ရင္ဆိုင္ဟန္႔တား ထားခဲ့ရသည္။ ေဇာ္ဒန္ က်ဆံုးခ်ိန္ တြင္ ေဇာ္ဆိုင္းေရာ၊ ေဇာ္တူးပါ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ ေရာက္ရွိေန ခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၂ ရက္ ေန႔ တြင္ ေကအိုင္ေအ ေခါင္းေဆာင္ ပံုေရႊေဇာ္ဆိုင္း ႏွင့္အဖြဲ႕သည္ ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ ထြက္ခြာသြား ၾကျပန္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေကအိုင္ေအ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိေနျခင္းကို ေအာက္ေျခထုက ေက်နပ္ျခင္း မရွိၾကေပ။ ထုိးစစ္မ်ားကိုပါ ခုခံ ဆင္ႏႊဲ ေနၾကခ်ိန္တြင္ ေခါင္း ေဆာင္ပိုင္း က ထုိင္းႏုိင္ငံသို႔ သြားေရာက္ ေရွာင္တိမ္း ေနျခင္း၊ ဦးေဆာင္မႈ မေပးျခင္းတုိ႔ ေၾကာင့္ ေကအုိင္ေအ ေခါင္းေဆာင္ပိုင္း တြင္လည္း သေဘာထား ကြဲလြဲလာၾကသည္။ ထို အခ်ိန္တြင္ ေဇာ္ဆိုင္း၊ ေဇာ္တူးႏွင့္ ပံုေရႊေဇာ္ဆုိင္းတုိ႔ လူစုသည္ ေကအိုင္ေအ လႈပ္ရွားမႈကိုမ်က္ကြယ္ျပဳကာ ဘိန္းႏွင့္ ေက်ာက္စိမ္း ေရာင္းခ် ရေငြမ်ားအား အလြဲသံုးစား ျပဳလုပ္ကာ စည္းစိမ္ ယစ္မူး ေနၾကသည္။
ေဇာ္ဆုိင္းသည္ ေကအိုင္ေအ တို႔၏ အျမင့္ဆံုး ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ျပည္တြင္းသို႔ ျပန္လည္ၿပီး ဦးေဆာင္မႈ မေပးႏိုင္္သည္မွာ ၾကာျမင့္ ခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ ေကအိုင္ေအ အဓိက အင္အားစု မ်ားႏွင့္ ၁ဝ ႏွစ္ ခန္႔ အဆက္အသြယ္ ျပတ္ေန ေသာေၾကာင့္လည္း ေဇာ္ဆိုင္း၏ ေခါင္းေဆာင္ မႈမွာ ေမွးမွိန္ ေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ျပည္တြင္းတြင္ အခ်ိန္ အတန္ၾကာ လက္ေတြ႕ ေခါင္းေဆာင္ ခဲ့ၿပီး ၾသဇာအာဏာ စုိက္ထူခဲ့ေသာ ေဇာ္တူးမွာ လည္း ေအာက္ေျခ၏ မေက်နပ္ မႈႏွင့္ ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရသည္။ ေဇာ္တူးသည္ မိန္းမ မယူရ ဟူေသာ အမိန္႔ကို ထုတ္ျပန္ ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္တြင္ ရဲေမ ေလာခိုင္လုအြန္ကို ယူခဲ့သူျဖစ္သည္။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္တြင္လည္း ရဲေမ လုဆိုင္း အား မယားငယ္ အျဖစ္ သိမ္းပိုက္ ခဲ့သည္။ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ လူမႈေရး ကိစၥ မ်ား သည္ ငယ္သားမ်ား၏ အၾကည္အညိဳ ပ်က္စရာ ျဖစ္၍လာသည္။ ဘိန္းႏွင့္ ေက်ာက္စိမ္းေရာင္းရေငြ သိန္း ၁ဝဝ ေက်ာ္ ကိုလည္း စာရင္းေဖ်ာက္ ခဲ့ၾကသည္။
ထိုသို႔ ေကအိုင္ေအမ်ား ႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရးအရ အက်ပ္အတည္းေတြ႕ေနခ်ိန္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ၏ ေခါင္းေဆာင္မႈ က်ဆင္း ေနခ်ိန္တြင္ ၁၉၇၅ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္ လ ၁ဝ ရက္ ေန႔၌ ယခင္ ေက အိုင္ေအ တပ္ရင္း (၁၁) တပ္ရင္းမွဴး ဆိုင္းတူက ေဇာ္ဆုိင္း၊ ေဇာ္တူးႏွင့္ ပံုေရႊေဇာ္ဆုိင္း တို႔ အား ထိုင္းနယ္စပ္ ဆက္သြယ္ေရး စခန္းျဖစ္သည့္ ထန္ပိုးတြင္ လုပ္ၾကံ သတ္ျဖတ္ ပစ္လုိက္ ေလသည္။ ေကအိုင္ေအ ဗဟုိဌာနခ်ဳပ္ က ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ကိုယ္က်ဳိးရွာ အလြဲသံုးစား ျပဳလုပ္ေနေသာေၾကာင့္ ဖယ္ရွားခဲ့ ရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ တုိင္းေကာ္မတီ၊ ခ႐ိုင္ ေကာ္မတီမ်ားသို႔ ရွင္းလင္း ခဲ့ၾကသည္။ ထိုအခ်ိန္မွာပင္ ထန္ပိုး တြင္ ရွိေနၾကေသာ ေဂၚလူလဒြဲႏွင့္ က်န္ေခါင္း ေဆာင္မ်ားက ဆိုင္းတူးသည္ အစုိးရ သူလွ်ဳိျဖစ္ၿပီး ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား တမင္လုပ္ ၾကံျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ျပည္တြင္းရွိ ေဇာ္မိုင္ ထံသို႔ သတင္းပို႔ ၾကျပန္သည္။ ဆိုင္းတူး ကိုလည္း ၁၉၇၅ ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာလ ၂၉ ရက္ေန႔တြင္ ထိုင္း ပုလိပ္မ်ားက လာေရာက္ ဖမ္းဆီး သြားခဲ့ၾက သည္။ ေဇာ္မိုင္က တပ္ရင္း (၈) တပ္ရင္းမွဴး ဗုိလ္မွဴး ခြန္ခ်ဳိအား ထိုင္းႏုိင္ငံသို႔ ေစလႊတ္၍ စစ္ ေဆးေစ ခဲ့သည္။ စံုစမ္းေရး အဖြဲ႕၏ ေတြ႕ရွိခ်က္တြင္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ဆိုင္းတူး က တမင္ လုပ္ၾကံျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ေပၚလြင္ေသာ္လည္း မည္သည့္ အေၾကာင္းေၾကာင့္ လုပ္ၾကံ ျခင္းျဖစ္ သည္ကိုမူ တင္ျပ ႏိုင္ျခင္း မရွိခဲ့ေပ။
ေဇာ္ဒန္ က်ဆံုးၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေဇာ္မိုင္သည္ တပ္မဟာ (၄) ကို ေခါင္းေဆာင္၍ ဗကပ မ်ားကို ရင္ဆုိင္ တုိက္ခိုက္ခဲ့ရာ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလ ၁ ရက္ မွစ၍ တုိက္ပြဲေပါင္း (၁၆) ႀကိမ္ျဖစ္ပြားၿပီး ႏွစ္ဖက္စလံုး အထိ နာခဲ့ၾကသည္။ ေဇာ္မိုင္သည္ ဗကပ (၂ဝ၂) ကို ဦးတည္၍ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၆ ရက္ေန႔အထိ ေၾကာင္နက္ စစ္ဆင္ေရးကို ဆင္ႏႊဲခဲ့သည္။ ထုိင္းႏုိင္ငံတြင္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ေသဆံုးကုန္ ၾကေသာအခါ တပ္မဟာ (၁) မွဴး လမံုတူးဂ်ဳိင္ က ေက အိုင္ေအ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာၿပီး တပ္မဟာ (၄) မွဴး ေဇာ္မိုင္က ဒုစစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာသည္။
ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ ႏိုင္ငံေရး ဦးေဆာင္ အဖြဲ႕အစည္း အျဖစ္ ကခ်င္ ဆိုရွယ္လစ္ ပါတီ (Kachin Socialist Party, KSP) ကို ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ မွစ၍ ထူေထာင္ ခဲ့ေသာ္လည္း ေကအက္စ္ပီပီ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကုိ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္း မရွိေပ။
ကခ်င္ေသာင္းက်န္းသူမ်ား အတြင္းတြင္ ဗကပ အား လုိလားေသာ လက္ဝဲဝါဒီမ်ား၊ ထိုင္းႏုိင္ငံမွ တစ္ဆင့္ အေနာက္အုပ္စုကို ေမွ်ာ္ကုိးသူ လက္ယာဝါဒီ မ်ား ကြဲျပားလ်က္ရွိရာ ထိုင္းႏိုင္ငံ တြင္ ထိပ္သီး ေခါင္းေဆာင္မ်ား က်ဆံုးသြားခဲ့ေသာအခါ မရန္ဘရန္ဆိုင္း၏ လက္ဝဲအင္အားစုသည္ ပိုမို၍ အားေကာင္း လာသည္။ ထု႔ိေၾကာင့္ ဗကပႏွင့္ ပူးေပါင္းေရး လမ္းစသည္ ျပန္လည္၍ ပြင့္လာ ရျပန္သည္။ ေကအိုင္ေအ၏ အခက္အခဲ အက်ပ္ အတည္း မ်ားမွာလည္း ဗကပႏွင့္ ပူး ေပါင္းေရး အတြက္ အေၾကာင္းျပစရာ ျဖစ္လာရသည္။ တစ္ဖက္ႏုိင္ငံကလည္း ေကအုိင္ေအ မ်ားအား တုိက္႐ိုက္ အကူအညီ ေပးေရးထက္ ဗကပ မွတစ္ဆင့္ အကူအညီ ေပးေရး ကိုသာ တုိက္တြန္း လ်က္ရွိသည္။ ထိုင္းႏုိင္ငံသည္ စီးပြားေရး စားက်က္ အလြန္ ေကာင္း ေသာေနရာ ျဖစ္ေသာ္လည္း လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား ဝယ္ယူၿပီး ကခ်င္ျပည္နယ္သို႔ သယ္ယူေရးမွာမူ ခရီး အလြန္ ေဝးကြာ သည့္အျပင္ ဗကပ တုိ႔၏ နယ္ေျမမ်ားကို ျဖတ္သန္း ရမည္ ျဖစ္သည္။ ေက အိုင္ေအ တို႔သည္ ကခ်င္ျပည္နယ္ အတြင္းမွ ဘိန္းႏွင့္ ေက်ာက္စိမ္း မ်ားကို ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ ပို႔ရန္ႏွင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွ လက္နက္မ်ား သယ္ယူရန္မွာ အျခား ေသာင္းက်န္း သူမ်ားကုိ သာမကဘဲ ဗကပႏွင့္ ဆက္သြယ္သည္က ပိုမို လ်င္ျမန္ လြယ္ကူသည္မွာ ေသခ်ာ၍ ရွိေနသည္။ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္တြင္ကား မရန္ဘရန္ဆိုင္း ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္လာၿပီး ဗကပႏွင့္ အနိမ့္ဆံုး စစ္ေရး မဟာမိတ္ ဖြဲ႕စည္းရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ သည္မွစ၍ ဗကပႏွင့္ ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ ျပန္လည္၍ ျပန္ေပါင္း ထုပ္ၾကသည္ကို ေတြ႕ၾကရမည္ ျဖစ္ေလသည္။
ျမစ္ဆံု Media Group မွကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။#BurmaDemocracy
Zaw Rayin;
ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူအဖဲြ႕ စတင္ေပၚေပါက္လာျခင္း
အပိုင္း (၂)
ဘာေတးလ္လင့္တနာ
BurmaDemocracy, 17 Dec: 2016
ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲ ပ်က္ျပားၿပီးေနာက္ပိုင္း ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕ အစည္း၏ အေျခအေန
ေကအိုင္ေအ (ေခၚ) ကခ်င္ေသာင္းက်န္းသူမ်ားသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲ မျပဳလုပ္မီ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးပိုင္းတြင္ တပ္မဟာ (၁) ႏွင့္ တပ္ရင္း (၆) ရင္းကို လူအင္အား ၁,ဝဝဝ ေက်ာ္ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ခဲ့ ၿပီးျဖစ္သည္။ ေဇာ္ဒန္ ေခါင္းေဆာင္သည့္ ကိုယ္စားလွယ္ အဖြဲ႕က ေတာ္လွန္ေရး ေကာင္စီႏွင့္ ေဆြးေႏြးေနစဥ္ ေကအိုင္ေအမ်ားသည္ လူသူစုေဆာင္းျခင္း၊ ဆက္ေၾကး ေကာက္ခံျခင္းတုိ႔ကို တိုးခ်ဲ႕၍ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသည္။ ေဆြးေႏြးပြဲကာလတြင္ ေဇာ္တူးသည္ ဗန္းေမာ္ နယ္ေျမမွ ဧရာဝတီျမစ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္၍ ေက်ာက္စိမ္း ထြက္ရွိရာ ကာမိုင္း ျမိဳ႕နယ္ အတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ စည္း႐ံုး စိုးမိုးခဲ့သည္။ ကာမိုင္း ျမိဳ႕နယ္ရွိ ေက်းရြာ အားလံုး လိုလိုသည္ ေကအိုင္ေအ တို႔၏ လႊမ္းမိုးမႈ ေအာက္တြင္ ေရာက္ခဲ့ ရသည္။ ေဆြးေႏြးပဲြ ပ်က္ျပားၿပီးေနာက္ ေကအိုင္ေအတို႔သည္ လူ၊ လက္နက္ႏွင့္ ခဲယမ္း မီးေက်ာက္မ်ားကို အျပင္း အထန္ စုေဆာင္းၾကေလရာ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္ ကုန္တြင္ လူအင္အားမွာ ၂,ဝဝဝ ေက်ာ္ အထိ တိုးတက္ လာခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။
၁၉၆၄ ခုႏွစ္၊ႏွစ္ဦးတြင္ ေကအိုင္ေအ တပ္မဟာ (၂) ကို တိုးခ်ဲ႕ ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။ တပ္မဟာ (၁) ၏ လက္ေအာက္တြင္ တပ္ရင္း (၁)၊ တပ္ရင္း (၂) ႏွင့္ တပ္ရင္း(၅) ကိုစုဖြဲ႕ၿပီး ေဇာ္ဆုိင္းက အုပ္ခ်ဳပ္သည္။ ေဇာ္ဆိုင္း၏ တပ္မဟာ (၁) သည္ မန္စီၿမိဳ႕နယ္၊ မြန္ဘာပါ ေက်းရြာ (အက္စ္အို-၄၈၈၈) တြင္ အေျချပဳ၍ လႈပ္ရွားသည္။ တပ္မဟာ (၂) တြင္မူ တပ္ရင္း (၃)၊ တပ္ရင္း (၄) ႏွင့္ တပ္ရင္း (၆) တို႔ ပါဝင္သည္။ ေဇာ္တူးက တပ္မဟာ (၂) ကို အုပ္ခ်ဳပ္ၿပီး မဂ်ီဘြမ္ (အက္စ္- ၄၄ဝ၄) တြင္ အေျချပဳ၍ လႈပ္ရွားသည္။ ထို႔အျပင္ တပ္ရင္း (၇) ကို ပူတာအိုနယ္ေျမ တြင္ လူအင္အား ၈ဝဝ ခန္႔ျဖင့္ တုိးခ်ဲ႕ ဖြဲ႕စည္းၿပီး ေဇာ္တူး ကပင္ တာဝန္ယူ၍ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ သည္။ တပ္ရင္း (၇) တြင္ ဗြီဒီအက္ဖ္ (ေခၚ) ေက်းရြာ ကာကြယ္ေရး တပ္ဖြဲ႕ကို အေျခခံ၍ ဖြဲ႕စည္းျခင္း ျဖစ္သည္။ ေျပာက္က်ား လႈပ္ရွားမႈအတြက္ ရည္ရြယ္ျခင္းျဖစ္သည္။
ေဇာ္တူးသည္ တပ္မဟာ (၂) အား တျဖည္းျဖည္း တိုးခ်ဲ႕ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ရာ အင္အား ၁၄ဝဝ ေက်ာ္ အထိ တိုးတက္လာၿပီး ပူတာအုိ၊ ခ်ီေဖြ၊ ေလာေခါင္၊ ျမစ္ႀကီးနား၊ ဗန္းေမာ္၊ ကြတ္ခိုင္နယ္ေျမ မ်ားတြင္ ျဖန္႔ခြဲလႈပ္ရွား၍ လာသည္။ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လမွ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလအတြင္း ေကအိုင္ေအ ထိပ္သီးေခါင္းေဆာင္ ညီအစ္ကိုမ်ား ျဖစ္ေသာ ေဇာ္ဆိုင္း၊ ေဇာ္ဒန္၊ ေဇာ္တူး တို႔ သံုးဦး သည္လည္း ေဇာ္သံုးေဇာ္ ဟူ၍ နာမည္ႀကီး လာၾကသည္။
တပ္မေတာ္သည္ ကခ်င္ျပည္နယ္ႏွင့္ ရွမ္း ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ႐ုတ္တရက္ အင္အား ၾကီးထြားၿပီး ဆူပူလႈပ္ရွား လာၾကေသာ ေကအိုင္ေအ မ်ားကို ေခ်မႈန္းေရးအတြက္ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ မွစ၍ စစ္ဆင္ေရးမ်ားျဖင့္ ဆင္ႏႊဲတိုက္ခိုက္ ေတာ့သည္။ တပ္မေတာ္က ဆင္ႏႊဲခဲ့ ေသာ စစ္ဆင္ေရးမ်ားမွာ ေအာက္ပါ အတိုင္းျဖစ္သည္-
ဂန္႔ေဂၚစစ္ဆင္ေရး။
ေအာင္ေျမစစ္ဆင္ေရး။
ေကာင္ရာဘြမ္စစ္ဆင္ေရး။
ခရမ္းစစ္ဆင္ေရး။
တပ္မေတာ္က ဆင္ႏႊဲသည့္ စစ္ဆင္ေရး အရပ္ရပ္ေၾကာင့္ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလမွ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာလ အထိ တစ္ႏွစ္ တာကာလ အတြင္းတြင္ ေကအိုင္ေအမ်ားမွာ မ်ားစြာအထိနာခဲ့ရသည္။ ထိုကာလ အတြင္း ေကအိုင္ေအ ေသာင္းက်န္းသူ ၆၉၆ ေယာက္ကို အေသ မိၿပီး ၃၇၇ ေယာက္ကို ဒဏ္ရာရ ေစခဲ့သည္။ ၁ဝ၆၄ ေယာက္ကို အရွင္ ဖမ္းဆီး ရမိၿပီး ၂၂၂၃ ေယာက္ လက္နက္ခ် ခဲ့ၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္မွ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္၊ ႏွစ္လယ္ပိုင္းအတြင္း ကခ်င္ေသာင္းက်န္းသူ လႈပ္ရွားမႈမ်ားစြာ က်ဆင္းသြား ခဲ့ရေတာ့သည္။
ေကအိုင္ေအ လႈပ္ရွားမႈမွာ တပ္မေတာ္၏ ထိုးစစ္မ်ားေၾကာင့္ အဘက္ဘက္မွ ယိုယြင္း က် ဆင္းၿပီး နာလန္မထူ ႏိုင္ေတာ့သျဖင့္ ေကအိုင္ေအ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ နည္းအမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ ႀကံဆႀကိဳးပမ္း ၾကရသည္။ ေကအိုင္ေအ ဦးစီးခ်ဳပ္ျဖစ္သူ ေဇာ္ဆိုင္းသည္ ျပည္ပအကူအညီရေရးအတြက္ ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ သြားေရာက္ကာ ထိုင္း- ျမန္မာ နယ္စပ္ ထန္ဝိုး (အယ္လ္ယူ- ဝ၅ဝ၅) တြင္ အေျခ ခ်၍ ဘိန္း၊ ေက်ာက္စိမ္းမ်ား ေရာင္းဝယ္ရန္ စခန္း ဖြင့္လွစ္ ခဲ့ရေလသည္။ ထိုင္းႏိုင္ငံ မွတစ္ဆင့္ ျပည္ပအကူအညီ မ်ားရရွိေစရန္ ေဇာ္ဆိုင္း၏ အႀကံေပး အရာရွိအျဖစ္ ေကအင္(န္)ယူ မွ တြဲဖက္ထားေသာ ဂ်ီလစ္လင္း (ကခ်င္အမည္- ေဇာ္ေဘာက္) က ကူညီခဲ့ သည္။ ေဇာ္ဆိုင္းသည္ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၁၁ ရက္ေန႔တြင္ လြယ္ယား စခန္းမွ ခရီး ထြက္သြားျခင္း ျဖစ္ၿပီး ဗန္ေကာက္၊ ဇင္းမယ္၊ ေဖာ္မိုဆာ သို႔လွည့္လည္၍ အေရွ႕ေတာင္အာရွ စစ္စာခ်ဳပ္အဖြဲ႕ (SEATO) ၏ အကူအညီရရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္။ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္ အတြင္းမွာပင္ ေကအိုင္ေအ ႏိုင္ငံျခား ဆက္သြယ္ေရး တာဝန္ခံ မရန္ဘရန္ဆိုင္းသည္ အိႏိၵယႏိုင္ငံ၏ အကူအညီ ရယူေရးအတြက္ ေခ်ာကန္ ေတာင္ၾကားေဒသသို႔ သံုးလၾကာ သြားေရာက္ေဆြးေႏြး ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ေပ။
၁၉၆၆ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးပိုင္းတြင္ တပ္မေတာ္သည္ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ေခ်မႈန္းေရးအတြက္ အမွတ္ (၇၇) ေျချမန္တပ္မ ဌာနခ်ဳပ္ကို ဖြဲ႕စည္းရန္ ကခ်င္ျပည္နယ္မွ စစ္ဆင္ေရး တပ္အခ်ဳိ႕ကို ထုတ္ႏုတ္ခဲ့ ရေလရာ ေကအိုင္ေအ မ်ားအတြက္ လူသူလက္နက္ စုေဆာင္း စည္း႐ံုး ၍ ေခါင္းေထာင္ ထႏိုင္ရန္ အခ်ိန္ရသြား သည္ဟု ဆိုရ ေပမည္။
ေကအိုင္ေအမ်ားတစ္ဖက္ႏုိင္ငံႏွင့္ဆက္သြယ္ျခင္း
၁၉၆၇ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ ၂၆ ရက္တြင္ ေက်ာင္းသားအေရးအခင္းျဖစ္ပြား ၿပီးေနာက္ေကအုိင္ေအ ေခါင္းေဆာင္ ေဇာ္တူးသည္ တစ္ဖက္ႏုိင္ငံဘက္မွ ျပတ္သားစြာ ေထာက္ခံေၾကာင္း ေၾက ညာခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ေကအိုင္ေအ ေသာင္းက်န္း သူမ်ားသည္ တပ္မေတာ္ ထိုးစစ္ ေၾကာင့္ ေပ်ာက္ကြယ္ သြား လုမတတ္ အထိနာ ခဲ့ရာမွ အမွတ္ (၇၇) ေျချမန္ တပ္မဌာနခ်ဳပ္ဖြဲ႕စည္းရန္ တပ္မ်ား ထုတ္ႏုတ္မႈကို အခြင့္ေကာင္းယူ၍ ျပန္လည္ေခါင္းေထာင္ ထလာႏိုင္ခ်ိန္ ျဖစ္သည္။
ေကအိုင္ေအ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ စစ္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ား ျပဳလုပ္ႏုိင္ရန္အတြက္ ျပည္ပအကူအညီ ရရွိေရးကို အျပင္းအထန္ ၾကိဳးစားခဲ့သည္။ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လ အတြင္း မွာပင္ ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ (၂) မွ ႏုိင္ငံေရး တာဝန္ခံ မရန္ဘရန္ဆုိင္းႏွင့္ အင္အား ၃၄ ေယာက္ အဖြဲ႕သည္ တစ္ဖက္ႏုိင္ငံသို႔ ထြက္ခြာ၍ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရးသင္တန္းမ်ား တက္ေရာက္ရန္ႏွင့္ လက္နက္ခဲယမ္းအကူအညီမ်ားရရွိရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကသည္။ ဘရန္ဆုိင္းတို႔လူစုသည္ လက္နက္ငယ္မ်ဳိးစံု ၄၂ လက္၊ လက္ပစ္ဗံုး ၃၆ လံုးႏွင့္ က်ည္မ်ဳိးစံုႏွစ္ေသတၱာကိုရရွိလာၿပီးေနာက္ ထိုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ အတြင္းတြင္ ျပည္တြင္းသို႔ ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာၾကသည္။
မရန္ဘရန္ဆုိင္း တို႔လူစု လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား ရရွိ လာေသာအခါ ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ (၂) မွဴး ေဇာ္တူး ေခါင္းေဆာင္ သည့္အဖြဲ႕သည္ ၁၉၆၇ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလ ၂ ရက္ ေန႔တြင္ ျပည္ပသို႔ ခရီး ထြက္ခြာ ၾကျပန္သည္။ ထိုအဖြဲ႕တြင္ တပ္မဟာ (၂) မွဴး ေဇာ္တူးက ေခါင္းေဆာင္ၿပီး အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ပံုေရႊေဇာ္ဆိုင္း၊ ႏုိင္ငံျခားေရးတာဝန္ခံ ဘရန္ဆုိင္း တို႔လည္း လိုက္ပါၾကသည္။ စုစုေပါင္းအင္အား ၄၂၅ ေယာက္ ပါဝင္သည္။ ထိုအဖြဲ႕သည္ လက္နက္ခဲယမ္း အကူအညီရရွိေရး၊ ႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရး သင္တန္းမ်ား တက္ေရာက္ေရး တို႔ကို နည္းမ်ဳိးစံုျဖင့္ ႀကိဳးစားၾကသည္။
ေဇာ္တူး တို႔အဖြဲ႕သည္ လိုအပ္ပါက ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ ဘံုရန္သူ ျဖစ္ ေသာ ဗမာ အစိုးရကို တိုက္ခိုက္ရန္ သေဘာတူ ညီၾကသည္။ ေဇာ္တူး တို႔ လူစုသည္ လက္ နက္ငယ္ မ်ဳိးစံု ၈ဝဝ လက္၊ က်ည္ မ်ဳိးစံု ၁၇ဝ,ဝဝဝ ေတာင့္ႏွင့္ စစ္ဝတ္ ပစၥည္းမ်ား ရရွိခဲ့ ၾကသည္။ ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ လက္နက္ခဲယမ္း ရရွိေရး အတြက္ ယခင္က ရန္သူ ျဖစ္ခဲ့သည့္ ဗကပမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ ၾကရသည္။
၁၉၆၈ ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ ေဇာ္တူး ေခါင္းေဆာင္ေသာ ေကအုိင္ေအ အင္အား ၃ဝဝ ခန္႔သည္ ေမာင္းျပန္႐ိုင္ဖယ္ မ်ားအပါအဝင္ လက္နက္ခဲယမ္း အျပည့္အစံုျဖင့္ ျပည္တြင္းသို႔ ျပန္လည္ေရာက္ရွိ လာၾကသည္။ ထို႔ေနာက္ ၾတိဂံနယ္ေျမ တြင္ရွိေသာ ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ (၂) ဌာနခ်ဳပ္မွ မုိင္ရြန္ကြန္ဂ်ာႏွင့္ ကြန္ဆာေဘာက္ေနာ္ တို႔ဦးစီးေသာ တိုက္ခိုက္ ေရးတပ္ႏွင့္ ကိုယ္ရံေတာ္တပ္မ်ားကို လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား တပ္ဆင္ေပးၾကသည္။ ေကအုိင္ ေအ မ်ားသည္ ျပည္ပမွ လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား ရရွိလာၾကေသာေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ ကိုပစ္အားသံုး၍ တိုက္ခိုက္ လာႏုိင္ၾကသည္။
ေဇာ္တူးသည္ တစ္ဖက္ႏုိင္ငံမွ ျပန္လာၿပီးေနာက္ ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒႏွင့္ ေမာ္စီတုံး အေတြးအေခၚကို သေဘာတရား လက္နက္အျဖစ္ တပ္ဆင္၍ စည္း႐ံုးလာရာ နယ္ေျမလူထုက လက္မခံ သျဖင့္ ေအာင္ျမင္မႈ မရ ရွိခဲ့ေပ။ ထို႔အျပင္ ေကအုိင္ေအ ငယ္သားမ်ား အတြင္း တြင္လည္း ကြန္ျမဴနစ္ ဝါဒကို လက္မခံလိုသူမ်ား ေပၚထြက္လာသည္။ ေကအုိင္ေအ အဖြဲ႕အစည္း အ တြင္း၌ ေခါင္းေဆာင္ငယ္မ်ား ခန္႔အပ္ရာတြင္လည္း ဂ်ိန္းေဖာ လူမ်ဳိးႀကီး ဝါဒကို က်င့္သံုးၿပီး အျခား မ႐ူ (ေခၚ) ေလာင္ေဝၚ၊ လီဆူး (ေခၚ) ေယာယင္၊ လခ်ိတ္ (ေခၚ) လရွီ စေသာ ကခ်င္ မ်ဳိးႏြယ္ဝင္ လူမ်ဳိးစုမ်ား မေက်မနပ္ ျဖစ္လာၾကသည္။ ေကအုိင္ေအ အဖြဲ႕အစည္း၏ ေခါင္း ေဆာင္မႈ ကို ေဇာ္ဆုိင္း၊ ေဇာ္တူး၊ ေဇာ္ဒန္ ဟူေသာ ေဇာ္ညီအစ္ကို သံုးဦးကသာ လက္ဝါးႀကီး အုပ္ထားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍လည္း မေက်မနပ္ ျဖစ္လာၾကသည္။
၁၉၆၈ ခုႏွစ္မတ္လတြင္ ေကအုိင္ေအတပ္ရင္း (၄) မွ မ႐ူ (ေခၚ) ေလာင္ေဝၚလူမ်ဳိး ေဇလြမ္း ႏွင့္ လရွီ (လခ်ိတ္) လူမ်ဳိး စခံုတိန္ယိန္း တို႔ေခါင္းေဆာင္ေသာ ေကအိုင္ေအ ၁၂ဝ ခန္႔သည္ ေကအုိင္ေအ အဖြဲ႕မွ ခြဲထြက္၍ ျပည္ပသို႔ သြားေရာက္ကာ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ႏွင့္ ပူး ေပါင္းခဲ့သည္။ ယင္းကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ မွအစျပဳ၍ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ သည္ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ေမချမစ္ အေရွ႕ျခမ္းေဒသ ခ်ီေဗြ၊ ေလာေခါင္၊ ေဆာ့ေလာ္ ေဒသမ်ားတြင္ အေျခခ်ႏုိင္ လာေတာ့သည္။
ေကအိုင္ေအ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား၏ အေျခအေန (၁၉၇၁-၁၉၇၂ ခုႏွစ္)
ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ တစ္ဖက္ႏိုင္ငံမွ အကူအညီ ရယူခဲ့ေသာ္လည္း ဗကပမ်ားႏွင့္မူ မၾကာခဏ ပဋိပကၡ ျဖစ္ေန ခဲ့သည္။ ကြတ္ခိုင္ ေဒသတြင္ ဗကပ စစ္နယ္ေျမ တိုးခ်ဲ႕မႈေၾကာင့္ ေက အိုင္ေအ မ်ားသည္ တပ္မေတာ္အား လာေရာက္ ဆက္သြယ္ခဲ့သည္။ တပ္မေတာ္ကို မတိုက္ ဘဲ ဗကပ ကိုသာ ဦးတည္ ရန္သူ အျဖစ္ တုိက္ခိုက္ ေနခဲ့ သည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္ ေဖ ေဖာ္ဝါရီလတြင္ ေဇာ္ဒန္ႏွင့္ အင္အားစု မ်ားက ကခ်င္ (၄) ကို ခ်ဳံခို တိုက္ခိုက္ ခဲ့သည္။ ထို႔ ေနာက္ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းမွ ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ ဗကပ တပ္ရင္း (၂ဝ၂)၊ (၃ဝ၃) တို႔ႏွင့္ နားလည္မႈ ယူခဲ့ျပန္သည္။ ၁၉၇ဝ ျပည့္ႏွစ္ မွစ၍ ေကအိုင္ေအ တပ္မဟာ (၂)၊ တပ္ရင္း (၅) ႏွင့္ တပ္ရင္း (၆) ကို ေဇာ္တူး ကိုယ္တိုင္ ကြပ္ကဲ၍ ကာမိုင္းၿမိဳ႕နယ္၊ ဖားကန္႔ လံုးခင္း ေဒသမွ ေက်ာက္စိမ္းမ်ားအား ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ ခိုးထုတ္ ေရာင္းခ်ခဲ့ၾကသည္။ ထုိ႔ေနာက္ ထိုင္းႏိုင္ ငံမွပင္ စစ္လက္နက္မ်ား ကိုဝယ္ယူၾကသည္။ အိႏိၵယႏုိင္ငံမွ ဖီဆို နာဂ ေသာင္းက်န္း သူမ်ားကိုလည္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွ သင္တန္းေပး၍ လက္နက္ တပ္ဆင္ လာသည္။ ဖီဆိုမ်ားအား အိႏိၵယ သို႔ ျပန္ပို႔ေပး၍ လက္နက္ ေတာင္းယူျခင္း မ်ားကိုလည္း လုပ္လာသည္။ အေရွ႕ ပါကစၥတန္ႏွင့္ အျပန္အလွန္ ဆက္သြယ္ ကူညီမႈမ်ား ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံေပၚေပါက္ လာ ေသာအခါ အဆက္အသြယ္ ုပတ္သြားရသည္ တပ္မဟာ (၁) မွဴးး ေဇာ္ဒန္က ရခိုင္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား ကို လက္နက္တပ္ဆင္ ေလ့က်င့္ေပးခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအ ဥကၠ႒ ေဇာ္ဆိုင္း သည္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွ တာဝန္ရွိသူ အခ်ဳိ႕ႏွင့္ ညႇိႏိႈင္းကာ ယင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္ကို ထိုင္းႏိုင္ငံ အတြင္းတြင္ ဖြင့္လွစ္ထားခဲ့သည္။
၁၉၇၂ ခုႏွစ္ အတြင္းတြင္ ေကအိုင္ေအ စစ္ဌာနခ်ဳပ္သည္ ေဇာ္ဆိုင္း ေခါင္းေဆာင္၍ ထိုင္းႏိုင္ငံ ထန္ဝိုး စခန္းတြင္လည္းေကာင္း၊ တပ္မဟာ (၁) သည္ ေဇာ္ဒန္ ေခါင္းေဆာင္၍ ကြတ္ခိုင္၊ လား႐ိႈးႏွင့္ ဗန္းေမာ္ ခ႐ိုင္မ်ား တြင္လည္းေကာင္း၊ ေဇာ္တူး ေခါင္းေဆာင္ေသာ တပ္မဟာ (၂) သည္ ဖားကန္႔နယ္ေျမႏွင့္ ျမစ္ႀကီးနား ခ႐ိုင္တြင္လည္းေကာင္း ခိုေအာင္း လႈပ္ရွားကာ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံမ်ားမွ လက္နက္ခဲယမ္း အကူအညီ ရရွိေရးကို ႀကိဳးစားလ်က္ ရွိသည္။ စီးပြားေရးအရ ေက်ာက္စိမ္းႏွင့္ ဘိန္းမ်ားကိုလည္း တိုးခ်ဲ႕ ေရာင္းဝယ္ လာၾကေလသည္။
၁၉၇၂ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ရွိေသာ ေကအိုင္ေအ ေသာင္းက်န္းသူတို႔၏ အင္အား
ေကအုိင္ေအ
ေကအိုင္ေအ စစ္ဌာနခ်ဳပ္။ ေဇာ္ဆုိင္း။
တပ္မဟာ (၁)။ ေဇာ္ဒန္ႏွင့္ အင္အား ၁၄၈၂ ေယာက္။ လား႐ိႈး ခရိုင္ႏွင့္ ဗန္းေမာ္ခရုိင္ လား႐ႈိး ခ႐ိုင္တြင္ လြမ္းေဒါင္ႏွင့္ တပ္ရင္း (၂)၊ ေဇာ္ဘြန္ႏွင့္ တပ္ရင္း (၈)၊ ေဒါင္ေခါင္းႏွင့္ တပ္ရင္း (၉) တို႔က တာဝန္ယူသည္။ ဗန္းေမာ္ ခ႐ုိင္တြင္ ဒြေရာင္ႏွင့္ တပ္ရင္း (၁)၊ ေဂၚ႐ူလဒြႏွင့္ တပ္ရင္း (၅) တုိ႔က တာဝန္ယူသည္။
တပ္မဟာ (၂)။ ေဇာ္တူးႏွင့္ အင္အား ၁,၄၆၉ ေယာက္ရွိၿပီး ေဇာ္ေဘာက္က တပ္ရင္း (၃)၊ ဇုတ္ဒိုင္က တပ္ရင္း (၄)၊ လမာလရိန္းက တပ္ရင္း (၆)၊ ေဇာ္ေဘာက္က တပ္ရင္း (၇)၊ မဒင္ကီးေယာ္ က တပ္ရင္း (၁ဝ)၊ ကေဒၚေဇာ္ဆုိင္းက တပ္ရင္း (၁၁) စသည္ျဖင့္ တပ္ရင္းမ်ားအလိုက္ တာဝန္ယူၿပီး ျမစ္ႀကီးနားခ႐ိုင္၊ ႀတိဂံေဒသ၊ ဧရာဝတီ အေနာက္ျခမ္း ေဒသမ်ားတြင္ လႈပ္ရွား သည္။
စုစုေပါင္းအင္အား။ ျပည္တြင္းတြင္ ၂၉၅ဝ ခန္႔ရွိၿပီး ထုိင္းႏုိင္ငံ ထန္ဝုိးတြင္ဌာနခ်ဳပ္ ဖြင့္လွစ္ ထားသည္။
ေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕အစည္း အခ်င္းခ်င္း ဆက္သြယ္မႈမ်ားႏွင့္ ပဋိပကၡမ်ား
ဗကပႏွင့္ ေကအိုင္ေအ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား။
ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီမွ အင္အားစု အခ်ဳိ႕ သည္ ၁၉၅ဝ ျပည့္ႏွစ္ ကတည္းက ျပည္ပႏုိင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္ မွစ၍ ျပည္ပ ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီ၏ ႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရး အကူအညီမ်ား တစ္စတစ္စ တိုးတက္ မ်ားျပားစြာ ရရွိလာခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအမ်ား သည္လည္း အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံမ်ားမွ အကူအညီ ရရွိရန္ အႀကိမ္ႀကိမ္ ၾကိဳးစားခဲ့ရာ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္၊ ျပည္ပ ေက်ာင္းသားမ်ား အေရးအခင္းကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ျပည္ပႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရးသင္တန္း မ်ားေပးရန္ လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား ေထာက္ပံ့ရန္ ကတိေပးခဲ့သည္။ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လတြင္ မရန္ဘရန္ဆိုင္း ဦးစီးေသာ ေရွ႕ေျပးအဖြဲ႕ ၃၄ ေယာက္သည္ ျပည္ပႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိသြား သည္။ ထုိ႔ေနာက္ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕တြင္ ျပည္ပ အာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးၿပီး ေကအိုင္ေအက ကြန္ျမဴနစ္ ဝါဒခံယူရန္ သေဘာတူ၍ ျပည္ပက ႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရး အကူအညီမ်ား ေပးရန္ သေဘာတူ ညီခဲ့ၾကသည္။ ထို႔ေနာက္ ေဇာ္တူး၊ ေဇာ္ဒန္၊ လမံုတူးဂ်ဳိင္၊ မရန္ဘရန္ဆုိင္၊ ပံုေရႊ ေဇာ္ဆိုင္း တို႔ ေခါင္းေဆာင္ေသာ ေကအုိင္ေအ ၄၂၅ ေယာက္ အဖြဲ႕သည္ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္၊ ႏုိင္ ဝင္ဘာလ ၄ ရက္ ေန႔မွ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၂၇ ရက္ ေန႔ အထိ ျပည္ပ ႏိုင္ငံသို႔ သြား ေရာက္ခဲ့ၿပီး ၿမိဳတစ္ၿမိဳ႕တြင္ ဗသိန္းတင္၊ ေနာ္ဆိုင္း တို႔ႏွင့္ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ ထိုေနာက္ပိုင္းမွစ၍ ေကအိုင္ေအ သည္ ျပည္ပႏုိင္ငံမွ ႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရး အကူအညီ မ်ားရရွိခဲ့ၿပီး စစ္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို တိုးတက္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ ခဲ့ေလသည္။
ေကအုိင္ေအ မ်ားသည္ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္ ႏွစ္ ကုန္မွစ၍ တပ္ရင္း (၉) ရင္း အထိ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ အင္အား ၁၇၅ဝ၊ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ အင္အား ၅ဝဝ အထိ တုိးတက္လာခဲ့သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ ထိုင္းႏုိင္ငံ ထန္ပုိးစခန္းတြင္ အေျခစိုက္ေနေသာ ေဇာ္ဆုိင္း ထံမွလည္း လက္နက္ ခဲယမ္းမ်ား ရရွိခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္တြင္ လက္ေရြးစင္အထူး တုိက္ခုိက္ေရး တပ္မ်ားဖြဲ႕စည္း၍ တုိက္ခိုက္ လာၾကရာ ျမစ္ႀကီးနား နယ္ေျမမွ ကဝပန္ (အင္ဝုိင္- ၂ဝ၄၄)၊ ဒူရစ္ဂါး (အင္ဝုိင္- ဝ၄၆၆)၊ တင္ဂ႐ူးေကာင္း (အင္ဝိုင္- ၈၅ဝ၄) တပ္စခန္းမ်ား က်ဆံုးခဲ့ရသည္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ အတြင္းမွာပင္ ဇတ္ဒိုင္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ တပ္ရင္း (၁ဝ) ကို စတင္ ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။
ေဇာ္ထူးသည္ ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒႏွင့္ ျပည္ပအေတြးအေခၚကို လက္ခံခဲ့ေသာ္လည္း ေအာက္ေျခ ငယ္သား မ်ားႏွင့္ နယ္ေျမ လူထုက ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒကို မႏွစ္ၿမိဳ႕ၾကေပ။ ေကအုိင္ေအ၏ မူလ စည္း႐ံုးမႈမွာလည္း က်ဥ္းေျမာင္း ေသာ လူမ်ဳိးေရးႏွင့္ ဘာသာေရးကို အဓိက အေျခခံ ခဲ့ ေသာေၾကာင့္ ကြန္ျမဴနစ္ ဝါဒႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ သဖြယ္ ျဖစ္ေန သည္။ ေကအိုင္ေအ ေရာ ဗကပပါ ျပည္ပ ပံုစံ ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒႏွင့္ ျပည္ပၾသဝါဒကို လက္ခံခဲ့ၾကေသာ္ လည္း ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက္တြင္ ေနာ္ဆုိင္းေခါင္းေဆာင္ေသာ ဗကပမ်ား မံုးကိုး (အက္စ္-၂၄၉၉) ကို ဝင္ေရာက္ ရာမွစ၍ အက်ဳိးစီးပြား လုဘက္မ်ား ျဖစ္လာၾကသည္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္၊ မတ္လတြင္ ေကအိုင္ေအ တပ္ရင္း (၄) အဖြဲ႕ (၁) မွဴး၊ မ႐ူ လူမ်ဳိး ေဇလြမ္း၊ အဖြဲ႕ (၅) မွဴး၊ ဇခံုတိမ္ယိမ္း ႏွင့္ ေနာက္လုိက္ ၁၂ဝ တို႔ ေကအိုင္ေအမွ ခြဲထြက္ၿပီး ျပည္ပႏုိင္ငံသို႔ သြားေရာက္ ခိုလံႈ ခဲ့ၾကသည္။ ေဇလြမ္းႏွင့္ ဇခံုတိမ္ယိမ္း အင္အားစုမ်ားသည္ ဗကပႏွင့္ ပူးေပါင္းမိၿပီး ဗကပ တပ္ရင္း (၁ဝ၁) အျဖစ္ ျပန္ဝင္လာၾကရာ ေကအိုင္ေအ မ်ားအေနႏွင့္ ဗကပအေပၚ ပိုမို၍ မေက်နပ္ စရာျဖစ္ လာခဲ့ရသည္။
ဗကပမ်ားသည္ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္းတြင္ အေရွ႕ေျမာက္ စစ္ေဒသမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ရာ၌ နယ္ခံ ေကအုိင္ေအမ်ားႏွင့္ ေဒသခံ ကခ်င္တုိင္းရင္းသား တို႔အား လြယ္ကူစြာ စည္း႐ံုးႏုိင္ေစရန္ ကခ်င္ ေတာခို စစ္ဗိုလ္ ေနာ္ဆိုင္း ကို ေခါင္းေဆာင္ ေစခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ဗကပႏွင့္ ေကအုိင္ေအ တို႔၏ပဋိပကၡမွာ ႀကီးမား သည္ ထက္ႀကီးမား လာသည္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ ၂၁ ရက္ေန႔တြင္ ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ (၂) ဌာနခ်ဳပ္ ၌ျပဳလုပ္ေသာ အစည္းအေဝးက ေနာ္ဆိုင္း ေခါင္းေဆာင္ေသာ ဗကပ မ်ားကို နံပါတ္ (၁) ဦးစားေပး ရန္သူ အျဖစ္ သတ္မွတ္ လိုက္ၿပီး ဇြန္လ မွစ၍ ဗကပမ်ားအား စစ္ေရး ရင္ဆုိင္မႈ ျပဳလုပ္လာသည္။ ေဇာ္တူး ကလည္း ကြန္ျမဴနစ္ ဝါဒကို စြန္႔လႊတ္ေၾကာင္း အတိအလင္း ေၾကညာသည္။ ေကအိုင္ေအသည္ ဗကပ ႏွင့္ တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားေနေသာ္လည္း လက္နက္ ခဲယမ္းမ်ား ရရွိေရး အတြက္မူ ျပည္ပႏုိင္ငံႏွင့္ တစ္ဘက္လွည့္ ဆက္သြယ္ ေနရသည္။ အျခားႏုိင္ငံမ်ားမွ အကူအညီ ရရွိေရးအတြက္မူ ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားမွ အကူအညီ ရရွိေရးကိုလည္း ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္ တြင္ အိႏိၵယႏုိင္ငံမွ ဖီဇို နာဂ ေသာင္းက်န္းသူမ်ားအား ျပည္ပႏိုင္ငံသို႔ သင္တန္းတက္ရန္ ပို႔ေပးခဲ့ၿပီး အျပန္တြင္ ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားမွ တပ္ဆင္ေပးလိုက္ေသာ လက္နက္၊ ခဲယမ္း အခ်ဳိ႕ကို ဖီဇို နာဂမ်ားထံမွ ခြဲေဝ ရယူခဲ့သည္။ လူအင္အား အေနႏွင့္ကား အသက္ ၁၃ ႏွစ္ အထက္ ေယာက်္ားကေလး၊ မိန္းကေလး မ်ားကိုပါ အတင္းအဓမ ၼဖမ္းဆီး၍ စစ္သားသစ္ အျဖစ္သိမ္းသြင္း ေလ့က်င့္ အသံုးျပဳလာသည္။
ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ (၁) လက္ေအာက္တြင္ တပ္ရင္း (၁)၊ (၂)၊ (၅)၊ (၈)ႏွင့္ (၉) တို႔ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး တပ္မဟာ (၂) လက္ေအာက္တြင္ တပ္ရင္း (၃)၊ (၄)၊ (၆)၊ (၇)၊ (၁၀) ႏွင့္ (၁၁) တို႔ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္း ထားသည္။ ဗကပ အား ဦးစားေပး ရန္သူအျဖစ္ သတ္မွတ္ထား ေသာ ေၾကာင့္ ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ(၁) သည္ တပ္မေတာ္အား တတ္ႏုိင္သမွ် ေရွာင္ရွားၿပီး ဗကပ ကိုသာ ရွာေဖြ တုိက္ခိုက္ခဲ့သည္။ တပ္မေတာ္ စစ္ေၾကာင္းမ်ား ကိုလည္း နားလည္မႈ ယူႏုိင္ရန္ ဆက္သြယ္ ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။
ေကအုိင္ေအ မွခြဲထြက္သြားခဲ့ေသာ ေဇလြမ္းႏွင့္ စခံုတိမ္ယိမ္း တို႔သည္ ျပည္ပတြင္ သင္တန္း ဆင္းၿပီး ေနာက္ ဗကပ တပ္ရင္း (၁ဝ၁) အျဖစ္ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္ လာသည္။ ေဇလြမ္းႏွင့္ အင္အား ၂ဝဝ ခန္႔သည္ ခန္တန္ ေတာင္ၾကားလမ္း (အက္စ္ဒီ- ၉၅၁ဝ) သို႔ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္ ေမလ ၁၉ ရက္ ေန႔တြင္လည္းေကာင္း၊ ေမလ ၂ဝ ရက္ေန႔တြင္ ကန္ပိုက္တီး (အက္စ္ဒီ- ၉၁၅၇) သို႔လည္းေကာင္း ဝင္ေရာက္ခဲ့ၿပီး စခံုတိမ္ယိမ္းႏွင့္ အင္အား ၂ဝဝ ခန္႔သည္ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္ ေမလ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ တန္လံု (အင္ဇက္- ၃၉၆၉) ျပည္သူ႕ရဲစခန္းကို တုိက္ခိုက္၍ ျပည္တြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္လာရာ ေမချမစ္ အေရွ႕ျခမ္း ခ်ီေဖြ၊ ေလာေခါင္ ၊ ေဆာေလာေဒသမ်ား တြင္ ေကအိုင္ေအႏွင့္ ထိပ္တုိက္ တိုးလာ ရသည္။ ေဇာ္ဒန္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ တပ္မဟာ (၁) သည္ ကြတ္ခိုင္ နယ္ေျမတြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ နားလည္မႈယူ၍ လႈပ္ရွားေနရာမွ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ပထမ အပတ္တြင္ လား႐ႈိး ေျမာက္ဘက္၌ ကခ်င္ (၄) ယာဥ္ အုပ္စုအား ခ်ဳံခို တုိက္ခိုက္ ခဲ့သည္။ တစ္ဆက္တည္းမွာပင္ ဗကပ တပ္ရင္း (၂ဝ၂)၊ (၃ဝ၃) တို႔ႏွင့္ နားလည္မႈယူၿပီး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲၾကျပန္သည္။
၁၉၆၉ ခုႏွစ္၊ ဇူလုိင္လ အတြင္းတြင္ ေကအုိင္ေအ ဗဟုိေကာ္မတီ အစည္းအေဝး တစ္ရပ္ က်င္းပရာ ''ဝန္ေပါင္ တိုင္းျပည္ လြတ္ေျမာက္ေရး အဖြဲ႕၏ မဟာႏိုင္ငံေရး လမ္းစဥ္''ကို အတည္ျပဳ ဆံုးျဖတ္ ခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအ တုိ႔၏ လမ္းစဥ္တြင္ ဝန္ေပါင္ တိုင္းျပည္ လြတ္ ေျမာက္ေရး အဖြဲ႕ ႏိုင္ငံေရး ယံုၾကည္ခ်က္ႏွင့္ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတုိင္၊ ဝန္ေပါင္ တုိင္းျပည္ လြတ္ေျမာက္ေရး အဖြဲ႕၏ အဓိက အေျခခံေသာ တရားကိုယ္မ်ား၊ တုိက္ဖ်က္ရမည့္ ရန္သူ၊ မ်က္ေမွာက္ အခ်ိန္ ဦးတည္ တိုက္ဖ်က္ ရမည့္ ရန္သူ၊ မည္သူက ျပည္သူလူထု၊ မည္သူက ရန္သူ၊ ဝန္ေပါင္ တိုင္းျပည္ တက္ၾကြေရး ၏ အေျခခံ လူတန္းစား၊ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတုိင္ ေရာက္ ေအာင္ တုိက္ခိုက္ သြားရမည့္ နည္းဗ်ဴဟာ၊ ျပည္သူလူထု၏ ေတာ္လွန္ေရး၊ ျပည္သူလူထု၏ စုစည္းညီၫြတ္ေရး၊ လက္နက္ကိုင္ တပ္ဖြဲ႕စည္းထားေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္ စီမံခန္႔ခြဲေရး၊ ဝန္ေပါင္ တုိင္းျပည္ လြတ္ေျမာက္ေရး၏ သေဘာထားႏွင့္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝါဒ စသည္တို႔ကို ခြဲျခား ရွင္းလင္းထားသည္။
ေဇာ္တူးေခါင္းေဆာင္ေသာ ေကအုိင္ေအမ်ားသည္ အေျခခံနယ္ေျမမ်ားမွ လူသစ္မ်ားကို အတင္း အဓမၼ စုစည္းၿပီးေနာက္ ဗြီဒီအက္ (ေခၚ) ေက်းရြာ ကာကြယ္ေရး အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ အယ္လ္ဂ်ီအက္ဖ္ (ေခၚ) ဌာေန ေျပာက္က်ား တပ္မ်ားကိုပါ တစ္ပါတည္း ဖြဲ႕စည္း ေလ့က်င့္ခဲ့သည္။ ေက်းရြာ လူႀကီးမ်ားကို ေခၚယူ သင္တန္းေပးၿပီး စည္း႐ံုးေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေစသည္။ မရန္ဘရန္ဆုိင္းသည္ ျပည္ပႏိုင္ငံသို႔ သြားေရာက္ၿပီး ဗကပ တို႔၏ အေျခအေနကို တင္ ျပ ခဲ့ေသာ္လည္း ျပည္ပ အာဏာပိုင္မ်ားက ဗကပ၏ ေခါင္းေဆာင္ မႈေအာက္သို႔ ဝင္ ေရာက္ရန္ သာ တုိက္တြန္းခဲ့သည္။ ၁၉၇ဝ ျပည့္ႏွစ္ ႏွစ္ဆန္းတြင္ ေကအိုင္ေအ ၂၂ဝ ခန္႔အား ျပည္ပ ႏိုင္ငံသို႔ သင္တန္း ေစလႊတ္ေရးႏွင့္ ေကအိုင္ေအ ကလည္း ကသာ ခ႐ိုင္ အတြင္းရွိ ဗကပ ၁၅ဝ ခန္႔ကို ျပည္ပႏုိင္ငံသို႔ ပို႔ဆာင္ ေပးေရးကို သေဘာတူညီမႈ ရလာၾက သည္။
၁၉၇ဝ ျပည့္ႏွစ္ ေမလတြင္ ထြန္းေရႊေမာင္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ ရခိုင္ လူငယ္ တစ္စုအား ေကအိုင္ေအ က လက္နက္တပ္ဆင္ ဖြဲ႕စည္းေလ့က်င့္ခဲ့ၿပီး ကခ်င္၊ နာဂ မီဇိုရခုိင္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား ပူးေပါင္း လႈပ္ရွားႏုိင္ေရးကို ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။ ထိုစဥ္က အေရွ႕ပါကစၥတန္ ႏုိင္ငံ (ေနာင္ေသာ္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံ) ကိုလည္း ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။
ဗကပႏွင့္ ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ နားလည္မႈ ရယူၿပီး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲထားၾကရာမွ ဗကပမ်ားက မံုးေပၚ၊ နမ့္ခ်က္ ေဒသမွ ေတာင္ပိုင္း ေကအိုင္ေအ နယ္ေျမမ်ားသို႔ မသိမသာ ခ်င္းနင္း ဝင္ေရာက္လာၾက သျဖင့္ ေကအိုင္ေအႏွင့္ ဗကပ တို႔ အျပန္အလွန္ ဖမ္းဆီး သတ္ျဖတ္မႈမ်ား ေပၚေပါက္ လာျပန္သည္။ ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ ျပည္ပ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၏ လက္နက္ခဲယမ္း ေထာက္ပံ့မႈကို မွီခိုေန ရေသာေၾကာင့္ ဗကပ အား ျပတ္ျပတ္ သားသား ဆန္႔က်င္၍ မရဘဲ ျဖစ္ေနသည္။ ဗကပႏွင့္ ေျပလည္မႈရရန္ ႀကိဳးပမ္းေသာ္လည္း ေအာင္ျမင္မႈ မရခဲ့ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ ထံ ဆက္သြယ္ ခ်ဥ္းကပ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ လာၾကျပန္သည္။ အစိုးရႏွင့္ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးရန္ ျပင္ဆင္လာ ၾကသည္။ ထိုအခ်ိန္မွာပင္ ၁၉၇၁ ခုႏွစ္ ႏုိဝင္ဘာလ ၆ ရက္ ေန႔မွ ၁ဝ ရက္ေန႔ အထိ လမုန္တူးဂ်ဳိင္ႏွင့္ ဗကပ ေခါင္းေဆာင္မ်ား မံုးေပၚတြင္ ေဆြးေႏြးၾကရာ သေဘာတူညီခ်က္ အခ်ဳိ႕ရရွိသျဖင့္ အစိုးရအား ဘံုရန္သူအျဖစ္ သတ္မွတ္ ၾကျပန္သည္။ ေကအုိင္ေအ တို႔သည္ ျပည္ပႏိုင္ငံ၏ ေထာက္ပံ့ေပးကမ္းမႈ ကိုလည္း လက္မလႊတ္ႏိုင္၊ ဗကပကိုလည္း လက္မခံႏိုင္ ေသာေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ဗကပ အၾကားတြင္ စစ္ေရး အေျခအ ေန ေပၚ မူတည္၍ မၾကာခဏ ေျပာင္းလဲ ဆက္ဆံေန ရေလသည္။
ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။
ျမစ္ဆံု Media Group မွကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။#BurmaDemocracy
ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူအဖဲြ႕ စတင္ေပၚေပါက္လာျခင္း
အပိုင္း (၂)
ဘာေတးလ္လင့္တနာ
BurmaDemocracy, 17 Dec: 2016
ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲ ပ်က္ျပားၿပီးေနာက္ပိုင္း ကခ်င္ ေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕ အစည္း၏ အေျခအေန
ေကအိုင္ေအ (ေခၚ) ကခ်င္ေသာင္းက်န္းသူမ်ားသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲ မျပဳလုပ္မီ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးပိုင္းတြင္ တပ္မဟာ (၁) ႏွင့္ တပ္ရင္း (၆) ရင္းကို လူအင္အား ၁,ဝဝဝ ေက်ာ္ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ခဲ့ ၿပီးျဖစ္သည္။ ေဇာ္ဒန္ ေခါင္းေဆာင္သည့္ ကိုယ္စားလွယ္ အဖြဲ႕က ေတာ္လွန္ေရး ေကာင္စီႏွင့္ ေဆြးေႏြးေနစဥ္ ေကအိုင္ေအမ်ားသည္ လူသူစုေဆာင္းျခင္း၊ ဆက္ေၾကး ေကာက္ခံျခင္းတုိ႔ကို တိုးခ်ဲ႕၍ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသည္။ ေဆြးေႏြးပြဲကာလတြင္ ေဇာ္တူးသည္ ဗန္းေမာ္ နယ္ေျမမွ ဧရာဝတီျမစ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္၍ ေက်ာက္စိမ္း ထြက္ရွိရာ ကာမိုင္း ျမိဳ႕နယ္ အတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ စည္း႐ံုး စိုးမိုးခဲ့သည္။ ကာမိုင္း ျမိဳ႕နယ္ရွိ ေက်းရြာ အားလံုး လိုလိုသည္ ေကအိုင္ေအ တို႔၏ လႊမ္းမိုးမႈ ေအာက္တြင္ ေရာက္ခဲ့ ရသည္။ ေဆြးေႏြးပဲြ ပ်က္ျပားၿပီးေနာက္ ေကအိုင္ေအတို႔သည္ လူ၊ လက္နက္ႏွင့္ ခဲယမ္း မီးေက်ာက္မ်ားကို အျပင္း အထန္ စုေဆာင္းၾကေလရာ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္ ကုန္တြင္ လူအင္အားမွာ ၂,ဝဝဝ ေက်ာ္ အထိ တိုးတက္ လာခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။
၁၉၆၄ ခုႏွစ္၊ႏွစ္ဦးတြင္ ေကအိုင္ေအ တပ္မဟာ (၂) ကို တိုးခ်ဲ႕ ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။ တပ္မဟာ (၁) ၏ လက္ေအာက္တြင္ တပ္ရင္း (၁)၊ တပ္ရင္း (၂) ႏွင့္ တပ္ရင္း(၅) ကိုစုဖြဲ႕ၿပီး ေဇာ္ဆုိင္းက အုပ္ခ်ဳပ္သည္။ ေဇာ္ဆိုင္း၏ တပ္မဟာ (၁) သည္ မန္စီၿမိဳ႕နယ္၊ မြန္ဘာပါ ေက်းရြာ (အက္စ္အို-၄၈၈၈) တြင္ အေျချပဳ၍ လႈပ္ရွားသည္။ တပ္မဟာ (၂) တြင္မူ တပ္ရင္း (၃)၊ တပ္ရင္း (၄) ႏွင့္ တပ္ရင္း (၆) တို႔ ပါဝင္သည္။ ေဇာ္တူးက တပ္မဟာ (၂) ကို အုပ္ခ်ဳပ္ၿပီး မဂ်ီဘြမ္ (အက္စ္- ၄၄ဝ၄) တြင္ အေျချပဳ၍ လႈပ္ရွားသည္။ ထို႔အျပင္ တပ္ရင္း (၇) ကို ပူတာအိုနယ္ေျမ တြင္ လူအင္အား ၈ဝဝ ခန္႔ျဖင့္ တုိးခ်ဲ႕ ဖြဲ႕စည္းၿပီး ေဇာ္တူး ကပင္ တာဝန္ယူ၍ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ သည္။ တပ္ရင္း (၇) တြင္ ဗြီဒီအက္ဖ္ (ေခၚ) ေက်းရြာ ကာကြယ္ေရး တပ္ဖြဲ႕ကို အေျခခံ၍ ဖြဲ႕စည္းျခင္း ျဖစ္သည္။ ေျပာက္က်ား လႈပ္ရွားမႈအတြက္ ရည္ရြယ္ျခင္းျဖစ္သည္။
ေဇာ္တူးသည္ တပ္မဟာ (၂) အား တျဖည္းျဖည္း တိုးခ်ဲ႕ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ရာ အင္အား ၁၄ဝဝ ေက်ာ္ အထိ တိုးတက္လာၿပီး ပူတာအုိ၊ ခ်ီေဖြ၊ ေလာေခါင္၊ ျမစ္ႀကီးနား၊ ဗန္းေမာ္၊ ကြတ္ခိုင္နယ္ေျမ မ်ားတြင္ ျဖန္႔ခြဲလႈပ္ရွား၍ လာသည္။ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လမွ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္၊ ႏိုဝင္ဘာလအတြင္း ေကအိုင္ေအ ထိပ္သီးေခါင္းေဆာင္ ညီအစ္ကိုမ်ား ျဖစ္ေသာ ေဇာ္ဆိုင္း၊ ေဇာ္ဒန္၊ ေဇာ္တူး တို႔ သံုးဦး သည္လည္း ေဇာ္သံုးေဇာ္ ဟူ၍ နာမည္ႀကီး လာၾကသည္။
တပ္မေတာ္သည္ ကခ်င္ျပည္နယ္ႏွင့္ ရွမ္း ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ႐ုတ္တရက္ အင္အား ၾကီးထြားၿပီး ဆူပူလႈပ္ရွား လာၾကေသာ ေကအိုင္ေအ မ်ားကို ေခ်မႈန္းေရးအတြက္ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ မွစ၍ စစ္ဆင္ေရးမ်ားျဖင့္ ဆင္ႏႊဲတိုက္ခိုက္ ေတာ့သည္။ တပ္မေတာ္က ဆင္ႏႊဲခဲ့ ေသာ စစ္ဆင္ေရးမ်ားမွာ ေအာက္ပါ အတိုင္းျဖစ္သည္-
ဂန္႔ေဂၚစစ္ဆင္ေရး။
ေအာင္ေျမစစ္ဆင္ေရး။
ေကာင္ရာဘြမ္စစ္ဆင္ေရး။
ခရမ္းစစ္ဆင္ေရး။
တပ္မေတာ္က ဆင္ႏႊဲသည့္ စစ္ဆင္ေရး အရပ္ရပ္ေၾကာင့္ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလမွ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာလ အထိ တစ္ႏွစ္ တာကာလ အတြင္းတြင္ ေကအိုင္ေအမ်ားမွာ မ်ားစြာအထိနာခဲ့ရသည္။ ထိုကာလ အတြင္း ေကအိုင္ေအ ေသာင္းက်န္းသူ ၆၉၆ ေယာက္ကို အေသ မိၿပီး ၃၇၇ ေယာက္ကို ဒဏ္ရာရ ေစခဲ့သည္။ ၁ဝ၆၄ ေယာက္ကို အရွင္ ဖမ္းဆီး ရမိၿပီး ၂၂၂၃ ေယာက္ လက္နက္ခ် ခဲ့ၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္မွ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္၊ ႏွစ္လယ္ပိုင္းအတြင္း ကခ်င္ေသာင္းက်န္းသူ လႈပ္ရွားမႈမ်ားစြာ က်ဆင္းသြား ခဲ့ရေတာ့သည္။
ေကအိုင္ေအ လႈပ္ရွားမႈမွာ တပ္မေတာ္၏ ထိုးစစ္မ်ားေၾကာင့္ အဘက္ဘက္မွ ယိုယြင္း က် ဆင္းၿပီး နာလန္မထူ ႏိုင္ေတာ့သျဖင့္ ေကအိုင္ေအ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ နည္းအမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ ႀကံဆႀကိဳးပမ္း ၾကရသည္။ ေကအိုင္ေအ ဦးစီးခ်ဳပ္ျဖစ္သူ ေဇာ္ဆိုင္းသည္ ျပည္ပအကူအညီရေရးအတြက္ ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ သြားေရာက္ကာ ထိုင္း- ျမန္မာ နယ္စပ္ ထန္ဝိုး (အယ္လ္ယူ- ဝ၅ဝ၅) တြင္ အေျခ ခ်၍ ဘိန္း၊ ေက်ာက္စိမ္းမ်ား ေရာင္းဝယ္ရန္ စခန္း ဖြင့္လွစ္ ခဲ့ရေလသည္။ ထိုင္းႏိုင္ငံ မွတစ္ဆင့္ ျပည္ပအကူအညီ မ်ားရရွိေစရန္ ေဇာ္ဆိုင္း၏ အႀကံေပး အရာရွိအျဖစ္ ေကအင္(န္)ယူ မွ တြဲဖက္ထားေသာ ဂ်ီလစ္လင္း (ကခ်င္အမည္- ေဇာ္ေဘာက္) က ကူညီခဲ့ သည္။ ေဇာ္ဆိုင္းသည္ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၁၁ ရက္ေန႔တြင္ လြယ္ယား စခန္းမွ ခရီး ထြက္သြားျခင္း ျဖစ္ၿပီး ဗန္ေကာက္၊ ဇင္းမယ္၊ ေဖာ္မိုဆာ သို႔လွည့္လည္၍ အေရွ႕ေတာင္အာရွ စစ္စာခ်ဳပ္အဖြဲ႕ (SEATO) ၏ အကူအညီရရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္။ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္ အတြင္းမွာပင္ ေကအိုင္ေအ ႏိုင္ငံျခား ဆက္သြယ္ေရး တာဝန္ခံ မရန္ဘရန္ဆိုင္းသည္ အိႏိၵယႏိုင္ငံ၏ အကူအညီ ရယူေရးအတြက္ ေခ်ာကန္ ေတာင္ၾကားေဒသသို႔ သံုးလၾကာ သြားေရာက္ေဆြးေႏြး ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ေပ။
၁၉၆၆ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးပိုင္းတြင္ တပ္မေတာ္သည္ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ေခ်မႈန္းေရးအတြက္ အမွတ္ (၇၇) ေျချမန္တပ္မ ဌာနခ်ဳပ္ကို ဖြဲ႕စည္းရန္ ကခ်င္ျပည္နယ္မွ စစ္ဆင္ေရး တပ္အခ်ဳိ႕ကို ထုတ္ႏုတ္ခဲ့ ရေလရာ ေကအိုင္ေအ မ်ားအတြက္ လူသူလက္နက္ စုေဆာင္း စည္း႐ံုး ၍ ေခါင္းေထာင္ ထႏိုင္ရန္ အခ်ိန္ရသြား သည္ဟု ဆိုရ ေပမည္။
ေကအိုင္ေအမ်ားတစ္ဖက္ႏုိင္ငံႏွင့္ဆက္သြယ္ျခင္း
၁၉၆၇ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ ၂၆ ရက္တြင္ ေက်ာင္းသားအေရးအခင္းျဖစ္ပြား ၿပီးေနာက္ေကအုိင္ေအ ေခါင္းေဆာင္ ေဇာ္တူးသည္ တစ္ဖက္ႏုိင္ငံဘက္မွ ျပတ္သားစြာ ေထာက္ခံေၾကာင္း ေၾက ညာခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ေကအိုင္ေအ ေသာင္းက်န္း သူမ်ားသည္ တပ္မေတာ္ ထိုးစစ္ ေၾကာင့္ ေပ်ာက္ကြယ္ သြား လုမတတ္ အထိနာ ခဲ့ရာမွ အမွတ္ (၇၇) ေျချမန္ တပ္မဌာနခ်ဳပ္ဖြဲ႕စည္းရန္ တပ္မ်ား ထုတ္ႏုတ္မႈကို အခြင့္ေကာင္းယူ၍ ျပန္လည္ေခါင္းေထာင္ ထလာႏိုင္ခ်ိန္ ျဖစ္သည္။
ေကအိုင္ေအ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ စစ္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ား ျပဳလုပ္ႏုိင္ရန္အတြက္ ျပည္ပအကူအညီ ရရွိေရးကို အျပင္းအထန္ ၾကိဳးစားခဲ့သည္။ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လ အတြင္း မွာပင္ ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ (၂) မွ ႏုိင္ငံေရး တာဝန္ခံ မရန္ဘရန္ဆုိင္းႏွင့္ အင္အား ၃၄ ေယာက္ အဖြဲ႕သည္ တစ္ဖက္ႏုိင္ငံသို႔ ထြက္ခြာ၍ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရးသင္တန္းမ်ား တက္ေရာက္ရန္ႏွင့္ လက္နက္ခဲယမ္းအကူအညီမ်ားရရွိရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကသည္။ ဘရန္ဆုိင္းတို႔လူစုသည္ လက္နက္ငယ္မ်ဳိးစံု ၄၂ လက္၊ လက္ပစ္ဗံုး ၃၆ လံုးႏွင့္ က်ည္မ်ဳိးစံုႏွစ္ေသတၱာကိုရရွိလာၿပီးေနာက္ ထိုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ အတြင္းတြင္ ျပည္တြင္းသို႔ ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာၾကသည္။
မရန္ဘရန္ဆုိင္း တို႔လူစု လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား ရရွိ လာေသာအခါ ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ (၂) မွဴး ေဇာ္တူး ေခါင္းေဆာင္ သည့္အဖြဲ႕သည္ ၁၉၆၇ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလ ၂ ရက္ ေန႔တြင္ ျပည္ပသို႔ ခရီး ထြက္ခြာ ၾကျပန္သည္။ ထိုအဖြဲ႕တြင္ တပ္မဟာ (၂) မွဴး ေဇာ္တူးက ေခါင္းေဆာင္ၿပီး အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ပံုေရႊေဇာ္ဆိုင္း၊ ႏုိင္ငံျခားေရးတာဝန္ခံ ဘရန္ဆုိင္း တို႔လည္း လိုက္ပါၾကသည္။ စုစုေပါင္းအင္အား ၄၂၅ ေယာက္ ပါဝင္သည္။ ထိုအဖြဲ႕သည္ လက္နက္ခဲယမ္း အကူအညီရရွိေရး၊ ႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရး သင္တန္းမ်ား တက္ေရာက္ေရး တို႔ကို နည္းမ်ဳိးစံုျဖင့္ ႀကိဳးစားၾကသည္။
ေဇာ္တူး တို႔အဖြဲ႕သည္ လိုအပ္ပါက ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ ဘံုရန္သူ ျဖစ္ ေသာ ဗမာ အစိုးရကို တိုက္ခိုက္ရန္ သေဘာတူ ညီၾကသည္။ ေဇာ္တူး တို႔ လူစုသည္ လက္ နက္ငယ္ မ်ဳိးစံု ၈ဝဝ လက္၊ က်ည္ မ်ဳိးစံု ၁၇ဝ,ဝဝဝ ေတာင့္ႏွင့္ စစ္ဝတ္ ပစၥည္းမ်ား ရရွိခဲ့ ၾကသည္။ ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ လက္နက္ခဲယမ္း ရရွိေရး အတြက္ ယခင္က ရန္သူ ျဖစ္ခဲ့သည့္ ဗကပမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ ၾကရသည္။
၁၉၆၈ ခုႏွစ္၊ ဇန္နဝါရီလ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ ေဇာ္တူး ေခါင္းေဆာင္ေသာ ေကအုိင္ေအ အင္အား ၃ဝဝ ခန္႔သည္ ေမာင္းျပန္႐ိုင္ဖယ္ မ်ားအပါအဝင္ လက္နက္ခဲယမ္း အျပည့္အစံုျဖင့္ ျပည္တြင္းသို႔ ျပန္လည္ေရာက္ရွိ လာၾကသည္။ ထို႔ေနာက္ ၾတိဂံနယ္ေျမ တြင္ရွိေသာ ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ (၂) ဌာနခ်ဳပ္မွ မုိင္ရြန္ကြန္ဂ်ာႏွင့္ ကြန္ဆာေဘာက္ေနာ္ တို႔ဦးစီးေသာ တိုက္ခိုက္ ေရးတပ္ႏွင့္ ကိုယ္ရံေတာ္တပ္မ်ားကို လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား တပ္ဆင္ေပးၾကသည္။ ေကအုိင္ ေအ မ်ားသည္ ျပည္ပမွ လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား ရရွိလာၾကေသာေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ ကိုပစ္အားသံုး၍ တိုက္ခိုက္ လာႏုိင္ၾကသည္။
ေဇာ္တူးသည္ တစ္ဖက္ႏုိင္ငံမွ ျပန္လာၿပီးေနာက္ ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒႏွင့္ ေမာ္စီတုံး အေတြးအေခၚကို သေဘာတရား လက္နက္အျဖစ္ တပ္ဆင္၍ စည္း႐ံုးလာရာ နယ္ေျမလူထုက လက္မခံ သျဖင့္ ေအာင္ျမင္မႈ မရ ရွိခဲ့ေပ။ ထို႔အျပင္ ေကအုိင္ေအ ငယ္သားမ်ား အတြင္း တြင္လည္း ကြန္ျမဴနစ္ ဝါဒကို လက္မခံလိုသူမ်ား ေပၚထြက္လာသည္။ ေကအုိင္ေအ အဖြဲ႕အစည္း အ တြင္း၌ ေခါင္းေဆာင္ငယ္မ်ား ခန္႔အပ္ရာတြင္လည္း ဂ်ိန္းေဖာ လူမ်ဳိးႀကီး ဝါဒကို က်င့္သံုးၿပီး အျခား မ႐ူ (ေခၚ) ေလာင္ေဝၚ၊ လီဆူး (ေခၚ) ေယာယင္၊ လခ်ိတ္ (ေခၚ) လရွီ စေသာ ကခ်င္ မ်ဳိးႏြယ္ဝင္ လူမ်ဳိးစုမ်ား မေက်မနပ္ ျဖစ္လာၾကသည္။ ေကအုိင္ေအ အဖြဲ႕အစည္း၏ ေခါင္း ေဆာင္မႈ ကို ေဇာ္ဆုိင္း၊ ေဇာ္တူး၊ ေဇာ္ဒန္ ဟူေသာ ေဇာ္ညီအစ္ကို သံုးဦးကသာ လက္ဝါးႀကီး အုပ္ထားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍လည္း မေက်မနပ္ ျဖစ္လာၾကသည္။
၁၉၆၈ ခုႏွစ္မတ္လတြင္ ေကအုိင္ေအတပ္ရင္း (၄) မွ မ႐ူ (ေခၚ) ေလာင္ေဝၚလူမ်ဳိး ေဇလြမ္း ႏွင့္ လရွီ (လခ်ိတ္) လူမ်ဳိး စခံုတိန္ယိန္း တို႔ေခါင္းေဆာင္ေသာ ေကအိုင္ေအ ၁၂ဝ ခန္႔သည္ ေကအုိင္ေအ အဖြဲ႕မွ ခြဲထြက္၍ ျပည္ပသို႔ သြားေရာက္ကာ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ႏွင့္ ပူး ေပါင္းခဲ့သည္။ ယင္းကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ မွအစျပဳ၍ ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ သည္ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ေမချမစ္ အေရွ႕ျခမ္းေဒသ ခ်ီေဗြ၊ ေလာေခါင္၊ ေဆာ့ေလာ္ ေဒသမ်ားတြင္ အေျခခ်ႏုိင္ လာေတာ့သည္။
ေကအိုင္ေအ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား၏ အေျခအေန (၁၉၇၁-၁၉၇၂ ခုႏွစ္)
ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ တစ္ဖက္ႏိုင္ငံမွ အကူအညီ ရယူခဲ့ေသာ္လည္း ဗကပမ်ားႏွင့္မူ မၾကာခဏ ပဋိပကၡ ျဖစ္ေန ခဲ့သည္။ ကြတ္ခိုင္ ေဒသတြင္ ဗကပ စစ္နယ္ေျမ တိုးခ်ဲ႕မႈေၾကာင့္ ေက အိုင္ေအ မ်ားသည္ တပ္မေတာ္အား လာေရာက္ ဆက္သြယ္ခဲ့သည္။ တပ္မေတာ္ကို မတိုက္ ဘဲ ဗကပ ကိုသာ ဦးတည္ ရန္သူ အျဖစ္ တုိက္ခိုက္ ေနခဲ့ သည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္ ေဖ ေဖာ္ဝါရီလတြင္ ေဇာ္ဒန္ႏွင့္ အင္အားစု မ်ားက ကခ်င္ (၄) ကို ခ်ဳံခို တိုက္ခိုက္ ခဲ့သည္။ ထို႔ ေနာက္ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းမွ ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ ဗကပ တပ္ရင္း (၂ဝ၂)၊ (၃ဝ၃) တို႔ႏွင့္ နားလည္မႈ ယူခဲ့ျပန္သည္။ ၁၉၇ဝ ျပည့္ႏွစ္ မွစ၍ ေကအိုင္ေအ တပ္မဟာ (၂)၊ တပ္ရင္း (၅) ႏွင့္ တပ္ရင္း (၆) ကို ေဇာ္တူး ကိုယ္တိုင္ ကြပ္ကဲ၍ ကာမိုင္းၿမိဳ႕နယ္၊ ဖားကန္႔ လံုးခင္း ေဒသမွ ေက်ာက္စိမ္းမ်ားအား ထိုင္းႏိုင္ငံသို႔ ခိုးထုတ္ ေရာင္းခ်ခဲ့ၾကသည္။ ထုိ႔ေနာက္ ထိုင္းႏိုင္ ငံမွပင္ စစ္လက္နက္မ်ား ကိုဝယ္ယူၾကသည္။ အိႏိၵယႏုိင္ငံမွ ဖီဆို နာဂ ေသာင္းက်န္း သူမ်ားကိုလည္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွ သင္တန္းေပး၍ လက္နက္ တပ္ဆင္ လာသည္။ ဖီဆိုမ်ားအား အိႏိၵယ သို႔ ျပန္ပို႔ေပး၍ လက္နက္ ေတာင္းယူျခင္း မ်ားကိုလည္း လုပ္လာသည္။ အေရွ႕ ပါကစၥတန္ႏွင့္ အျပန္အလွန္ ဆက္သြယ္ ကူညီမႈမ်ား ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏိုင္ငံေပၚေပါက္ လာ ေသာအခါ အဆက္အသြယ္ ုပတ္သြားရသည္ တပ္မဟာ (၁) မွဴးး ေဇာ္ဒန္က ရခိုင္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား ကို လက္နက္တပ္ဆင္ ေလ့က်င့္ေပးခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအ ဥကၠ႒ ေဇာ္ဆိုင္း သည္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွ တာဝန္ရွိသူ အခ်ဳိ႕ႏွင့္ ညႇိႏိႈင္းကာ ယင္းစစ္ဌာနခ်ဳပ္ကို ထိုင္းႏိုင္ငံ အတြင္းတြင္ ဖြင့္လွစ္ထားခဲ့သည္။
၁၉၇၂ ခုႏွစ္ အတြင္းတြင္ ေကအိုင္ေအ စစ္ဌာနခ်ဳပ္သည္ ေဇာ္ဆိုင္း ေခါင္းေဆာင္၍ ထိုင္းႏိုင္ငံ ထန္ဝိုး စခန္းတြင္လည္းေကာင္း၊ တပ္မဟာ (၁) သည္ ေဇာ္ဒန္ ေခါင္းေဆာင္၍ ကြတ္ခိုင္၊ လား႐ိႈးႏွင့္ ဗန္းေမာ္ ခ႐ိုင္မ်ား တြင္လည္းေကာင္း၊ ေဇာ္တူး ေခါင္းေဆာင္ေသာ တပ္မဟာ (၂) သည္ ဖားကန္႔နယ္ေျမႏွင့္ ျမစ္ႀကီးနား ခ႐ိုင္တြင္လည္းေကာင္း ခိုေအာင္း လႈပ္ရွားကာ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံမ်ားမွ လက္နက္ခဲယမ္း အကူအညီ ရရွိေရးကို ႀကိဳးစားလ်က္ ရွိသည္။ စီးပြားေရးအရ ေက်ာက္စိမ္းႏွင့္ ဘိန္းမ်ားကိုလည္း တိုးခ်ဲ႕ ေရာင္းဝယ္ လာၾကေလသည္။
၁၉၇၂ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ရွိေသာ ေကအိုင္ေအ ေသာင္းက်န္းသူတို႔၏ အင္အား
ေကအုိင္ေအ
ေကအိုင္ေအ စစ္ဌာနခ်ဳပ္။ ေဇာ္ဆုိင္း။
တပ္မဟာ (၁)။ ေဇာ္ဒန္ႏွင့္ အင္အား ၁၄၈၂ ေယာက္။ လား႐ိႈး ခရိုင္ႏွင့္ ဗန္းေမာ္ခရုိင္ လား႐ႈိး ခ႐ိုင္တြင္ လြမ္းေဒါင္ႏွင့္ တပ္ရင္း (၂)၊ ေဇာ္ဘြန္ႏွင့္ တပ္ရင္း (၈)၊ ေဒါင္ေခါင္းႏွင့္ တပ္ရင္း (၉) တို႔က တာဝန္ယူသည္။ ဗန္းေမာ္ ခ႐ုိင္တြင္ ဒြေရာင္ႏွင့္ တပ္ရင္း (၁)၊ ေဂၚ႐ူလဒြႏွင့္ တပ္ရင္း (၅) တုိ႔က တာဝန္ယူသည္။
တပ္မဟာ (၂)။ ေဇာ္တူးႏွင့္ အင္အား ၁,၄၆၉ ေယာက္ရွိၿပီး ေဇာ္ေဘာက္က တပ္ရင္း (၃)၊ ဇုတ္ဒိုင္က တပ္ရင္း (၄)၊ လမာလရိန္းက တပ္ရင္း (၆)၊ ေဇာ္ေဘာက္က တပ္ရင္း (၇)၊ မဒင္ကီးေယာ္ က တပ္ရင္း (၁ဝ)၊ ကေဒၚေဇာ္ဆုိင္းက တပ္ရင္း (၁၁) စသည္ျဖင့္ တပ္ရင္းမ်ားအလိုက္ တာဝန္ယူၿပီး ျမစ္ႀကီးနားခ႐ိုင္၊ ႀတိဂံေဒသ၊ ဧရာဝတီ အေနာက္ျခမ္း ေဒသမ်ားတြင္ လႈပ္ရွား သည္။
စုစုေပါင္းအင္အား။ ျပည္တြင္းတြင္ ၂၉၅ဝ ခန္႔ရွိၿပီး ထုိင္းႏုိင္ငံ ထန္ဝုိးတြင္ဌာနခ်ဳပ္ ဖြင့္လွစ္ ထားသည္။
ေသာင္းက်န္းသူ အဖြဲ႕အစည္း အခ်င္းခ်င္း ဆက္သြယ္မႈမ်ားႏွင့္ ပဋိပကၡမ်ား
ဗကပႏွင့္ ေကအိုင္ေအ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား။
ဗမာျပည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီမွ အင္အားစု အခ်ဳိ႕ သည္ ၁၉၅ဝ ျပည့္ႏွစ္ ကတည္းက ျပည္ပႏုိင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္ မွစ၍ ျပည္ပ ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီ၏ ႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရး အကူအညီမ်ား တစ္စတစ္စ တိုးတက္ မ်ားျပားစြာ ရရွိလာခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအမ်ား သည္လည္း အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံမ်ားမွ အကူအညီ ရရွိရန္ အႀကိမ္ႀကိမ္ ၾကိဳးစားခဲ့ရာ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္၊ ျပည္ပ ေက်ာင္းသားမ်ား အေရးအခင္းကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ျပည္ပႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရးသင္တန္း မ်ားေပးရန္ လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား ေထာက္ပံ့ရန္ ကတိေပးခဲ့သည္။ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လတြင္ မရန္ဘရန္ဆိုင္း ဦးစီးေသာ ေရွ႕ေျပးအဖြဲ႕ ၃၄ ေယာက္သည္ ျပည္ပႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိသြား သည္။ ထုိ႔ေနာက္ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕တြင္ ျပည္ပ အာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးၿပီး ေကအိုင္ေအက ကြန္ျမဴနစ္ ဝါဒခံယူရန္ သေဘာတူ၍ ျပည္ပက ႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရး အကူအညီမ်ား ေပးရန္ သေဘာတူ ညီခဲ့ၾကသည္။ ထို႔ေနာက္ ေဇာ္တူး၊ ေဇာ္ဒန္၊ လမံုတူးဂ်ဳိင္၊ မရန္ဘရန္ဆုိင္၊ ပံုေရႊ ေဇာ္ဆိုင္း တို႔ ေခါင္းေဆာင္ေသာ ေကအုိင္ေအ ၄၂၅ ေယာက္ အဖြဲ႕သည္ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္၊ ႏုိင္ ဝင္ဘာလ ၄ ရက္ ေန႔မွ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၂၇ ရက္ ေန႔ အထိ ျပည္ပ ႏိုင္ငံသို႔ သြား ေရာက္ခဲ့ၿပီး ၿမိဳတစ္ၿမိဳ႕တြင္ ဗသိန္းတင္၊ ေနာ္ဆိုင္း တို႔ႏွင့္ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ ထိုေနာက္ပိုင္းမွစ၍ ေကအိုင္ေအ သည္ ျပည္ပႏုိင္ငံမွ ႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရး အကူအညီ မ်ားရရွိခဲ့ၿပီး စစ္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို တိုးတက္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ ခဲ့ေလသည္။
ေကအုိင္ေအ မ်ားသည္ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္ ႏွစ္ ကုန္မွစ၍ တပ္ရင္း (၉) ရင္း အထိ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ အင္အား ၁၇၅ဝ၊ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ အင္အား ၅ဝဝ အထိ တုိးတက္လာခဲ့သည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ ထိုင္းႏုိင္ငံ ထန္ပုိးစခန္းတြင္ အေျခစိုက္ေနေသာ ေဇာ္ဆုိင္း ထံမွလည္း လက္နက္ ခဲယမ္းမ်ား ရရွိခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္တြင္ လက္ေရြးစင္အထူး တုိက္ခုိက္ေရး တပ္မ်ားဖြဲ႕စည္း၍ တုိက္ခိုက္ လာၾကရာ ျမစ္ႀကီးနား နယ္ေျမမွ ကဝပန္ (အင္ဝုိင္- ၂ဝ၄၄)၊ ဒူရစ္ဂါး (အင္ဝုိင္- ဝ၄၆၆)၊ တင္ဂ႐ူးေကာင္း (အင္ဝိုင္- ၈၅ဝ၄) တပ္စခန္းမ်ား က်ဆံုးခဲ့ရသည္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ အတြင္းမွာပင္ ဇတ္ဒိုင္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ တပ္ရင္း (၁ဝ) ကို စတင္ ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။
ေဇာ္ထူးသည္ ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒႏွင့္ ျပည္ပအေတြးအေခၚကို လက္ခံခဲ့ေသာ္လည္း ေအာက္ေျခ ငယ္သား မ်ားႏွင့္ နယ္ေျမ လူထုက ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒကို မႏွစ္ၿမိဳ႕ၾကေပ။ ေကအုိင္ေအ၏ မူလ စည္း႐ံုးမႈမွာလည္း က်ဥ္းေျမာင္း ေသာ လူမ်ဳိးေရးႏွင့္ ဘာသာေရးကို အဓိက အေျခခံ ခဲ့ ေသာေၾကာင့္ ကြန္ျမဴနစ္ ဝါဒႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ သဖြယ္ ျဖစ္ေန သည္။ ေကအိုင္ေအ ေရာ ဗကပပါ ျပည္ပ ပံုစံ ကြန္ျမဴနစ္ဝါဒႏွင့္ ျပည္ပၾသဝါဒကို လက္ခံခဲ့ၾကေသာ္ လည္း ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက္တြင္ ေနာ္ဆုိင္းေခါင္းေဆာင္ေသာ ဗကပမ်ား မံုးကိုး (အက္စ္-၂၄၉၉) ကို ဝင္ေရာက္ ရာမွစ၍ အက်ဳိးစီးပြား လုဘက္မ်ား ျဖစ္လာၾကသည္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္၊ မတ္လတြင္ ေကအိုင္ေအ တပ္ရင္း (၄) အဖြဲ႕ (၁) မွဴး၊ မ႐ူ လူမ်ဳိး ေဇလြမ္း၊ အဖြဲ႕ (၅) မွဴး၊ ဇခံုတိမ္ယိမ္း ႏွင့္ ေနာက္လုိက္ ၁၂ဝ တို႔ ေကအိုင္ေအမွ ခြဲထြက္ၿပီး ျပည္ပႏုိင္ငံသို႔ သြားေရာက္ ခိုလံႈ ခဲ့ၾကသည္။ ေဇလြမ္းႏွင့္ ဇခံုတိမ္ယိမ္း အင္အားစုမ်ားသည္ ဗကပႏွင့္ ပူးေပါင္းမိၿပီး ဗကပ တပ္ရင္း (၁ဝ၁) အျဖစ္ ျပန္ဝင္လာၾကရာ ေကအိုင္ေအ မ်ားအေနႏွင့္ ဗကပအေပၚ ပိုမို၍ မေက်နပ္ စရာျဖစ္ လာခဲ့ရသည္။
ဗကပမ်ားသည္ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္းတြင္ အေရွ႕ေျမာက္ စစ္ေဒသမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ရာ၌ နယ္ခံ ေကအုိင္ေအမ်ားႏွင့္ ေဒသခံ ကခ်င္တုိင္းရင္းသား တို႔အား လြယ္ကူစြာ စည္း႐ံုးႏုိင္ေစရန္ ကခ်င္ ေတာခို စစ္ဗိုလ္ ေနာ္ဆိုင္း ကို ေခါင္းေဆာင္ ေစခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ဗကပႏွင့္ ေကအုိင္ေအ တို႔၏ပဋိပကၡမွာ ႀကီးမား သည္ ထက္ႀကီးမား လာသည္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ ၂၁ ရက္ေန႔တြင္ ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ (၂) ဌာနခ်ဳပ္ ၌ျပဳလုပ္ေသာ အစည္းအေဝးက ေနာ္ဆိုင္း ေခါင္းေဆာင္ေသာ ဗကပ မ်ားကို နံပါတ္ (၁) ဦးစားေပး ရန္သူ အျဖစ္ သတ္မွတ္ လိုက္ၿပီး ဇြန္လ မွစ၍ ဗကပမ်ားအား စစ္ေရး ရင္ဆုိင္မႈ ျပဳလုပ္လာသည္။ ေဇာ္တူး ကလည္း ကြန္ျမဴနစ္ ဝါဒကို စြန္႔လႊတ္ေၾကာင္း အတိအလင္း ေၾကညာသည္။ ေကအိုင္ေအသည္ ဗကပ ႏွင့္ တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားေနေသာ္လည္း လက္နက္ ခဲယမ္းမ်ား ရရွိေရး အတြက္မူ ျပည္ပႏုိင္ငံႏွင့္ တစ္ဘက္လွည့္ ဆက္သြယ္ ေနရသည္။ အျခားႏုိင္ငံမ်ားမွ အကူအညီ ရရွိေရးအတြက္မူ ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားမွ အကူအညီ ရရွိေရးကိုလည္း ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္ တြင္ အိႏိၵယႏုိင္ငံမွ ဖီဇို နာဂ ေသာင္းက်န္းသူမ်ားအား ျပည္ပႏိုင္ငံသို႔ သင္တန္းတက္ရန္ ပို႔ေပးခဲ့ၿပီး အျပန္တြင္ ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားမွ တပ္ဆင္ေပးလိုက္ေသာ လက္နက္၊ ခဲယမ္း အခ်ဳိ႕ကို ဖီဇို နာဂမ်ားထံမွ ခြဲေဝ ရယူခဲ့သည္။ လူအင္အား အေနႏွင့္ကား အသက္ ၁၃ ႏွစ္ အထက္ ေယာက်္ားကေလး၊ မိန္းကေလး မ်ားကိုပါ အတင္းအဓမ ၼဖမ္းဆီး၍ စစ္သားသစ္ အျဖစ္သိမ္းသြင္း ေလ့က်င့္ အသံုးျပဳလာသည္။
ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ (၁) လက္ေအာက္တြင္ တပ္ရင္း (၁)၊ (၂)၊ (၅)၊ (၈)ႏွင့္ (၉) တို႔ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး တပ္မဟာ (၂) လက္ေအာက္တြင္ တပ္ရင္း (၃)၊ (၄)၊ (၆)၊ (၇)၊ (၁၀) ႏွင့္ (၁၁) တို႔ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္း ထားသည္။ ဗကပ အား ဦးစားေပး ရန္သူအျဖစ္ သတ္မွတ္ထား ေသာ ေၾကာင့္ ေကအုိင္ေအ တပ္မဟာ(၁) သည္ တပ္မေတာ္အား တတ္ႏုိင္သမွ် ေရွာင္ရွားၿပီး ဗကပ ကိုသာ ရွာေဖြ တုိက္ခိုက္ခဲ့သည္။ တပ္မေတာ္ စစ္ေၾကာင္းမ်ား ကိုလည္း နားလည္မႈ ယူႏုိင္ရန္ ဆက္သြယ္ ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။
ေကအုိင္ေအ မွခြဲထြက္သြားခဲ့ေသာ ေဇလြမ္းႏွင့္ စခံုတိမ္ယိမ္း တို႔သည္ ျပည္ပတြင္ သင္တန္း ဆင္းၿပီး ေနာက္ ဗကပ တပ္ရင္း (၁ဝ၁) အျဖစ္ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္ လာသည္။ ေဇလြမ္းႏွင့္ အင္အား ၂ဝဝ ခန္႔သည္ ခန္တန္ ေတာင္ၾကားလမ္း (အက္စ္ဒီ- ၉၅၁ဝ) သို႔ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္ ေမလ ၁၉ ရက္ ေန႔တြင္လည္းေကာင္း၊ ေမလ ၂ဝ ရက္ေန႔တြင္ ကန္ပိုက္တီး (အက္စ္ဒီ- ၉၁၅၇) သို႔လည္းေကာင္း ဝင္ေရာက္ခဲ့ၿပီး စခံုတိမ္ယိမ္းႏွင့္ အင္အား ၂ဝဝ ခန္႔သည္ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္ ေမလ ၂၇ ရက္ေန႔တြင္ တန္လံု (အင္ဇက္- ၃၉၆၉) ျပည္သူ႕ရဲစခန္းကို တုိက္ခိုက္၍ ျပည္တြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္လာရာ ေမချမစ္ အေရွ႕ျခမ္း ခ်ီေဖြ၊ ေလာေခါင္ ၊ ေဆာေလာေဒသမ်ား တြင္ ေကအိုင္ေအႏွင့္ ထိပ္တုိက္ တိုးလာ ရသည္။ ေဇာ္ဒန္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ တပ္မဟာ (၁) သည္ ကြတ္ခိုင္ နယ္ေျမတြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ နားလည္မႈယူ၍ လႈပ္ရွားေနရာမွ ၁၉၆၉ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ပထမ အပတ္တြင္ လား႐ႈိး ေျမာက္ဘက္၌ ကခ်င္ (၄) ယာဥ္ အုပ္စုအား ခ်ဳံခို တုိက္ခိုက္ ခဲ့သည္။ တစ္ဆက္တည္းမွာပင္ ဗကပ တပ္ရင္း (၂ဝ၂)၊ (၃ဝ၃) တို႔ႏွင့္ နားလည္မႈယူၿပီး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲၾကျပန္သည္။
၁၉၆၉ ခုႏွစ္၊ ဇူလုိင္လ အတြင္းတြင္ ေကအုိင္ေအ ဗဟုိေကာ္မတီ အစည္းအေဝး တစ္ရပ္ က်င္းပရာ ''ဝန္ေပါင္ တိုင္းျပည္ လြတ္ေျမာက္ေရး အဖြဲ႕၏ မဟာႏိုင္ငံေရး လမ္းစဥ္''ကို အတည္ျပဳ ဆံုးျဖတ္ ခဲ့သည္။ ေကအိုင္ေအ တုိ႔၏ လမ္းစဥ္တြင္ ဝန္ေပါင္ တိုင္းျပည္ လြတ္ ေျမာက္ေရး အဖြဲ႕ ႏိုင္ငံေရး ယံုၾကည္ခ်က္ႏွင့္ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတုိင္၊ ဝန္ေပါင္ တုိင္းျပည္ လြတ္ေျမာက္ေရး အဖြဲ႕၏ အဓိက အေျခခံေသာ တရားကိုယ္မ်ား၊ တုိက္ဖ်က္ရမည့္ ရန္သူ၊ မ်က္ေမွာက္ အခ်ိန္ ဦးတည္ တိုက္ဖ်က္ ရမည့္ ရန္သူ၊ မည္သူက ျပည္သူလူထု၊ မည္သူက ရန္သူ၊ ဝန္ေပါင္ တိုင္းျပည္ တက္ၾကြေရး ၏ အေျခခံ လူတန္းစား၊ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတုိင္ ေရာက္ ေအာင္ တုိက္ခိုက္ သြားရမည့္ နည္းဗ်ဴဟာ၊ ျပည္သူလူထု၏ ေတာ္လွန္ေရး၊ ျပည္သူလူထု၏ စုစည္းညီၫြတ္ေရး၊ လက္နက္ကိုင္ တပ္ဖြဲ႕စည္းထားေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္ စီမံခန္႔ခြဲေရး၊ ဝန္ေပါင္ တုိင္းျပည္ လြတ္ေျမာက္ေရး၏ သေဘာထားႏွင့္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝါဒ စသည္တို႔ကို ခြဲျခား ရွင္းလင္းထားသည္။
ေဇာ္တူးေခါင္းေဆာင္ေသာ ေကအုိင္ေအမ်ားသည္ အေျခခံနယ္ေျမမ်ားမွ လူသစ္မ်ားကို အတင္း အဓမၼ စုစည္းၿပီးေနာက္ ဗြီဒီအက္ (ေခၚ) ေက်းရြာ ကာကြယ္ေရး အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ အယ္လ္ဂ်ီအက္ဖ္ (ေခၚ) ဌာေန ေျပာက္က်ား တပ္မ်ားကိုပါ တစ္ပါတည္း ဖြဲ႕စည္း ေလ့က်င့္ခဲ့သည္။ ေက်းရြာ လူႀကီးမ်ားကို ေခၚယူ သင္တန္းေပးၿပီး စည္း႐ံုးေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေစသည္။ မရန္ဘရန္ဆုိင္းသည္ ျပည္ပႏိုင္ငံသို႔ သြားေရာက္ၿပီး ဗကပ တို႔၏ အေျခအေနကို တင္ ျပ ခဲ့ေသာ္လည္း ျပည္ပ အာဏာပိုင္မ်ားက ဗကပ၏ ေခါင္းေဆာင္ မႈေအာက္သို႔ ဝင္ ေရာက္ရန္ သာ တုိက္တြန္းခဲ့သည္။ ၁၉၇ဝ ျပည့္ႏွစ္ ႏွစ္ဆန္းတြင္ ေကအိုင္ေအ ၂၂ဝ ခန္႔အား ျပည္ပ ႏိုင္ငံသို႔ သင္တန္း ေစလႊတ္ေရးႏွင့္ ေကအိုင္ေအ ကလည္း ကသာ ခ႐ိုင္ အတြင္းရွိ ဗကပ ၁၅ဝ ခန္႔ကို ျပည္ပႏုိင္ငံသို႔ ပို႔ဆာင္ ေပးေရးကို သေဘာတူညီမႈ ရလာၾက သည္။
၁၉၇ဝ ျပည့္ႏွစ္ ေမလတြင္ ထြန္းေရႊေမာင္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ ရခိုင္ လူငယ္ တစ္စုအား ေကအိုင္ေအ က လက္နက္တပ္ဆင္ ဖြဲ႕စည္းေလ့က်င့္ခဲ့ၿပီး ကခ်င္၊ နာဂ မီဇိုရခုိင္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ား ပူးေပါင္း လႈပ္ရွားႏုိင္ေရးကို ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။ ထိုစဥ္က အေရွ႕ပါကစၥတန္ ႏုိင္ငံ (ေနာင္ေသာ္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံ) ကိုလည္း ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။
ဗကပႏွင့္ ေကအိုင္ေအ တို႔သည္ နားလည္မႈ ရယူၿပီး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲထားၾကရာမွ ဗကပမ်ားက မံုးေပၚ၊ နမ့္ခ်က္ ေဒသမွ ေတာင္ပိုင္း ေကအိုင္ေအ နယ္ေျမမ်ားသို႔ မသိမသာ ခ်င္းနင္း ဝင္ေရာက္လာၾက သျဖင့္ ေကအိုင္ေအႏွင့္ ဗကပ တို႔ အျပန္အလွန္ ဖမ္းဆီး သတ္ျဖတ္မႈမ်ား ေပၚေပါက္ လာျပန္သည္။ ေကအိုင္ေအ မ်ားသည္ ျပည္ပ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၏ လက္နက္ခဲယမ္း ေထာက္ပံ့မႈကို မွီခိုေန ရေသာေၾကာင့္ ဗကပ အား ျပတ္ျပတ္ သားသား ဆန္႔က်င္၍ မရဘဲ ျဖစ္ေနသည္။ ဗကပႏွင့္ ေျပလည္မႈရရန္ ႀကိဳးပမ္းေသာ္လည္း ေအာင္ျမင္မႈ မရခဲ့ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ ထံ ဆက္သြယ္ ခ်ဥ္းကပ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ လာၾကျပန္သည္။ အစိုးရႏွင့္ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးရန္ ျပင္ဆင္လာ ၾကသည္။ ထိုအခ်ိန္မွာပင္ ၁၉၇၁ ခုႏွစ္ ႏုိဝင္ဘာလ ၆ ရက္ ေန႔မွ ၁ဝ ရက္ေန႔ အထိ လမုန္တူးဂ်ဳိင္ႏွင့္ ဗကပ ေခါင္းေဆာင္မ်ား မံုးေပၚတြင္ ေဆြးေႏြးၾကရာ သေဘာတူညီခ်က္ အခ်ဳိ႕ရရွိသျဖင့္ အစိုးရအား ဘံုရန္သူအျဖစ္ သတ္မွတ္ ၾကျပန္သည္။ ေကအုိင္ေအ တို႔သည္ ျပည္ပႏိုင္ငံ၏ ေထာက္ပံ့ေပးကမ္းမႈ ကိုလည္း လက္မလႊတ္ႏိုင္၊ ဗကပကိုလည္း လက္မခံႏိုင္ ေသာေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ဗကပ အၾကားတြင္ စစ္ေရး အေျခအ ေန ေပၚ မူတည္၍ မၾကာခဏ ေျပာင္းလဲ ဆက္ဆံေန ရေလသည္။
ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။
ျမစ္ဆံု Media Group မွကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။#BurmaDemocracy
Subscribe to:
Posts (Atom)